Ngân hàng đang gặp khó khăn kép về nợ xấu

6 tháng đầu năm 2024, nhiều ngân hàng lớn và nhỏ đều đang phải đối mặt với áp lực nợ xấu có xu hướng đi lên, buộc phải tăng trích lập dự phòng rủi ro. Trong khi đó, thu hồi nợ xấu đang gặp vô vàn khó khăn.

Áp lực nợ xấu tăng cao tại nhiều ngân hàng

Theo thông tin từ Ngân hàng Nhà nước (NHNN), nợ xấu nội bảng của toàn hệ thống đến cuối tháng 6 là 795.500 tỷ đồng, tăng 5,77% so với cuối năm 2023. Tỷ lệ nợ xấu tính đến cuối tháng 6 đang ở mức 4,56%, cao hơn mức 4,55% tại thời điểm cuối năm 2023 và cao hơn nhiều so với mức 2,03% cuối năm 2022.

Đáng chú ý, quý 2/2024, cả 3 ông lớn quốc doanh Vietcombank, VietinBank và BIDV đều ghi nhận quy mô nợ xấu gia tăng so với cùng kỳ năm trước. Đứng đầu là Vietcombank, tính đến hết 30/6, nợ có khả năng mất vốn của Vietcombank chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu nợ xấu với 10.017 tỷ đồng, tăng gần 28%. Nợ dưới tiêu chuẩn và nợ nghi ngờ cũng tăng lần lượt 75% và 17,4%. Điều này khiến nợ xấu trên tổng dư nợ cho vay khách hàng của Vietcombank đã tăng từ 0,98% vào cuối năm 2023 lên 1,2%. Tỷ lệ bao phủ nợ xấu cũng giảm từ 230% xuống 212%. 

Theo báo cáo tài chính riêng lẻ của ngân hàng Công Thương Việt Nam (Vietinbank), tính tới cuối quý II, tổng nợ xấu (nợ nhóm 3-5) ở mức hơn 24.100 tỷ đồng. Mức này tăng hơn 20% so với thời điểm kết thúc quý I. Trong đó, riêng nợ nghi của nhà băng này lên hơn gấp đôi sau 3 tháng, trên 13.400 tỷ, so với quy mô hơn 5.300 tỷ đồng hồi cuối quý I/2024.

Tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), tỷ lệ tổng nợ xấu/tổng tài sản tăng từ 0,97% lên 1,14% tại thời điểm 30/6/2024. Trong đó, số dư nợ xấu đạt 28.687 tỷ đồng, tăng hơn 28% so với thời điểm đầu năm, với mức tăng ở cả 3 nhóm nợ xấu. Đặc biệt, nhóm nợ dưới tiêu chuẩn, tức nợ nhóm 3 tăng mạnh 86,23%, lên 7.113 tỷ đồng vào cuối quý II.

Ngoài 3 ông lớn kể trên, tình hình nợ xấu ở các ngân hàng ngoài quốc doanh cũng không mấy khả quan, điển hình như Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank) có tổng nợ xấu tại thời điểm cuối tháng 6 là 12.548 tỷ đồng, tăng 14,2% so với hồi cuối năm 2023. Kéo theo tỷ lệ nợ xấu/dư nợ cho vay của Sacombank tăng từ 2,28% năm trước lên 2,43%.  Đáng chú ý, các khoản nợ đang có dấu hiệu dịch chuyển. Trong khi nợ nghi ngờ giảm 1,9 lần xuống 2.425 tỷ đồng thì nợ có khả năng mất vốn của Sacombank tăng mạnh nhất, gấp 1,7 lần đầu năm lên 8.409 tỷ đồng.

Theo Báo cáo tài chính của ngân hàng TMCP Á Chấu (ACB) cho thấy, tổng nợ xấu/tổng tài sản của Ngân hàng tăng từ 0,82% lên 1,06% trong 6 tháng đầu năm. Số dư nợ xấu của ACB tăng 38%, từ 5.887 tỷ đồng hồi đầu năm lên 8.123 tỷ đồng vào cuối quý II. Trong đó, nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) tăng mạnh nhất 42%, lên hơn 5.525 tỷ đồng.

Cùng với đó, kết quả kinh doanh bán niên của Ngân hàng TMCP Quốc tế (VIBBank) cho biết, số dư nợ xấu tăng hơn 21% trong 6 tháng đầu năm. Trong đó, nợ nhóm 5 tăng mạnh 91,3%, lên 4.205 tỷ đồng. Từ đó, thúc đẩy tổng nợ xấu/tổng tài sản tăng từ 2,05% thời điểm đầu năm, lên 2,38% vào cuối quý II/2024.

Đối với nhóm ngân hàng quy mô nhỏ với vốn điều lệ dưới 10.000 tỷ đồng, Như Ngân hàng TMCP Bản Việt (BVBank) 6 tháng đầu năm nay thu về gần 1.200 tỷ đồng tổng thu nhập hoạt động, tăng 46% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng tăng gấp gần 3 lần đã bào mòn đáng kể lợi nhuận của BVBank nửa đầu năm nay.

