Lợi nhuận cốt lõi của các công ty thép được kỳ vọng sẽ dương trong quý 2/2023. Tuy nhiên triển vọng nửa cuối năm 2023 vẫn còn nhiều khó khăn khi giá bán thép giảm và nhu cầu vẫn phục hồi chậm.
Những gì khó khăn nhất đã ở lại phía sau?
Trong báo cáo cập nhật triển vọng ngành thép vừa công bố, Chứng khoán VnDirect cho biết KQKD của các doanh nghiệp ngành thép trong Q1/23 đều ghi nhận mức giảm mạnh so với cùng kỳ, tuy nhiên đã được cải thiện đáng kể về mặt lợi nhuận so với 2 quý trước đó.
VnDirect cho rằng xu hướng này đến chủ yếu bởi tổng sản lượng tiêu thụ thép (bao gồm thép xây dựng, tôn mạ và ống thép) trong quý 1/2023 đã giảm mạnh 29,2% svck từ mức nền cao của quý 1/2022, theo dữ liệu của Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA).
Giá bán thép quý 1/2023 mặc dù giảm mạnh svck tuy nhiên đã tăng đáng kể so với mức trung bình của quý 4/2022. Giá bán thép tăng cũng giúp nhiều doanh nghiệp trong quý 1/2023 ghi nhận hoàn nhập dự phóng giảm giá hàng tồn kho.
Chí phí lãi vay trong quý 1/2023 tăng mạnh so với cùng kỳ phản ánh chi phí vốn tăng. Tuy nhiên, tỷ giá diễn biến thuận lợi hơn và việc chủ động giảm các khoản vay ngoại tệ giúp các công ty trong quý 1/2023 đã hạn chế khoản lỗ ròng tỷ giá so với 2 quý cuối năm 2022.
Nhu cầu tiêu thụ vẫn còn yếu
VnDirect cho rằng triển vọng ngành BĐS dân dụng ảnh hưởng lớn nhất đến nhu cầu ngành thép Việt Nam khi chiếm khoảng 60-65% nhu cầu toàn ngành và ảnh hưởng đến hầu hết các mặt hàng thép thành phẩm. Kể từ Q2/22, ngành BĐS nội địa chững lại sau hàng loạt sự kiến bắt giữ một số nhà lãnh đạo doanh nghiệp BĐS lớn (vi phạm quy định phát hành trái phiếu doanh nghiệp), lãi suất mua nhà tăng và room tín dụng hạn chế.
Các tín hiệu tích cực hơn đối với ngành BĐS đã dần xuất hiện thời gian gần đây. Hàng loạt chính sách nhằm tháo gỡ thị trường BĐS được ban hành kể từ đầu năm 2023 như Nghị định 08/2023 về trái phiếu doanh nghiệp, Nghị quyết 33 về một số giải pháp tháo gỡ thị trường BĐS, Quyết định 388 về đề án phát triển nhà ở xã hội và mới đây nhất là NĐ10 tạo cơ sở giải quyết các nút thắt pháp lý.
Tuy nhiên hiệu quả thực tế triển khai vẫn cần kiểm chứng thêm, điển hình từ gói hỗ trợ 30 nghìn tỷ đồng năm 2013 đã gặp nhiều vấn đề bất cập.
VnDirect cho rằng vẫn còn quá sớm để đánh giá thị trường BĐS liệu có “rã đông” khi thực tế triển khai các chính sách vẫn còn bỏ ngõ và nhiều điểm nghẽn về pháp lý vẫn chưa được giải quyết triệt để. Các chính sách ban hành như trên có thể tháo gỡ một phần nút thắt, tuy nhiên cần những giải pháp đồng bộ hơn về cả quy trình pháp lý, tiếp cận nguồn vốn để thị trường bất động sản phục hồi.
Do đó, VnDirect kỳ vọng nguồn cung BĐS nội địa sẽ chỉ có thể được hồi phục từ năm 2024 khi Luật đất đai sửa đổi được thông qua tháo gỡ hàng loạt, đồng bộ các nút thắt pháp lý và áp lực tài chính, lãi suất được giảm bớt khi các ngân hàng tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn thuận lợi hơn cũng như kích cầu người mua nhà.
