Tín dụng tăng mạnh, nhưng nguồn huy động vẫn thiếu hàng triệu tỷ đồng, khiến các nhà băng đua tăng lãi suất và tung chứng chỉ tiền gửi. Trong khi vốn đổ ồ ạt vào bất động sản, nhà ở xã hội, hạ tầng và chuyển đổi số vẫn ì ạch, các chuyên gia cảnh báo nếu không “nắn vốn” hiệu quả, việc bỏ room tín dụng có thể tạo rủi ro hệ thống.
Hối hả huy động vốn
Tính đến hết tháng 11/2025, tín dụng toàn hệ thống ngân hàng ước tăng 16%, tức đã chạm mức mục tiêu tăng trưởng cả năm mà NHNN đề ra. Dù NHNN chưa có thông báo nới thêm room tín dụng cho toàn hệ thống, các ngân hàng vẫn rầm rộ tăng lãi suất để huy động vốn, chuẩn bị nguồn lực cho nhu cầu tăng trưởng cao năm 2026. Chỉ đạo của Thủ tướng về việc NHNN xây dựng lộ trình thí điểm bỏ room tín dụng từ năm sau cũng trở thành động lực để các nhà băng “chạy nước rút” huy động vốn.
Số liệu của NHNN cho thấy, đến cuối tháng 9/2025, nguồn huy động đang “thâm hụt” khoảng 1,6 triệu tỷ đồng so với tăng trưởng tín dụng. Cả năm, chênh lệch này có thể lên tới hơn 2 triệu tỷ đồng và dự báo sẽ tăng mạnh trong năm 2026, khi tín dụng phải tăng tốc để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10%.
Trên thị trường liên ngân hàng, lãi suất qua đêm đã vượt 7%/năm. Thị trường dân cư cũng chứng kiến cuộc đua lãi suất chưa dừng lại. Riêng tháng 11/2025, có hơn 20 ngân hàng tăng lãi suất, và đầu tháng 12, nhiều nhà băng tiếp tục nâng lãi, trong đó có cả ngân hàng nhóm Big 4.
Tín dụng tăng mạnh, nhưng nguồn huy động vẫn thiếu hàng triệu tỷ đồng, khiến các nhà băng đua tăng lãi suất và tung chứng chỉ tiền gửi.
Các ngân hàng vừa thông báo tăng lãi suất gồm MB, BVB, VietinBank… Đến nay, lãi suất huy động nhiều kỳ hạn của nhóm ngân hàng TMCP tư nhân đã cao gần gấp đôi so với nhóm Big 4.
Đặc biệt, để thu hút tiền gửi trong bối cảnh tiền gửi kỳ hạn dưới 6 tháng bị khống chế bởi trần huy động, nhiều ngân hàng tung ra chứng chỉ tiền gửi với lãi suất vượt trội. Lãi suất kỳ hạn 1 tháng với chứng chỉ tiền gửi có thể lên tới 5–5,5%/năm, cao gấp đôi lãi suất thông thường, trở thành công cụ hút vốn hấp dẫn.
Việc ngân hàng đua tăng lãi suất huy động, theo ông Ngô Thành Huấn, CEO Công ty cổ phần Tư vấn đầu tư và quản lý tài sản FIDT, xuất phát từ yếu tố cung – cầu, chứ không phải tín hiệu đảo chiều chính sách tiền tệ. Chuyên gia này cũng cho rằng lãi suất giai đoạn vừa qua bị đẩy xuống quá thấp, nên sự điều chỉnh hiện nay là dễ hiểu.
Mặc dù lãi suất tăng là khó tránh, song đặt trong bối cảnh Chính phủ có thể bỏ room tín dụng năm 2026, các chuyên gia kiến nghị NHNN cần giám sát chặt tín dụng ở các lĩnh vực rủi ro, đặc biệt khi vốn đang chảy quá mạnh vào bất động sản, trong bối cảnh thanh khoản thị trường này đang chững lại.
