Petrolimex vừa bán toàn bộ gần 23,3 triệu cổ phiếu quỹ với giá bình quân 36.252 đồng/cổ phiếu, thu về khoảng 844 tỷ đồng. Giao dịch diễn ra trong lúc lợi nhuận hợp nhất nửa đầu năm tăng hơn 46%, nhưng hàng tồn kho và các khoản phải thu ngắn hạn cùng ở quanh ngưỡng 20.000 tỷ đồng.
Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex, mã HOSE: PLX) hiện có cơ cấu sở hữu khá tập trung. Nhà nước thông qua Bộ Tài chính nắm khoảng 75,9% vốn, trong khi Công ty TNHH ENEOS Việt Nam sở hữu khoảng 13,1%. Với gần 89% vốn nằm tại hai cổ đông lớn, lượng cổ phần do nhóm cổ đông còn lại nắm giữ trở thành vấn đề đáng chú ý khi doanh nghiệp phải đáp ứng điều kiện duy trì tư cách công ty đại chúng.
Bán sạch gần 23,3 triệu cổ phiếu quỹ, thu về khoảng 844 tỷ đồng
Từ ngày 26/8 đến 16/9/2026, Petrolimex đã bán thành công toàn bộ 23.285.846 cổ phiếu quỹ theo phương thức khớp lệnh trên HoSE. Giá giao dịch bình quân đạt 36.252 đồng/cổ phiếu, tương ứng số tiền thu về khoảng 844,2 tỷ đồng. Sau giao dịch, Petrolimex không còn nắm giữ cổ phiếu quỹ.
Petrolimex (PLX) ghi nhận tồn kho hơn 20.000 tỷ đồng.
Đáng chú ý, trên báo cáo tài chính quý I/2026, lượng cổ phiếu quỹ này được ghi nhận với giá trị khoảng 232,9 tỷ đồng, tương đương giá vốn bình quân xấp xỉ 10.000 đồng/cổ phiếu. Như vậy, số tiền thu về từ đợt bán cao hơn giá trị ghi sổ của lượng cổ phiếu quỹ hơn 600 tỷ đồng.
Tuy nhiên, khoản chênh lệch này không được ghi nhận như lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh. Theo nguyên tắc kế toán đối với cổ phiếu quỹ, phần chênh lệch giữa giá tái phát hành và giá mua lại được phản ánh vào thặng dư vốn cổ phần. Vì vậy, giao dịch giúp Petrolimex tăng lượng tiền và cải thiện vốn chủ sở hữu, nhưng không trực tiếp làm tăng doanh thu hay lợi nhuận kinh doanh trong kỳ.
Một mục tiêu khác của thương vụ là điều chỉnh cơ cấu cổ đông. Sau khi toàn bộ cổ phiếu quỹ được đưa trở lại lưu hành, tỷ lệ cổ phần do nhóm nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ tăng lên 11,05%, vượt ngưỡng tối thiểu 10% theo quy định đối với công ty đại chúng.
Như vậy, Petrolimex vừa thu thêm hơn 844 tỷ đồng, vừa xử lý được yêu cầu về tỷ lệ cổ phiếu lưu hành tại nhóm cổ đông nhỏ. Dù vậy, khoản tiền này chỉ tương đương một phần khá nhỏ nếu so với quy mô tài sản gần 88.500 tỷ đồng của Tập đoàn.
Doanh thu tăng hơn 62%, nhưng biên lợi nhuận gộp tiếp tục chịu sức ép
Báo cáo tài chính hợp nhất bán niên 2026 sau soát xét cho thấy Petrolimex ghi nhận doanh thu thuần 234.744,2 tỷ đồng, tăng 62,6% so với cùng kỳ. Lợi nhuận gộp đạt 11.255,2 tỷ đồng, tăng khoảng 27%, thấp hơn đáng kể tốc độ tăng doanh thu.
Qua đó, biên lợi nhuận gộp chỉ đạt khoảng 4,8%, giảm so với mức hơn 6% cùng kỳ. Diễn biến này phù hợp với đánh giá của chính Petrolimex khi Tập đoàn cho biết hiệu quả kinh doanh xăng dầu vẫn chịu sức ép từ biến động giá, tỷ giá, chi phí vốn, vận tải và tồn kho.
