Tình trạng “đấu đá nội bộ” tại Ngân hàng TMCP Xuất Nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) đã kết thúc? trước việc các nhóm cổ đông lớn lần lượt thoái vốn bằng phương thức giao dịch thỏa thuận.
Nhóm Thành Công muốn thoái sạch vốn
Ngày 13/10, Sở Giao dịch Chứng khoán HoSE đã thông báo về loạt giao dịch cổ phiếu EIB của những người có liên quan đến bà Lê Hồng Anh, Thành viên Hội đồng quản trị (HĐQT) Ngân hàng TMCP Xuất Nhập khẩu Việt Nam (Eximbank - Mã: EIB).
Cụ thể, CTCP Phúc Thịnh, nơi em chồng của bà Lê Hồng Anh quản lý đã bán hơn 12,3 triệu cổ phiếu trong ngày 10/10, tương đương tỷ lệ sở hữu 1,005% vốn điều lệ ngân hàng, qua đó giảm tỷ lệ sở hữu tại Eximbank của công ty này về 0%.
Cùng ngày giao dịch, con gái của bà Lê Hồng Anh là bà Nguyễn Thị Hồng Ngọc cũng đã bán ra hơn 11 triệu cổ phiếu EIB, tương đương tỷ lệ sở hữu 0,899%.
Các giao dịch diễn ra vào ngày 10/10 theo phương thức thoả thuận. Ước tính với giá đóng cửa cổ phiếu EIB ngày 10/10 là 37.200 đồng/cp, CTCP Phúc Thịnh và bà Nguyễn Thị Hồng Ngọc sẽ thu về lần lượt 457,6 tỷ đồng và 409,2 tỷ đồng.
Trước đó, ngày 4/10, Tập đoàn Thành Công vừa thông báo đăng ký bán toàn bộ 60,54 triệu cổ phiếu EIB theo phương thức thỏa thuận. Thời gian thực hiện từ 7/10 đến 31/10. Cũng trong khoảng thời gian trên, Hợp tác xã cổ phần Thành Công đăng ký bán hết hơn 44,7 triệu cổ phiếu và Công ty Cổ phần Phúc Thịnh đăng ký bán toàn bộ hơn 12,3 triệu cổ phiếu EIB.
Đây cũng đều là các tổ chức có liên quan chung đến thành viên HĐQT Lê Hồng Anh. Bà Lê Hồng Anh được biết đến là vợ của ông Trần Anh Tuấn - Chủ tịch của Tập đoàn Thành Công. Bà Hồng Anh hiện là Phó Chủ tịch HĐQT CTCP Tập đoàn Thành Công. Chị dâu của bà Hồng Anh hiện đang là người quản lý Hợp tác xã Cổ phần Thành Công và người quản lý CTCP Phúc Thịnh là em chồng của bà.
Hồi đầu năm nay, bà Hồng Anh được bổ nhiệm vào vị trí Thành viên HĐQT nhiệm kỳ 2020-2025, dưới sự đề cử của CTCP Phúc Thịnh, Công ty XNK Tổng hợp I Việt Nam, Hợp tác xã Cổ phần Thành Công.
Như vậy, nhóm Thành Công liên quan đến bà Lê Hồng Anh muốn bán toàn bộ 117,5 triệu cổ phiếu sở hữu tại Eximbank. Nếu thoái vốn thành công, CTCP Tập đoàn Thành Công, Hợp tác xã cổ phần Thành Công và cả CTCP Phúc Thịnh đều không còn là cổ đông tại ngân hàng Eximbank.
Khối lượng giao dịch thỏa thuận cổ phiếu khủng
Kể từ đầu tháng 10 đến nay, tổng khối lượng giao dịch thỏa thuận cổ phiếu EIB đạt hơn128,1 triệu đơn vị với giá trị lên tới 4.934 tỷ đồng.
Trong tuần cuối tháng 9, cổ phiếu EIB bất ngờ dẫn đầu toàn ngành về khối lượng giao dịch với hơn 102 triệu đơn vị được trao tay, chiếm chủ yếu trong đó là các giao dịch thỏa thuận. Tính chung cả tháng 9, gần 108,5 triệu cổ phiếu EIB được thỏa thuận, tương đương với giá trị giao dịch gần 3.932 tỷ đồng.
