Tình trạng mua bán tiền chất chế tạo pháo cũng như những clip dạy chế tạo pháo vốn diễn ra công khai nhưng đến dịp cận Tết lại sôi động hơn bao giờ hết. Cũng chính bởi vậy mà xảy ra rất nhiều các vụ tai nạn thương tâm do pháo nổ.
Dạy chế tạo pháo công khai trên mạng xã hội
Vào dịp giáp Tết Nguyên đán, nhiều bệnh nhân lại nhập viện vì pháo nổ, đa số là học sinh bậc THCS, THPT. Một trong những nguyên nhân dẫn đến những tai nạn thương tâm này là do việc mua bán các tiền chất chế tạo pháo hay các clip dậy chế pháo vẫn tràn lan trên mạng xã hội, khiến các em học sinh thích tò mò, khám phá.
Dạo quanh trên mạng xã hội Facebook xuất hiện hàng loạt hội, nhóm trao đổi, mua bán nguyên liệu chế tạo pháo. Có nhóm còn đặt tên công khai như: “Hội mua bán kclo3, natri lưu huỳnh” hoạt động bên cạnh các nhóm riêng tư cũng liên quan đến vấn đề thuốc nổ, kíp nổ. Tại đây, hình ảnh pháo nổ, nguyên liệu chế tạo pháo được rao bán công khai.
Một video hướng dẫn làm pháo nhận được khá nhiều lượt view.
Hoặc nếu có nhu cầu chỉ cần tham gia vào nhóm là có thể đăng tải thông tin mua các loại thuốc nổ, dây cháy chậm, vỏ pháo… để làm pháo. Thậm chí còn rao bán cả pháo nổ thành phẩm nhập lậu cho ai mua chơi Tết.
Thường các tiền chất chế tạo pháo sẽ được bán theo combo giá rẻ hơn, nếu bán lẻ thì kclo3 giá 100 nghìn đồng/1kg, natri 110 nghìn đồng/1kg, lưu huỳnh, than xay mịn 60 nghìn đồng/1kg. Nếu khách hàng chưa biết pha trộn, người bán sẵn sàng bán sẵn theo tỉ lệ trộn của từng loại pháo, phụ thuộc vào nhu cầu của khách.
Trên YouTube xuất hiện nhiều clip hướng dẫn cụ thể công thức, trộn hóa chất để tạo hiệu ứng nổ, tiếng hú, tiếng rền của viên pháo. Từ pháo hoa, pháo que bông, pháo trứng cho đến pháo cối, pháo dàn, pháo bi… đều được hướng dẫn tỉ mỉ.
Theo đó, người xem không khó để thực hiện với từng loại pháo. Từ cách chuẩn bị nguyên liệu, nén pháo, dồn pháo cho đến đốt pháo… Để minh chứng cho chất lượng pháo, tay nghề làm pháo, các chủ kênh còn quay video thực hiện nổ pháo ngoài trời. Sau khi đăng tải đã nhận được hàng trăm lượt bình luận, trao đổi về cách làm pháo nổ để đạt chất lượng cao nhất.
Trên YouTube, một tài khoản B.V đăng rất nhiều clip với nội dung test (thử) sức mạnh của các loại pháo, pháo chế khác nhau bằng cách cho nổ cây cối, nón bảo hiểm... Những clip này thu hút hàng chục nghìn lượt xem.
Điều đáng nói, dù chủ tài khoản chỉ đăng clip với lý do “mình rảnh, nghịch nghịch vui vui nên đốt pháo”, “đón bình minh bằng mấy quả pháo”... nhưng thực chất là cách rủ rê nhau đốt pháo nổ. Trong khi trong một video đốt pháo người này còn ghi rõ: “Mọi người muốn công thức thuốc và cách làm thì để lại bình luận nhé”.
Các nguyên liệu để làm pháo tự chế được bán khá công khai trên mạng xã hội.
Trong nội dung một kênh hoàn toàn về pháo, có những thông tin hướng dẫn người khác chế pháo với lời tự giới thiệu là “kênh làm đồ chơi Tết mới nhất 2024”, chỉ mang tính chất giải trí và không khuyến khích làm theo dưới mọi hình thức.
Nhưng bên dưới video không quên để lại email liên hệ quảng cáo. Nhiều tài khoản tạo nội dung về các công thức chế tạo thuốc nổ mạnh nhẹ khác nhau để... chơi Tết 2024, bên dưới là những bình luận rôm rả của nhiều thành viên. Hầu như tất cả đều coi đó là một thú chơi, thú vui ngày Tết mà không hề nghĩ rằng đó là hành vi bị cấm.
Trên TikTok, nhiều tài khoản đăng quảng cáo bán phân bón dùng cho nông nghiệp. Thế nhưng thực chất là các nguyên liệu dùng cho việc chế thuốc nổ làm pháo chế. Khi có người hỏi “Có làm pháo được không?”, chủ tài khoản khẳng định chắc nịch, “làm được chứ” và không quên để lại công thức chế pháo và cho rằng đây là “tỉ lệ an toàn nhất, dễ chơi, dễ nổ”.
