Lãi suất huy động đang trong xu hướng tăng nên lãi suất cho vay được các chuyên gia dự báo khó có thể giảm thêm. Dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng sẽ cố gắng duy trì ổn định, ít nhất là không tăng lãi suất cho vay từ nay đến cuối năm.
Lãi suất huy động liên tục tăng
Trong bối cảnh nhu cầu vốn tăng cao vào dịp cuối năm, đặc biệt là đối với vốn trung và dài hạn, nhiều ngân hàng đã cạnh tranh nhau để tăng lãi suất huy động. Khảo sát thực tế cho thấy, từ đầu tháng 11/2024, hàng loạt ngân hàng đồng loạt tăng lãi suất huy động như MB Bank, Ocean Bank, HD Bank, Bắc Á Bank…
Trong đó, một số ngân hàng đã có mức lãi suất huy động ở kỳ hạn trên 12 tháng vượt 6%/năm như ABBank (6,2%/năm ở kỳ hạn 18 tháng), Bắc Á Bank (6,05%/năm ở kỳ hạn 18 tháng), HD Bank (6,1%/năm ở kỳ hạn 18 tháng)...
Thực tế, các ngân hàng điều chỉnh tăng lãi suất tiền gửi chủ yếu vì lãi suất đã giảm sâu trong thời gian qua. Việc này giúp các ngân hàng duy trì thị phần và thu hút nguồn tiền gửi khi nhu cầu tín dụng dần hồi phục.
Theo các chuyên gia, việc điều chỉnh lãi suất của các ngân hàng thương mại phụ thuộc vào thanh khoản của từng ngân hàng. Những ngân hàng có khả năng tăng trưởng tín dụng sẽ tăng lãi suất huy động, trong khi những ngân hàng khó đạt được tăng trưởng tín dụng vào cuối năm sẽ khó tăng lãi suất. Các ngân hàng quốc doanh thường có thanh khoản tốt hơn so với các ngân hàng nhỏ.
Ngày 27/11, Ngân hàng Nhà nước đã có công văn yêu cầu các ngân hàng duy trì mặt bằng lãi suất tiền gửi ổn định, hợp lý, phù hợp với khả năng cân đối vốn, khả năng mở rộng tín dụng lành mạnh và năng lực quản lý rủi ro. Từ đó góp phần ổn định thị trường tiền tệ và mặt bằng lãi suất thị trường.
Áp lực duy trì mức lãi vay thấp
Nhiều ý kiến cho rằng, với động thái tăng lãi suất huy động sẽ khiến chi phí đầu vào của các ngân hàng tăng, tác động đến biên lãi ròng nên có thể sẽ tăng lãi suất cho vay để bù đắp.
Việc tiếp tục giảm lãi suất cho vay là điều rất khó khăn đối với các ngân hàng. Tuy nhiên, mỗi ngân hàng đã đưa ra các gói vay ưu đãi, được thiết kế phù hợp với từng đối tượng doanh nghiệp, nhưng chỉ tập trung vào một số lĩnh vực ưu tiên như nông nghiệp, xuất khẩu, và doanh nghiệp nhỏ. Trong khi đó, các ngành rủi ro cao như bất động sản và chứng khoán khó được hưởng lãi suất thấp hơn.
Chuyên gia kinh tế, PGS. TS. Đinh Trọng Thịnh cho rằng: “Lãi suất cho vay của ngân hàng từ nay đến cuối năm nhiều khả năng sẽ được giữ nguyên như hiện tại, khó có thể giảm thêm do áp lực về lãi suất tại Việt Nam không quá lớn như trước” .
Nêu quan điểm về vấn đề này, ThS Nguyễn Trần Minh Trí, Viện Kinh tế và Chính trị thế giới, Việt Nam hiện vẫn phải đối mặt với một số thách thức từ bối cảnh kinh tế toàn cầu. Một trong những rủi ro chính là khả năng tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ ở các nền kinh tế lớn, đặc biệt là Mỹ.
Trong thực tế, áp lực lên tỷ giá hối đoái và dòng vốn vào Việt Nam đã tăng mạnh trong năm 2023 và chỉ giảm nhẹ trong quý đầu năm 2024. Điều này đòi hỏi chính sách tiền tệ của Việt Nam phải linh hoạt và thận trọng hơn bao giờ hết.
Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng chia sẻ rằng, việc điều hành lãi suất cho vay hiện nay gặp không ít khó khăn do áp lực từ thị trường quốc tế và tình hình trong nước. Biến động của đồng USD trong thời gian qua, cùng với những căng thẳng về cung – cầu ngoại tệ, đã khiến NHNN phải ưu tiên ổn định tỷ giá. Nếu lãi suất cho vay giảm mạnh, tỷ giá có nguy cơ tăng cao, gây mất ổn định kinh tế vĩ mô và tâm lý lo ngại cho nhà đầu tư nước ngoài.
Bên cạnh đó, tỷ lệ nợ xấu gia tăng cũng làm gia tăng áp lực lên hệ thống ngân hàng. Để bảo đảm hoạt động, các ngân hàng buộc phải trích lập dự phòng rủi ro, làm giảm lợi nhuận và hạn chế khả năng tiếp tục giảm lãi suất cho vay. Theo các chuyên gia, mặt bằng lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tại các ngân hàng lớn có thể tăng thêm khoảng 50 điểm cơ bản, đạt mức 5,2%-5,5% vào cuối năm, tạo sức ép không nhỏ lên lãi suất cho vay.
Tuy vậy, NHNN khẳng định, sẽ tiếp tục chỉ đạo các ngân hàng tiết giảm chi phí hoạt động để giữ ổn định hoặc giảm nhẹ lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp và nền kinh tế. Thực tế, lãi suất cho vay bình quân năm 2023 giảm hơn 2,5%/năm so với cuối năm 2022 và đến ngày 20/10/2024 tiếp tục giảm 0,76%/năm so với cuối năm 2023. Thanh khoản toàn hệ thống vẫn ổn định và còn nhiều dư địa tăng trưởng tín dụng.
Nhìn vào diễn biến hiện tại, có thể thấy rằng lãi suất cho vay khó giảm sâu trong ngắn hạn, nhưng khả năng duy trì ổn định vẫn là mục tiêu ưu tiên của NHNN. Trong bối cảnh nhu cầu tín dụng cuối năm tăng cao, việc kiểm soát tốt lãi suất cho vay là yếu tố quan trọng để hỗ trợ doanh nghiệp vượt qua giai đoạn cao điểm sản xuất kinh doanh.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng, áp lực tăng lãi suất cho vay vẫn hiện hữu, nhất là khi hệ thống ngân hàng phải đối mặt với bài toán thanh khoản do tín dụng tăng tốc trong những tháng cuối năm. Để giảm thiểu tác động tiêu cực, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa NHNN, các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp trong việc cân đối nguồn lực, tối ưu hóa chi phí và thúc đẩy sản xuất kinh doanh.
Trong thời điểm cuối năm, khi mọi hoạt động kinh tế đều hướng đến mục tiêu tăng tốc, vai trò của lãi suất không chỉ là công cụ điều hành tiền tệ mà còn là đòn bẩy để kích thích tăng trưởng. Việc giữ ổn định lãi suất cho vay, dù đối mặt với nhiều khó khăn, sẽ là tín hiệu tích cực cho doanh nghiệp và nền kinh tế, tạo tiền đề để bước sang năm 2025 với triển vọng lạc quan hơn.
Trung Anh