Bỏ room tín dụng sẽ phải đi kèm cùng “nắn vốn”
Trong báo cáo thực hiện nghị quyết về giám sát vừa gửi tới Quốc hội tuần này, Chính phủ nhấn mạnh, trong lĩnh vực ngân hàng, thời gian qua, các cơ quan điều hành đã tập trung chỉ đạo chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, kịp thời và hiệu quả; đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa mở rộng hợp lý, có trọng tâm, trọng điểm.
Mục tiêu là ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, thúc đẩy tăng trưởng và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Nhờ đó, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống được cải thiện, đáp ứng nhu cầu vốn của nền kinh tế.
Tuy nhiên, các đại biểu Quốc hội vẫn băn khoăn về cơ chế điều hành tín dụng của NHNN. Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) nhắc lại yêu cầu tại Nghị quyết 62/2022/QH15: “Nghiên cứu hạn chế và tiến tới xóa bỏ cơ chế điều hành phân bổ chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng cho từng tổ chức tín dụng.” Theo báo cáo của Chính phủ, NHNN đã có điều chỉnh trong cơ chế room tín dụng, nhưng thực tế vẫn duy trì cơ chế phân bổ này.
“NHNN vẫn giao và điều chỉnh chỉ tiêu cụ thể cho từng tổ chức tín dụng, chưa bỏ hẳn cơ chế này và chưa lý giải đầy đủ vì sao sau nhiều năm, yêu cầu ‘tiến tới bỏ quota’ vẫn chưa có mốc thời gian và giải pháp cụ thể kèm theo,” đại biểu Nga nêu rõ, đồng thời đề nghị NHNN công bố lộ trình chi tiết, minh bạch hơn về việc bỏ room tín dụng.
Dù NHNN khẳng định đang hướng dòng vốn vào các lĩnh vực ưu tiên, thực tế lại cho thấy lượng vốn đổ mạnh vào bất động sản. Theo chuyên viên phân tích VIS Rating, tín dụng bất động sản đang tăng cao kỷ lục: tính đến cuối quý III/2025, dư nợ cho vay kinh doanh bất động sản tăng 37% so với cùng kỳ, chiếm 23,7% tổng tín dụng.
Công ty cảnh báo rằng tốc độ tăng tín dụng bất động sản quá nhanh có thể ảnh hưởng tiêu cực tới các chỉ tiêu an toàn vốn của ngân hàng, khi nợ quá hạn ở nhóm vay mua nhà của nhiều ngân hàng đã tăng mạnh.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga.
Trong khi đó, tín dụng vào nhà ở xã hội, hạ tầng, chuyển đổi số… lại chảy chậm. Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga chỉ ra rằng, gói tín dụng 145.000 tỷ đồng cho nhà ở xã hội và gói 500.000 tỷ đồng cho hạ tầng, chuyển đổi số đang giải ngân rất ì ạch, chưa tương xứng với kỳ vọng.
Theo đại biểu, Quốc hội nhiều lần nhấn mạnh, ngành ngân hàng phải hướng dòng vốn vào sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên, nhà ở xã hội, hạ tầng và chuyển đổi số. Thế nhưng báo cáo thực tế cho thấy vẫn tồn tại những “điểm nghẽn”: thiếu dự án đủ điều kiện, vướng thủ tục đầu tư, đất đai, và thiếu danh mục dự án từ các bộ, ngành.
Điều này phản ánh vai trò điều phối liên ngành của Chính phủ chưa thực sự hiệu quả. Đại biểu Nga đề nghị Chính phủ và NHNN sớm đưa ra giải pháp tháo gỡ, nhằm “mở đường” cho dòng vốn vào đúng những lĩnh vực ưu tiên, đồng thời đảm bảo rằng việc bỏ room tín dụng không biến thành con dao hai lưỡi, khiến vốn chảy lệch và tạo rủi ro hệ thống.
Bình Minh