Trong kỳ, doanh thu tài chính đạt gần 814,1 tỷ đồng, giảm 5,7%, trong khi chi phí tài chính tăng 40,8% lên gần 889,6 tỷ đồng. Chi phí bán hàng cũng tăng 15,8% lên gần 7.895,4 tỷ đồng, còn chi phí quản lý doanh nghiệp đạt 722,6 tỷ đồng. Dù các khoản chi phí đều đi lên, Petrolimex vẫn ghi nhận lợi nhuận sau thuế hợp nhất gần 2.389,8 tỷ đồng, tăng 46,1% so với cùng kỳ.
Điểm đáng chú ý nằm ở sự khác biệt giữa kết quả công ty mẹ và hợp nhất. Theo giải trình sau soát xét, lợi nhuận của công ty mẹ trong 6 tháng đầu năm chỉ đạt khoảng 679 tỷ đồng, giảm 43% so với cùng kỳ, trong khi lợi nhuận hợp nhất tăng lên gần 2.390 tỷ đồng.
Petrolimex cho biết mức tăng của lợi nhuận hợp nhất được hỗ trợ đáng kể bởi các công ty con hoạt động trong những lĩnh vực chuyên ngành và thị trường quốc tế, trong đó có nhiên liệu hàng không, dầu nhờn, nhựa đường và dịch vụ kho bãi. Điều này cho thấy tăng trưởng lợi nhuận nửa đầu năm không hoàn toàn đến từ hoạt động kinh doanh xăng dầu tại công ty mẹ.
Tồn kho hơn 20.000 tỷ đồng, nợ phải trả chiếm khoảng 67% tổng tài sản
Quy mô bảng cân đối của Petrolimex tiếp tục tăng cùng với doanh thu. Tại ngày 30/6/2026, tổng tài sản sau soát xét đạt gần 88.455,7 tỷ đồng, tăng khoảng 3% so với đầu năm. Trong đó, hàng tồn kho đạt 20.075,5 tỷ đồng, chiếm khoảng 22,7% tổng tài sản.
Bên cạnh tồn kho, các khoản phải thu ngắn hạn cũng lên tới hơn 19.755,7 tỷ đồng, tương đương 22,3% tổng tài sản. Như vậy, riêng hai khoản mục tồn kho và phải thu đã chiếm khoảng 45% quy mô tài sản của Petrolimex, khiến một lượng vốn lớn tiếp tục nằm trong hàng hóa và công nợ.
Ở phía nguồn vốn, tổng nợ phải trả đạt gần 59.238,8 tỷ đồng, tăng 5,2% so với đầu năm và chiếm khoảng 67% tổng tài sản. Tuy nhiên, phần lớn nghĩa vụ này không phải nợ vay tài chính mà nằm ở khoản phải trả người bán ngắn hạn, với giá trị 36.740,6 tỷ đồng, tương đương khoảng 62% tổng nợ phải trả.
Cơ cấu này phần nào phản ánh đặc thù kinh doanh xăng dầu với quy mô nhập hàng và thanh toán cho nhà cung cấp lớn. Dù vậy, việc tồn kho và phải thu cùng ở mức gần 20.000 tỷ đồng khiến hiệu quả quản lý vốn lưu động vẫn là chỉ tiêu cần theo dõi, nhất là khi biên lợi nhuận xăng dầu đang chịu sức ép.
Sau thương vụ bán cổ phiếu quỹ, Petrolimex có thêm khoảng 844 tỷ đồng tiền mặt và đồng thời đáp ứng được yêu cầu về cơ cấu cổ đông của công ty đại chúng.
Nếu hiệu quả kinh doanh xăng dầu cải thiện và các mảng ngoài xăng dầu tiếp tục đóng góp tích cực, lợi nhuận hợp nhất có thể duy trì đà tăng trong những kỳ tới. Ngược lại, biên lợi nhuận thấp cùng quy mô tồn kho, phải thu và nợ phải trả lớn vẫn tạo áp lực đáng kể lên hiệu quả sử dụng vốn của Tập đoàn.
Đường Lâm