Phát triển hệ thống bán lẻ gắn với chuỗi cung ứng, mở rộng thị trường

Saigon Co.op đang định hướng phát triển hệ thống bán lẻ theo hướng mở rộng độ phủ, tăng kết nối cung - cầu và gắn phân phối với chuỗi cung ứng, vùng nguyên liệu và thị trường đầu ra bền vững.

Mở rộng mạng lưới bán lẻ gắn với thị trường từng địa phương

Theo tham luận của  Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại TP Hồ Chí Minh - Saigon Co.op tại “Hội nghị tổng kết Thỏa thuận hợp tác phát triển kinh tế - xã hội giữa TP Hồ Chí Minh với một số địa phương phía Bắc và Bắc Trung Bộ giai đoạn 2023 - 2025 cho biết, đến nay mạng lưới bán lẻ của đơn vị tại khu vực miền Bắc có khoảng 60 điểm bán, gồm Co.opmart, Co.opmart Pro và Co.op Food tại Hà Tĩnh, Thanh Hóa, Hà Nội, Phú Thọ, Bắc Ninh và Hải Phòng.

Quá trình mở rộng hiện diện tại các địa phương cho thấy thị trường phía Bắc và Bắc Trung Bộ ngày càng giữ vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển hệ thống phân phối. Năm 2025, doanh số của các điểm bán tại các tỉnh đạt hơn 1.500 tỷ đồng, tăng hơn 60 lần so với năm 2009 và chiếm gần 4% tổng doanh số toàn hệ thống. Bình quân mỗi tỉnh đạt trên 200 tỷ đồng doanh số mỗi năm.

Không chỉ mở rộng về quy mô điểm bán, định hướng của Saigon Co.op trong giai đoạn tới là phát triển các mô hình bán lẻ phù hợp với đặc điểm từng địa bàn. Theo đó, doanh nghiệp ưu tiên nghiên cứu mở rộng độ phủ, từng bước tiếp cận khu vực ngoài đô thị, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và các giải pháp quản trị nhằm nâng cao hiệu quả vận hành.

Cách tiếp cận này cho thấy việc phát triển mạng lưới bán lẻ không chỉ được nhìn ở khía cạnh tăng số lượng điểm bán, mà hướng tới khả năng thích ứng với nhu cầu tiêu dùng và điều kiện thương mại của từng địa phương. Đây cũng là cơ sở để hệ thống phân phối tham gia sâu hơn vào quá trình tổ chức thị trường, kết nối sản xuất với tiêu dùng.

Thực tế, mạng lưới tại miền Bắc hiện tạo việc làm cho hơn 2.000 lao động trực tiếp và gián tiếp, với thu nhập bình quân khoảng 120 triệu đồng/người/năm. Các điểm bán cũng tham gia bình ổn thị trường, các chương trình an sinh xã hội và ứng phó với dịch bệnh, thiên tai tại địa phương.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Saigon Co.op, quy mô hợp tác hiện nay vẫn còn khoảng trống lớn nếu đặt trong tương quan với tiềm năng thị trường, năng lực sản xuất, vùng nguyên liệu và sự đa dạng của sản phẩm đặc trưng tại các tỉnh phía Bắc và Bắc Trung Bộ.

Vì vậy, chiến lược trong giai đoạn 2026 - 2030 được định hình theo hướng chuyển từ những hoạt động kết nối riêng lẻ sang hợp tác thường xuyên và có chiều sâu hơn, trong đó phát triển hệ thống phân phối được đặt trong mối liên hệ với chuỗi cung ứng và thị trường đầu ra.

Từ điểm bán đến chuỗi cung ứng và đầu ra bền vững

Một trong những hướng đi đáng chú ý là Saigon Co.op muốn tăng cường vai trò của hệ thống bán lẻ trong kết nối nguồn cung hàng hóa từ các địa phương. Hiện đơn vị đang thu mua hàng hóa của hơn 70 nhà cung cấp tại khu vực phía Bắc, với các nhóm hàng đa dạng, trong đó có nhiều mặt hàng nông sản thiết yếu như rau, củ, quả, trái cây, thủy hải sản, thịt gia súc, gia cầm, gạo và sản phẩm chế biến.