Lãnh hậu quả vì làm theo video hướng dẫn chế tạo pháo
Một cán bộ Đội Cảnh sát PCCC và CNCH Công an quận Cầu Giấy nhận định, pháo tự chế có thành phần hóa học rất đa dạng và dễ dàng mua ở các cửa hàng bán hóa chất như lưu huỳnh, phốt pho, magie, carbon, nên nhiều người tự chế pháo, gây tai nạn.
Công thức chế tạo pháo hiện nay được chia sẻ nhiều trên mạng, tuy nhiên người chơi thường không kiểm soát được chất lượng, hàm lượng. Đa số người chế tạo pháo đều tiếp xúc gần trong khi đó các chất chế tạo pháo có thể gây cháy nổ bất cứ lúc nào, ví dụ lúc đang chế tạo pha trộn chịu ảnh hưởng ma sát, tia lửa điện hay va đập, bắt lửa khi vận chuyển.
Nạn nhân của pháo nổ tự chế.
Do đó khi phát nổ sẽ bị tổn thương nặng ở vùng mặt, mắt, tay, cổ, ngực... Vết bỏng nặng sẽ gây nhiễm độc và để lại nhiều di chứng thẩm mỹ như sẹo xấu, sẹo co kéo, nặng hơn là ảnh hưởng tới cơ, xương... Vùng tổn thương có thể nhanh chóng phù nề, cản trở hô hấp, gây suy hô hấp.
Ngoài ra, nạn nhân khi bị bỏng vùng mặt, cổ dễ để lại di chứng thẩm mỹ về sau, ảnh hưởng đến khả năng tái hòa nhập cộng đồng. Bỏng ở hai tay và bàn tay sẽ bị sẹo co kéo…
Điều đáng nói, dù nguy hiểm là vậy và cơ quan chức năng đã thường xuyên tuyên truyền, cảnh báo nhưng thực trạng hiện nay một số thanh thiếu niên vẫn tự chế pháo nổ, nhất là vào thời điểm giáp Tết Nguyên đán. Ngày 5/12/2023, Công an xã Sơn Phú (huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh) vừa phát hiện 4 học sinh (đang học THCS) có hành vi mua bán các tiền chất gây nổ trên mạng xã hội để chế tạo pháo nổ.
Tại cơ quan Công an, các học sinh này thừa nhận, nguyên nhân do thường xuyên theo dõi các video hướng dẫn chế tạo pháo nổ. Sau đó, thông qua các kênh bán hàng điện tử và mạng xã hội, 4 học sinh đã tìm mua hóa chất, vật liệu để chế tạo pháo nổ theo hướng dẫn của video. Bước đầu, lực lượng công an đã thu giữ 1,2kg tiền chất thuốc nổ, 6 quả pháo tự chế, 3m dây cháy chậm. Công an đã lập hồ sơ xử lý vụ việc, đồng thời phối hợp với gia đình và nhà trường có biện pháp xử lý học sinh vi phạm.
Hiện trường vụ nổ kinh hoàng do chế tạo pháo ở Bắc Giang.
Trước đó, ngày 23 và 24/11, Công an huyện Hương Khê (Hà Tĩnh) đã phát hiện 9 trường hợp trong độ tuổi học sinh có liên quan đến hành vi tàng trữ, chế tạo pháo. Các học sinh này khai nhận đã đặt mua hóa chất, công cụ trên mạng về sau đó tự chế pháo hoa. Lực lượng chức năng đấu tranh mở rộng và phối hợp với nhà trường, gia đình trong quản lý, giáo dục, răn đe các em.
Việc chế tạo, sản xuất, sử dụng nổ trái phép là hành vi vi phạm pháp luật, tiềm ẩn mối nguy hiểm khôn lường tới tính mạng, sức khỏe và tình hình an ninh, trật tự. Ở độ tuổi học sinh các em thường tò mò, thích khám phá, học đòi bắt chước trên mạng và tập tành thử sức sáng tạo. Trong khi có sẵn các clip hướng dẫn chế thuốc, làm pháo nổ trên mạng Internet; nhiên liệu rất dễ kiếm, có thể đặt mua qua mạng rồi về chế tạo pháo tại nhà.
Thượng tá Nguyễn Văn Duân, Trưởng Công an huyện Lục Ngạn cho biết, các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn kết hợp tuyên truyền, vận động người dân không buôn bán vận chuyển, chế tạo pháo nổ đã được triển khai quyết liệt. Tuy nhiên, điều quan trọng vẫn là phải có sự vào cuộc đồng bộ, sát sao hơn nữa của xã hội, nhà trường, đặc biệt là gia đình trong quản lý, giáo dục con em mình để tránh những sự việc đáng tiếc do pháo nổ gây ra.
Hậu quả các vụ nổ do pháo tự chế rất nghiêm trọng, nhẹ thì ảnh hưởng đến tinh thần, sức khỏe; nặng thì không giữ được tay chân, thương tật, mất thị lực, tàn phế suốt đời. Đau lòng hơn là có nạn nhân tử vong khi đang ở lứa tuổi học sinh, để lại nỗi buồn đau không nguôi cho người thân.
Quang Anh