Tính chung 6 tháng, BVBank vẫn báo lãi trước thuế 153 tỷ đồng, gấp 3,8 lần so với mức nền thấp của cùng kỳ năm ngoái. Tổng nợ xấu ngân hàng tính đến cuối quý II/2024 là 2.249 tỷ đồng, tăng 17% so với đầu năm. Kết quả, tỷ lệ nợ xấu/dư nợ vay tăng từ 3,31% đầu năm lên 3,77%.

Tương tự, Ngân hàng TMCP Kiên Long (KienlongBank) cũng phải tăng trích lập dự phòng rủi ro tín dụng gấp 23,9 lần cùng kỳ, lên 244,3 tỷ đồng. Lũy kế 6 tháng, dự phòng KienlongBank đạt 355,9 tỷ đồng, gấp 3,6 lần so với cùng kỳ năm trước.

Về chất lượng vay nợ, tính đến ngày 30/6/2024, nợ đủ tiêu chuẩn của KienlongBank đạt 55.310 tỷ đồng, tăng 10,27% so với đầu năm, nợ cần chú ý giảm 14,29% xuống còn 534 tỷ đồng, nợ dưới tiêu chuẩn giảm hơn nửa xuống 106 tỷ đồng, nợ nghi ngờ tăng lên 358 tỷ đồng, nợ có khả năng mất vốn ghi nhận 664 tỷ đồng, tăng 47,23%. Tỷ lệ nợ xấu của KienlongBank tại ngày 30/6 là 1,98% tăng so với mức đầu năm là 1,93%.

Ngoài ra, những ngân hàng còn lại cùng có vốn điều lệ dưới 10.000 tỷ đồng như VietABank, PGBank, SaigonBank, Baoviet Bank cũng đa phần đều phải chịu áp lực trích lập dự phòng rủi ro tín dụng 6 tháng đầu năm nay cao hơn so với cùng kỳ khi tỷ lệ nợ xấu đi lên.

Khó khăn thu hồi nợ

Nhiều ngân hàng thương mại cho hay, các ngân hàng đang đứng trước khó khăn kép về nợ xấu. Không chỉ nợ xấu tăng cao, bao phủ nợ xấu suy giảm, mà việc thu hồi, xử lý nợ ngày càng khó khăn trong bối cảnh Nghị quyết 42/2017/QH14 hết hiệu lực.

Số liệu của Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng (Ngân hàng Nhà nước) cho thấy, tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2024, toàn hệ thống xử lý được 167.300 tỷ đồng nợ xấu, tăng khoảng 45,6% so với cùng kỳ năm trước. Tuy vậy, gần một nửa trong số đó là do các tổ chức tín dụng tự xử lý bằng trích lập dự phòng rủi ro. Việc thu giữ tài sản đảm bảo, xử lý nợ xấu đang gặp nhiều khó khăn.

Ông Phạm Đức Ấn, Chủ tịch HĐTV Agribank cho hay, Nghị quyết 42/2017/QH14 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu đã hết hiệu lực thi hành, nhưng một số quy định không được kế thừa trong Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024, đặc biệt là vấn đề hỗ trợ từ các cơ quan công an, chính quyền địa phương trong việc thực thi quyền thu, giữ tài sản đảm bảo của chủ nợ.

Trong khi đó, do nền kinh tế khó khăn, hoạt động sản xuất - kinh doanh của doanh nghiệp bị ảnh hưởng, thu nhập của người dân đều giảm sút, khả năng trả nợ suy giảm. Thực tế, có tình trạng không hợp tác, chây ỳ, chống đối trong việc trả nợ và bàn giao tài sản đảm bảo, nợ xấu đang có chiều hướng gia tăng.

Theo ghi nhận của Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, việc xử lý nợ xấu và tài sản bảo đảm của khoản nợ xấu gặp một số vướng mắc chính liên quan đến quyền thu giữ, kê biên tài sản bảo đảm; thứ tự ưu tiên thanh toán đối với nguồn tiền thu được từ xử lý tài sản bảo đảm; khó khăn trong việc áp dụng quy trình thủ tục rút gọn khi tố tụng tại tòa; khó khăn trong việc xử lý, hoàn trả tài sản bảo đảm là vật chứng trong vụ án hình sự; xử lý tài sản bảo đảm là cổ phần, cổ phiếu; xử lý các tài sản bảo đảm là bất động sản hình thành trong tương lai…

Về vấn đề này, bà Nguyễn Thị Thu Hằng, Phó cục trưởng Cục Đăng ký giao dịch bảo đảm (Bộ Tư pháp) thừa nhận, hiện vẫn chưa có cơ chế pháp lý đủ mạnh cho phép bên nhận bảo đảm tiếp cận, thu hồi tài sản bảo đảm để xử lý.

Hồng Quang