Trung tâm phân phối của Saigon Co.op tại Bắc Ninh được xác định vừa là nơi tập kết, phân phối hàng hóa, vừa là điểm thu mua nông sản của khu vực miền Bắc. Tổng sản lượng hàng hóa từ 6 tỉnh cung ứng cho hệ thống đạt khoảng 7.000 tấn mỗi năm, trị giá gần 350 tỷ đồng. Nguồn hàng này đồng thời đóng góp cho hơn 200 container nông sản, thực phẩm chế biến được xuất khẩu.

Những con số trên cho thấy hệ thống bán lẻ có thể đóng vai trò lớn hơn trong chuỗi giá trị hàng hóa nếu kết nối được khâu sản xuất, thu mua, phân phối và tiêu thụ. Tuy nhiên, để khai thác tốt hơn nguồn cung từ các địa phương, vấn đề không chỉ nằm ở khả năng đưa sản phẩm lên quầy kệ mà còn liên quan đến chất lượng, sản lượng ổn định, truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm, logistics và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn của những thị trường lớn.

Theo đó, Saigon Co.op xác định đẩy mạnh kết nối cung - cầu theo hướng chuyên sâu và chuyên nghiệp hơn, xây dựng các chuỗi cung ứng, chuỗi giá trị hàng hóa giữa các tỉnh phía Bắc, Bắc Trung Bộ với TP Hồ Chí Minh và hệ thống phân phối trên cả nước.

Trọng tâm là phối hợp với các địa phương và nhà cung cấp xây dựng vùng nguyên liệu ổn định, phát huy lợi thế của từng vùng, gia tăng tỷ trọng đặc sản địa phương và sản phẩm OCOP, đồng thời chuẩn hóa các yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, an toàn thực phẩm và phát triển bền vững.

Việc chuẩn hóa nguồn cung được xem là điều kiện quan trọng để sản phẩm địa phương không chỉ tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại mà còn có khả năng mở rộng sang các thị trường ngoài nước. Theo hướng này, kết nối B2B với doanh nghiệp, hợp tác xã và các chủ thể OCOP được đặt vào vị trí quan trọng, giúp nhà phân phối trực tiếp trao đổi nhu cầu thu mua, tìm kiếm nguồn hàng mới và đánh giá khả năng đưa sản phẩm vào hệ thống.

Song song với kết nối nguồn hàng, Saigon Co.op cũng đề xuất các địa phương tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp kết nối với vùng nguyên liệu, hợp tác xã và chủ thể OCOP; cung cấp thông tin về quy hoạch, quỹ đất và định hướng phát triển hạ tầng thương mại; phối hợp tháo gỡ khó khăn về đầu tư, logistics và lưu thông hàng hóa.

Ở góc độ thị trường, doanh nghiệp cho rằng các chương trình xúc tiến thương mại cần được tổ chức theo hướng có trọng tâm hơn, gắn hoạt động kết nối B2B với kết quả tiêu thụ cụ thể và lâu dài. Điều này sẽ giúp hạn chế tình trạng kết nối dừng ở việc giới thiệu sản phẩm, thay vào đó hướng tới hình thành quan hệ cung ứng ổn định giữa nhà sản xuất và hệ thống phân phối.

Trong giai đoạn 2026 - 2030, Saigon Co.op vì vậy không chỉ đặt mục tiêu mở rộng mạng lưới bán lẻ mà hướng tới xây dựng một hệ thống phân phối có khả năng liên kết sâu hơn với sản xuất. Cùng với việc nghiên cứu phát triển các mô hình bán lẻ và thương mại điện tử phù hợp từng địa bàn, doanh nghiệp xác định phát triển chuỗi cung ứng là một trụ cột để nâng cao hiệu quả kết nối hàng hóa vùng miền.

Nếu thực hiện đồng bộ, hướng đi này có thể tạo thêm dư địa cho hàng hóa địa phương tiếp cận hệ thống phân phối hiện đại, đồng thời giúp các nhà bán lẻ chủ động hơn về nguồn cung. Với các địa phương, đây cũng là cơ hội để chuyển lợi thế về vùng nguyên liệu và sản phẩm đặc trưng thành năng lực cạnh tranh thực tế trên thị trường, thay vì chỉ dừng ở các hoạt động xúc tiến thương mại ngắn hạn.

Nguyễn Trang