Cổ phiếu EIB ghi nhận giao dịch thỏa thuận khủng từ cuối tháng 9. Nguồn: Vietstock
Các giao dịch lớn trong tháng 9 của EIB diễn ra sau khi Eximbank được chấp thuận tăng vốn. Đáng kể nhất là giao dịch thỏa thuận khủng hơn 70 triệu cổ phiếu EIB trong phiên 30/9 với giá trị hơn 2.700 tỷ đồng. Tổng khối lượng thỏa thuận từ 16/9 đến 4/10 đã hơn 110 triệu cổ phiếu.
Các giao dịch thỏa thuận lớn khác ở EIB diễn ra trong bối cảnh cổ đông chiến lược Sumitomo Mitsui Banking Corporation (SMBC) cũng sẽ sớm "rút chân" khỏi Eximbank để tham gia đầu tư vào một ngân hàng khác tại Việt Nam là VPBank. Tuy vậy, hiện nay, SMBC vẫn là cổ đông lớn nhất nắm 15% vốn Eximbank.
Trước đó, hồi cuối tháng 3, thị trường cũng ghi nhận giao dịch thoả thuận khủng với 25 triệu cổ phiếu EIB được sang tay ở mức giá 40.000 đồng/cp, trị giá 1,000 tỷ đồng. Tổng cộng, trong tháng 3/2022 có khoảng hơn 48 triệu cp EIB được mua bán thỏa thuận, chiếm 3,9% vốn điều lệ của Eximbank.
Nhóm cổ đông liên quan tới Công ty Âu Lạc đã bán ra lượng lớn cổ phần EIB trong nửa đầu năm 2022. Theo đó, Âu Lạc chỉ còn sở hữu 319.700 cổ phiếu EIB, trong khi còn số đầu năm là 4.309.340 cổ phiếu.
Cũng trong quý 2/2022, VOF Investment Limited bán ra toàn bộ 60,9 triệu cổ phiếu EIB, tương đương 4,93% vốn điều lệ.
Với những giao dịch như trên, cơ cấu cổ đông của ngân hàng Eximbank chắc chắn sẽ có sự xáo trộn lớn. Đặc biệt, trong thời gian tới sẽ còn tiếp tục thay đổi lớn sau khi nhóm Thành Công hoàn tất giao dịch.
Cuộc "nội chiến" kéo dài thập kỷ đã đến hồi kết?
Tại ĐHCĐ thường niên tháng 4/2022, lãnh đạo EIB khẳng định tình trạng bất ổn nội bộ đã kết thúc. Tuy nhiên, việc các cổ đông lớn và một số cổ đông nhỏ liên tục thoái vốn khỏi EIB cũng các giao dịch thỏa thuận khủng, cho thấy “cuộc chiến” cổ đông ở EIB có thể vẫn chưa dừng lại.
Eximbank vướng vào vòng xoáy khủng hoảng nhân sự do mâu thuẫn giữa các nhóm cổ đông, đặc biệt là sau thời điểm ông Lê Hùng Dũng - Chủ tịch Hội đồng Quản trị (HĐQT) rút lui vào giữa năm 2015. Chỉ trong hơn 1 năm, có tới 4 người lên đảm nhiệm vị trí Chủ tịch HĐQT Eximbank. HĐQT luôn lục đục với những lần bổ nhiệm, miễn nhiệm Chủ tịch trong thời gian ngắn.
Đỉnh điểm tranh chấp quyền lực tại Eximbank là vào ngày 22/3/2019, 7 thành viên HĐQT họp và bầu ra Chủ tịch HĐQT mới là bà Lương Thị Cẩm Tú (sinh năm 1980, cựu CEO NamABank) thay cho ông Lê Minh Quốc dù ông Quốc chưa hết nhiệm kỳ. Ông Quốc lập tức có đơn kiện và Tòa án TP.HCM đã áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời. Nhưng bất ngờ sau đó, ông Quốc lại có đơn xin rút yêu cầu khởi kiện và có đơn từ nhiệm khỏi vị trí Chủ tịch HĐQT.
Sau sự cố đó, ông Cao Xuân Ninh (sinh năm 1962) được bầu làm Chủ tịch HĐQT mới. Một năm sau, tháng 6/2020, Eximbank lại công bố ông Yasuhiro Saitoh là tân Chủ tịch HĐQT. Nhưng ngay trước thềm đại hội cổ đông (ĐHCĐ) ngày 30/6/2020, nhóm cổ đông lớn SMBC đã yêu cầu bãi nhiệm ông Yasuhiro Saitoh.