Nhu cầu ảm đạm kéo dài của lĩnh vực xây dựng dân dụng nội địa sẽ tác động đáng kể đối với nhu cầu vật liệu xây dựng trong năm 2023. Do đó, mặc dù giải ngân đầu tư công được kỳ vọng sẽ tăng tốc trong những quý tới, VnDirect dự báo tổng nhu cầu thép trong nước sẽ tăng trưởng âm một chữ số vào năm 2023. Cụ thể, tổng sản lượng tiêu thụ thép xây dựng-tôn mạ của Việt Nam trong năm 2023 sẽ giảm lần lượt 9,2%-7,0% so với cùng kỳ xuống mức 9,5 triệu tấn – 3,9 triệu tấn.
Vẫn cần cẩn trọng trong thời gian tới
Cũng theo đánh giá của các chuyên gia phân tích VnDirect, khó khăn nhất đã qua nhưng vẫn cần cẩn trọng trong thời gian tới. Theo đó, biên lợi nhuận gộp quý 2 của các doanh nghiệp thép kỳ vọng sẽ tiếp tục được cải thiện so với Q1, tuy nhiên vẫn phải cẩn trọng trong những quý còn lại của năm 2023.
Chứng khoán VNDirect nhận định giá bán thép HRC toàn cầu đã ghi nhận đà phục hồi đáng kể từ tháng 11/2022 sau khi Trung Quốc dỡ bỏ các lệnh giãn cách xã hội do Covid-19. Kỳ vọng nhu cầu thép tại Trung Quốc gia tăng đã khiến các nhà máy tích cực tăng hiệu suất vận hành và tích trữ nguyên vật liệu, dẫn đến việc giá đầu vào cũng tăng. Chi phí đẩy cũng là một tác nhân chính khiến giá bán thép bứt phá mạnh trong quý 1.
Tuy nhiên, VNDirect chỉ ra rằng nhu cầu thép thực tế tại Trung Quốc không thực sự mạnh mẽ như kỳ vọng. Sản lượng sản xuất tăng mạnh trong khi nhu cầu tiêu thụ yếu đã khiến giá bán thép tại Trung Quốc quay đầu giảm kể từ cuối tháng 3/2023.
Gần đây, giá than cốc đã liên tục tăng trong giai đoạn tháng 1-3/2023 lên mức cao nhất kể từ giữa năm 2022, trong bối cảnh dự báo lạc quan hơn đối với kinh tế Trung Quốc và các nền kinh tế lớn khác. Giá than cốc được dự báo sẽ giảm dần trong dài hạn và mức giảm lớn nhất dự kiến sẽ diễn ra trong năm 2023 khi nguồn cung (đặc biệt tại Australia) được cải thiện và trở lại mức bình thường.
VNDirect đánh giá việc giá bán đầu ra giảm chậm hơn so với đầu vào giúp biên EBITDA của các công ty thép được cải thiện trong tháng 4/2023. Do đó, đội ngũ phân tích kỳ vọng biên lợi nhuận gộp các doanh nghiệp thép trong quý 2/2023 tiếp tục được cải thiện so với quý trước đó. Song, nhu cầu thép vẫn sẽ yếu trong các tháng tới khiến biên lợi nhuận các công ty trong ngành vẫn sẽ gặp nhiều biến động, đặc biệt là công ty nhỏ với kỹ năng quản lý hàng tồn kho hạn chế hơn.
Tại ĐHCĐ2023 của một số doanh nghiệp thép niêm yết, hầu hết ban lãnh đạo nhóm doanh nghiệp này đều đưa ra thông điệp rằng những gì khó khăn nhất đối với ngành thép đã diễn ra trong nửa cuối năm 2022, tình hình đã được cải thiện trong quý 1/2023 và gần như chắc chắn sẽ có lãi trong quý 2/2023. Tất cả các công ty đều đặt kế hoạch kinh doanh 2023 có lãi ròng trở lại, tích cực hơn rất nhiều so với việc liên tiếp báo lỗ trong nửa cuối năm 2022.
Tuy nhiên nhu cầu tiêu thụ vẫn sẽ yếu trong suốt cả năm 2023, tình hình bán hàng trong quý 3/2023 rất khó dự báo và sẽ phải rất nỗ lực thì nhóm các công ty này mới có thể hoàn thành kế hoạch kinh doanh cả năm.
Trung Anh