Thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã xuất hiện những điểm tích cực phát triển theo chiều sâu và tiến dần đến bản chất là kênh huy động vốn trung, dài hạn. Để phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp bền vững, các cấu phần tham gia thị trường đều cần nhiều nỗ lực. Trong đó, quan trọng nhất là tổ chức phát hành cần minh bạch thông tin, có chiến lược huy động vốn, sử dụng vốn dài hạn...
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp dần ổn định
Phát biểu tại hội thảo phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp hướng tới chuyên nghiệp, bền vững, ông Hoàng Văn Thu - phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước - cho biết thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã đi vào hoạt động ổn định.
Cụ thể, 7 tháng qua có 183 đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ thành công với tổng giá trị huy động vốn đạt 174.000 tỉ đồng, tăng 2,78 lần so với cùng kỳ năm 2023.
Qua số liệu này cho thấy thị trường trái phiếu riêng lẻ đã dần đi vào ổn định sau một loạt sự cố, các sai phạm diễn ra thời gian qua.
Ông Hoàng Văn Thu - Phó chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
Phó Chủ tịch UBCKNN thông tin thêm, để tăng tính chuyên nghiệp của thị trường, thời gian tới, cơ quan quản lý sẽ triển khai một số nội dung gồm tăng cường xếp hạng tín nhiệm trong các nghiệp vụ phát hành; tăng cường sự hiện diện của đơn vị tư vấn trong quá trình lập hồ sơ, đánh giá hồ sơ; tăng cường tính tự chịu trách nhiệm của chủ thể tham gia như đơn vị tư vấn, xếp hạng tín nhiệm.
Phó Chủ tịch UBCKNN lưu ý, về phía tổ chức phát hành cần minh bạch thông tin, có chiến lược huy động vốn, sử dụng vốn dài hạn; chú trọng đến quản trị công ty; có phương án, hoạt động kinh doanh hiệu quả và có năng lực hấp thụ nguồn vốn; đồng thời, tăng cường các sản phẩm trái phiếu xanh trên thị trường.
“Thực tế cho thấy, trong câu chuyện sai phạm xảy ra vừa qua đều rơi vào nhóm nhà đầu tư có cơ hội đánh giá rủi ro hạn chế. Do vậy, cơ quan quản lý đang nghiên cứu việc quy định đối tượng phát hành TPDN riêng lẻ sẽ hướng tới nhà đầu tư tổ chức để tăng cường tính chuyên nghiệp, tăng khả năng đánh giá rủi ro” - Phó Chủ tịch UBCKNN cho biết.
Thông tin thêm, ông Tô Trần Hòa - phó vụ trưởng Vụ phát triển thị trường chứng khoán (Ủy ban Chứng khoán Nhà nước) - cho biết trong 7 tháng qua, kỳ hạn phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ 4,2 năm với lãi suất phát hành là 6,63%/năm.
Về tỉ trọng phát hành theo lĩnh vực hoạt động thì các tổ chức tín dụng phát hành chiếm đa số với 69%, còn khối sản xuất chiếm rất khiêm tốn chỉ 0,47%.
"Mặc dù vậy, thị trường trái phiếu doanh nghiệp vẫn còn nhiều tồn tại. Điển hình là một số doanh nghiệp phát hành trái phiếu có tình hình tài chính không ổn định, thiếu minh bạch về thông tin tài chính. Điều này dẫn đến nguy cơ không trả nợ đúng hạn, gây thiệt hại cho nhà đầu tư.
Những vụ việc doanh nghiệp vỡ nợ, chậm trả lãi đã làm giảm niềm tin của nhà đầu tư. Như giai đoạn vừa rồi, có một số doanh nghiệp khó khăn về dòng tiền nên tình trạng chậm trả gốc và lãi trái phiếu vẫn xảy ra. Đến cuối năm 2023, có hơn 139 doanh nghiệp chậm thanh toán gốc và lãi trái phiếu doanh nghiệp với tổng giá trị lên tới 83.600 tỉ đồng" - ông Hòa thông tin.
Bên cạnh đó, cũng theo ông Hòa, cơ cấu nhà đầu tư chưa đa dạng, số lượng tài khoản nhà đầu tư cá nhân đăng ký chiếm 99%, còn nhà đầu tư có tổ chức chiếm 0,27%. Song, có điểm tích cực là tỉ trọng mua của các nhà đầu tư tổ chức chiếm chủ yếu gồm các tổ chức tín dụng chiếm 56,5%.
Một điểm hạn chế nữa là năng lực của các tổ chức trung gian cung cấp dịch vụ chưa cao như có hiện tượng lách quy định nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, mời chào nhà đầu tư chuyển tiền từ gửi tiết kiệm sang mua trái phiếu doanh nghiệp... như vụ việc xảy ra ở Ngân hàng SCB, Tập đoàn Vạn Thịnh Phát, Tập đoàn Tân Hoàng Minh.
Quang cảnh hội thảo.
Quản lý chặt chẽ nhưng vẫn tạo điều kiện cho doanh nghiệp huy động vốn
Để dư nợ trái phiếu doanh nghiệp đạt 25% GDP năm 2025 và 30% GDP vào năm 2030 như chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đã được Thủ tướng phê duyệt, ông Thu nhận định mục tiêu này không dễ dàng gì.
Giải pháp đặt ra, về phía cơ quan quản lý, ông Thu nhấn mạnh sẽ tiếp tục sửa đổi hoàn thiện khung pháp luật. Nguyên tắc sửa đổi chính sách là quản lý chặt chẽ thị trường phát triển bền vững nhưng vẫn tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp huy động vốn trên thị trường.
Theo đó, Bộ Tài chính trình Chính phủ 1 luật sửa 7 luật, trong đó có Luật Chứng khoán. Những nội dung cấp bách sẽ sửa đổi, trong đó có trái phiếu của khối doanh nghiệp đại chúng.
Mặt khác, tới đây sẽ đẩy mạnh việc xếp hạng tín nhiệm. Riêng đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ, Ủy ban Chứng khoán đang hướng tới các nhà đầu tư là tổ chức để tăng cường tính chuyên nghiệp trên thị trường.
Hồng Quang