Có thể thấy sự bất ổn Eximbank là do mâu thuẫn giữa các nhóm cổ đông lớn: nhóm NamABank, nhóm Thành Công, nhóm Bamboo Capital, nhóm cổ đông Nhật SMBC... Các nhóm cổ đông không tìm được tiếng nói chung, mà cũng không có nhóm nào đủ sức chi phối.
Bất ổn về nhân sự cấp cao khiến ngân hàng này liên tục ĐHCĐ bất thành. Trong suốt mấy năm qua, Eximbank chỉ tổ chức thành công 1 lần ĐHCĐ duy nhất là ĐHCĐ thường niên năm 2018. Không thể tổ chức được ĐHCĐ, không tăng được vốn điều lệ trong khi hầu hết nhà băng khác đều đặn đưa quy mô vốn điều lệ vượt xa Eximbank, NH này từ top đầu rơi xuống nhóm dưới.
Trong cuộc họp cổ đông thường niên hồi tháng 4/2022, Chủ tịch Lương Thị Cẩm Tú khẳng định: "Không có bất kỳ nhóm lợi ích gì liên quan đến hoạt động riêng chi phối hoạt động Eximbank. HĐQT nhiệm kỳ VII trên tình thần phát triển cho Eximbank tốt nhất, đảm bảo quyền lợi cho các cổ đông".
Các chuyên gia đánh giá, sau nhiều năm mâu thuẫn sâu sắc giữa các nhóm cổ đông lớn, cuộc chiến quyền lực tại Eximbank đã đến hồi kết với một nhóm cổ đông sở hữu số cổ phần vượt trội.
Sau nhiều năm bất ổn nội bộ, doanh thu và lợi nhuận của EIB bứt lên được con số nghìn tỷ đồng chỉ trong 6 tháng đầu năm 2022.
Báo cáo tài chính hợp nhất 6 tháng 2022 của EIB ghi nhận mức lãi trước thuế hơn 1.900 tỷ đồng, gấp 3,4 lần cùng kỳ năm ngoái và hoàn thành hơn 75% kế hoạch cả năm nay.
Lợi nhuận trước thuế của EIB tăng mạnh nhờ vào việc cơ cấu lại nguồn vốn, thu hồi được nợ xấu và đẩy mạnh nguồn thu khác ngoài tín dụng. Luỹ kế 6 tháng, thu nhập lãi thuần của ngân hàng tăng gần 50% so với cùng kỳ lên 2.660 tỷ đồng, lãi từ kinh doanh ngoại hối tăng 38% lên 270 tỷ đồng, đầu tư chứng khoán lãi 133 tỷ đồng trong khi cùng kỳ chỉ lãi 30 tỷ đồng. Lãi khác thường đến từ thu hồi nợ đã xử lý đạt gần 400 tỷ đồng, gấp 4 lần so với cùng kỳ năm ngoái.
Tại ngày 30/6/2022, tổng tài sản Eximbank đạt 174.583 tỷ đồng, tăng 5,3% so với đầu năm. Dư nợ cho vay khách hàng tăng 8,6% lên 124.528 tỷ đồng. Tiền gửi khách hàng tăng 3% lên 141.495 tỷ đồng. Nợ xấu của Eximbank tăng 4,3% trong 6 tháng đầu năm lên 2.344 tỷ, mức tăng thấp hơn so với toàn danh mục cho vay. Theo đó, tỷ lệ nợ xấu/dư nợ cho vay giảm từ 1,96% xuống 1,88%.
Cùng với kết quả kinh doanh tích cực, Eximbank cũng gây bất ngờ cho thị trường với nhiều kế hoạch lớn trong thời gian gần đây. Sắp tới, Eximbank sẽ phát hành 245,9 triệu cổ phiếu để trả cổ tức theo tỷ lệ 20%, tức cổ đông sở hữu 100 cổ phiếu EIB sẽ nhận được số cổ phần mới tối đa là 20 cổ phần. Đây là lần đầu tiên Eximbank chia cổ tức kể từ năm 2014 đến nay.
Sau khi hoàn tất phát hành cổ phiếu chia cổ tức, vốn điều lệ của ngân hàng dự kiến tăng lên mức 14.814 tỷ đồng, là lần đầu tiên Eximbank thực hiện tăng vốn điều lệ sau hơn một thập kỷ. Vốn điều lệ của nhà băng này đã đứng yên ở mức 12.355 tỷ đồng kể từ năm 2012.
Trung Anh