Hiện trên địa bàn tỉnh Ninh Thuận ghi nhận 12 dự án điện gió được cấp chứng nhận đầu tư và chủ trương đầu tư với tổng vốn đăng ký hơn 27.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, trong bức tranh “trải thảm đỏ” các dự án năng lượng tái tạo, vẫn còn không ít điểm đen về tuân thủ quy định pháp luật liên quan. Điển hình đầu tiên, là dự án Nhà máy điện gió Phước Hữu.
Dự án trị giá 65 triệu Euro
Tháng 5.2009, UBND tỉnh Ninh Thuận chấp thuận chủ trương về địa điểm đầu tư cho Công ty EAB Projekmanagement GmBH (CHLB Đức) – gọi tắt là Công ty EAB, được khảo sát đo gió, lập thủ tục đầu tư dự án Nhà máy điện gió tại 2 địa điểm (xã Lợi Hải, huyện Thuận Bắc và xã Phước Hữu, huyện Ninh Phước).
Đối với phần dự án nằm tại xã Phước Hữu, Công ty EAB ủy quyền cho Công ty TNHH MTV EAB Viet Wind Power (đơn vị trực thuộc) thành lập Công ty TNHH Đầu tư phát triển điện gió Phước Hữu (gọi tắt là Công ty Điện gió Phước Hữu) – đã được tỉnh Ninh Thuận cấp GCNĐT vào tháng 8.2009.
Dự án nhằm xây dựng nhà máy điện độc lập sử dụng năng lượng gió, công suất 50MW, tổng khu đất dự án là 453 ha (diện tích chiếm đất dự kiến sử dụng là 9,06ha). Tổng vốn đầu tư dự án là 1.495 tỷ đồng – trong đó vốn tự có của Công ty là 483 tỷ đồng, còn lại là vốn vay.
 |
| Bê bết những dự án điện gió tại Ninh Thuận |
Tiến độ dự án hoàn thành đưa nhà máy vào sản xuất vào tháng 12.2011 (2 năm sau khi cấp chứng nhận đầu tư). Được biết, người đại diện pháp luật của Công ty điện gió Phước Hữu là GĐ Nguyễn Xuân Thủy – một cá nhân vừa trở về Việt Nam từ CHLB Đức thời điểm 2008.
Kết quả thanh tra về pháp nhân công ty này (vào năm 2017) cho thấy, địa chỉ trụ sở chính công ty đặt tại lô 23, khu trung tâm thương mại Thanh Hà, phường Phủ Hà, TP Phan Rang – Tháp Chàm …không có công ty này. Thực tế, đã chuyển về 48 Lê Duẫn, phường Phủ Hà cùng TP – nhưng địa chỉ này chỉ là nơi giao dịch giấy tờ, không có tổ chức bộ máy, nhân viên làm việc.
Về HKTT, GĐ Nguyễn Xuân Thủy không có HKTT tại ngõ 34A Trần Phú, quận Ba Đình (Hà Nội). Thực tế, ông này có HKTT tại số 33 Vạn Kiếp, quận Hai Bà Trưng; nơi thường trú trước khi chuyển đến ngày 14.11.2008 là CHLB Đức.
Căn cứ theo các mốc thời điểm thực hiện thủ tục đất đai liên quan, cơ quan thanh tra xác định: tại thời điểm thanh tra (năm 2017), công ty Phước Hữu chưa hoàn thành thủ tục bồi thường, thuê đất, GPMB với tổng diện tích đất dự án là 9,06ha – là quá chậm so với quy định tại GCN đầu tư.
Quá trình theo dõi cho thấy dự án chậm tiến độ, tuy nhiên UBND tỉnh đã có nội dung (trong các Kết luận và Thông báo thời gian giữa năm 2014) đồng ý gia hạn tiến độ dự án nhà máy điện gió Phước Hữu nhưng phải có cam kết hình thức xử lý nếu vi phạm tiến độ; hoàn thành ký quỹ trước 15.8.2014.
Tuy nhiên, tiến trình triển khai thực hiện sau đó của DN cho thấy, CĐT đã vi phạm nội dung cam kết về tiến độ nêu trên và ký quỹ do “thiếu quyết tâm đầu tư, thể hiện việc trì hoãn, kéo dài thời gian thực hiện”. Đáng nói, trước thực trạng trên, UBND tỉnh và Sở KH&ĐT tiếp tục ban hành nhiều văn bản yêu cầu CĐT đẩy nhanh tiến độ triển khai Dự án và ký quỹ bảo đảm (8 văn bản trong thời gian 2015-2017).
