NHNN liên tiếp giảm lãi suất tác động thế nào đến nền kinh tế?

Chỉ trong hơn 2 tuần, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã có tới 2 lần điều chỉnh lãi suất điều hành (15/3; 3/4/2023). Nhiều ý kiến cho rằng, NHNN đang đi “ngược chiều gió”, vậy động thái này có tác động thế nào đến nền kinh tế?

Tín hiệu tốt

Động thái này được đại diện của NHNN giải thích, việc giảm lãi suất dựa vào các dấu hiệu thị trường, chủ động đi trước một bước là giảm lãi suất chính sách. Việc này sẽ là để điều chỉnh một số mặt bằng lãi suất điều hành là để định hướng cho thị trường giảm lãi suất thương mại, lãi suất cho vay. Hiện có ít nhất 24 ngân hàng đã giảm lãi suất cho vay, hầu hết các ngân hàng đều hạ lãi suất huy động. Đây là tín hiệu tốt.

Theo các chuyên gia về tài chính, khi lãi suất tiết kiệm thấp, người dân và doanh nghiệp thay vì gửi tiền vào ngân hàng để lấy lãi suất thì đẩy ra sản xuất kinh doanh. Lãi suất khoản vay thấp thì doanh nghiệp dễ dàng đi vay để phục vụ sản xuất kinh doanh.

Ông Phạm Chí Quang - Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ NHNN chia sẻ thông tin quan trọng: “Thanh khoản ngân hàng dư thừa lớn. Điều này thể hiện qua hai chỉ tiêu: Số dư tiền gửi của các tổ chức tín dụng tại NHNN theo dự trữ bắt buộc đều lớn kéo dài từ tháng 2-3 liên tục vượt mức dự trữ bắt buộc. Thứ hai, lãi suất liên ngân hàng giảm rất nhanh. Lãi suất liên ngân hàng qua đêm chỉ khoảng 0,7-1,2%”.

Trong khi đó ông Nguyễn Minh Tuấn - Tổng Giám đốc AFA Capital phân tích cơ sở để NHNN giảm lãi suất điều hành là do thanh khoản trên thị trường liên ngân hàng hạ nhiệt, ngân hàng dễ dàng cho nhau vay với lãi suất thấp. Lãi suất vay qua đêm liên ngân hàng từ mức hơn 6% đầu tháng 3 xuống còn 1%. Đây là mức ngang với thời điểm chứng khoán đạt đỉnh rất cao trong năm 2022.

Bên cạnh đó, các ngân hàng đang có xu hướng hạ lãi suất huy động. Nhóm NHTMCP Nhà nước có lãi suất trung bình 7,5% cho kỳ hạn 12 tháng. Nhóm các ngân hàng TMCP 7,7% cho kỳ hạn 12 tháng. Nhóm ngân hàng nhỏ hơn thì đều dưới 9,5%/năm cho kỳ hạn 12 tháng. Lợi suất trái phiếu Chính phủ kì hạn 10 năm của Việt Nam đã hạ xuống 3,419%. Như vậy lãi suất ngắn hạn và dài hạn đều xuống nhanh”.

Bình luận về động thái giảm lãi suất của Ngân hàng Nhà nước, trao đổi với truyền thông, ông Đinh Đức Quang, Giám đốc điều hành Khối kinh doanh tiền tệ, Ngân hàng UOB Việt Nam - cho biết: “Nhiều khả năng Ngân hàng Nhà nước sẽ thiên về chính sách nới lỏng hơn trong giai đoạn sắp tới. Chúng tôi dự đoán rằng Ngân hàng Nhà nước sẽ cắt giảm lãi suất tái cấp vốn 100 điểm cơ bản đâu đó trong quý II năm 2023 xuống còn 5,00%.

NHNN có đi ngược chiều?

Việc giảm lãi suất này có xu hướng đi ngược chiều Fed chính là câu hỏi mà nhiều người còn băn khoăn. Tuy nhiên các chuyên gia lại nhận định, phần quan trọng nhất trong động thái chính sách mới là việc NHNN giữ nguyên lãi suất tái cấp vốn ở mức 6%. Điều này cho thấy lập trường chính sách vẫn không thay đổi mặc dù có cắt giảm các loại lãi suất khác.

“Nếu chỉ hạ lãi suất mà nguồn vốn không vào sản xuất kinh doanh thì câu chuyện 2020 lại lặp lại khi tiền chảy vào các lĩnh vực rủi ro có thể tạo ra bong bóng như chứng khoán, bất động sản” - ông Nguyễn Minh Tuấn nhận định.

Trong khi đó ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích Khối Khách hàng cá nhân Công ty Chứng Khoán Yuanta Việt Nam chia sẻ với báo chí, NHNN giảm lãi suất, đặc biệt là lãi suất trần huy động của các ngân hàng thương mại có thể sẽ khơi thông một phần dòng tiền từ kênh tiết kiệm sang các kênh thị trường vốn khác, trong đó có thị trường chứng khoán.

Đồng thời giảm tải áp lực và tạo tín hiệu tích cực cho các doanh nghiệp sản xuất, cũng như những doanh nghiệp có đòn bẩy nợ cao trong thời gian vừa qua. Động thái này cũng sẽ tạo áp lực về chi phí lãi vay của doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp sản xuất và bán lẻ đặc biệt nhạy cảm.

Do chịu ảnh hưởng của chi phí lãi vay tăng quá mạnh, kết quả kinh doanh năm 2022 và quý I/2023 của các doanh nghiệp khá tiêu cực. Việc giảm lãi suất phần nào giúp tăng trưởng trong quý II tốt hơn, tâm lý của nhà đầu tư cũng sẽ tích cực hơn so với thời điểm trước.

Theo quan điểm của ông Minh, vẫn cần phải chờ đến hết quý II để có những giải pháp cụ thể hơn, đặc biệt là phải vực dậy được thanh khoản thị trường bất động sản và hệ số CAR của NHNN áp cho các NHTM giảm xuống thì dòng vốn tín dụng mới chảy vào thị trường bất động sản, giúp rủi ro dài hạn của thị trường giảm bớt. Từ đó, thị trường chứng khoán mới tạo ra được cơn sóng bền vững hơn.

Câu hỏi đặt ra là khi lạm phát suy giảm, liệu Ngân hàng Nhà nước có tiếp tục giảm lãi suất không? Ông Phạm Chí Quang - Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ NHNN - cho biết: “Giảm lãi suất là mong mỏi của Thủ tướng Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước trong điều hành chính sách tiền tệ suốt thời gian qua. Chúng tôi điều hành để cắt giảm mặt bằng lãi suất huy động, rồi đề nghị các tổ chức tín dụng cắt giảm chi phí để có nền tảng giảm lãi suất cho vay trong nền kinh tế.

Trong bối cảnh thế giới thuận lợi, Fed có xu hướng giảm tốc quá trình thắt chặt chính sách tiền tệ thì đây là điều thuận lợi giúp NHNN tiến tới giảm các mặt bằng lãi suất điều hành, kể cả các mặt bằng lãi suất thương mại như chỉ đạo ngân hàng về trần lãi suất huy động, trần lãi suất cho vay trong thời gian tới. Khi điều kiện chín muồi, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục giảm lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế”.

Q.A