Và tới thời điểm thanh tra, CĐT vẫn chưa hoàn thành thủ tục thuê đất và cấp GPXD; chưa khởi công xây dựng…
Như vậy, cơ quan thanh tra xác định, tiến độ dự án tính đến 27.4.2017 chậm 64 tháng so với GCN đầu tư (cấp vào tháng 8.2009) và chậm 7 tháng so với chính cam kết của GĐ – người đại diện pháp luật của Công ty Điện gió Phước Hữu – vi phạm Nghị định 118/2015/NĐ-CP của Chính phủ và thuộc trường hợp chấm dứt dự án, thu hồi GCNĐT theo quy định tại Luật Đầu tư.
Đặc biệt, trong các lần cam kết (nhưng không thực hiện), CĐT đồng ý việc ký quỹ đảm bảo (theo văn bản giải trình hồi tháng 3.2017) thực hiện dự án nhưng “xin được thực hiện ký quỹ theo từng giai đoạn đầu tư”.
| Ngày 10.8.2014, công ty Phước Hữu ký văn bản cam kết có nội dung: “cam kết thực hiện triển khai xây dựng dự án theo đúng tiến độ cam kết như trên (tức hoàn thành lắp đặt, vận hành vào quý III.2016 – PV), trường hợp vi phạm từng mốc tiến độ cam kết mà không có lý do chính đáng sẽ chấp nhận hình thức xử lý thu hồi GCN đầu tư mà không đòi bồi hoàn các chi phí đã thực hiện”. |
Vốn điều lệ chủ đầu tư chưa đầy 50 tỷ đồng
Về nguồn vốn thực hiện dự án, GCNĐT thể hiện vốn điều lệ của Công ty là 50 tỷ và tiến độ góp vốn (ghi tại Quyết định ngày 6.8.2009 của Công ty TNHH MTV EAB Viet Wind Power) như sau: Góp 5 tỷ ngay sau khi cấp GCNĐT, Góp 15 tỷ trong vòng 60 ngày kể từ ngày cấp GCNĐT; Góp 30 tỷ trong vòng 1 năm kể từ ngày cấp GCNĐT.
Theo Công ty báo cáo (ngày 10.8.2014), Công ty đã chi gần 10,6 tỷ đồng cho dự án. Tại thời điểm thanh tra (tháng 5.2017), Công ty khai báo tổng vốn đã đầu tư vào dự án khoảng 68 tỷ đồng nhưng “chưa xuất trình giấy tờ chứng minh; hứa bổ sung sau”.
|
| Những dự án năng lượng tái tạo đang rầm rộ đổ bộ vào địa phương |
Tuy vậy, theo xác minh của cơ quan thanh tra, vốn chủ sở hữu của Công ty tính đến 31.12.2016 chưa tới 8,04 tỷ đồng – vi phạm Điều 74 của Luật Doanh nghiệp.
Liên quan tới vốn vay thực hiện dự án, Công ty cung cấp Thư của Ngân hàng HypoVereinsbank (CHLB Đức) ký ngày 7.7.2009 đồng ý cung cấp tín dụng cho dự án với tổng vốn đầu tư là 100 triệu Euro. Nhưng tại thời điểm thanh tra, Công ty chưa huy động được nguồn vốn trên do tiến độ triển khai thực hiện dự án.
Từ các lỗi vi phạm nêu trên, cơ quan thanh tra sở tại kiến nghị biện pháp xử lý với Công ty điện gió Phước Hữu: “Thuộc trường hợp chấm dứt hoạt động dự án, thu hồi GCN đầu tư” theo quy định tại Luật Đầu tư.
Dẫu vậy, lãnh đạo Sở KH&ĐT tỉnh vẫn kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh: “xem xét đề nghị của chủ đầu tư về tiếp tục triển khai thực hiện dự án và ký quỹ bảo đảm theo từng giai đoạn đầu tư như đã cam kết tại văn bản 604/VBGT ngày 12.4.2017”./.
Nguyễn Cảnh