Siết chặt hoạt động vận chuyển hành khách, Grab sẽ hoạt động như taxi truyền thống?

Nếu được thông qua, bản dự thảo Nghị định 86 mới nhất của Bộ GTVT sẽ “đẩy” các ứng dụng gọi xe công nghệ về hoạt động như mô hình taxi truyền thống, người dân hết thời gọi xe giá rẻ. Bản Dự thảo này Nghị định 86 bổ sung 85 ĐKKD và cắt bỏ 12 ĐKKD(Điều kiện kinh doanh).

Bản dự thảo Nghị định 86 mới nhất của Bộ GTVT có thể sẽ “đẩy” các ứng dụng gọi xe công nghệ về hoạt động như mô hình taxi truyền thống (Nguồn Internet)

Bộ GTVT vừa gửi Thủ tướng Chính phủ báo cáo nghiên cứu tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý và hoàn thiện lại dự thảo nghị định thay thế Nghị định số 86 về kinh doanh và điều kiện kinh doanh vận tải bằng ô tô. Theo đó, Bộ GTVT đồng thuận với ý kiến đề xuất quản lý của các cơ quan có quan điểm cho rằng hoạt động của loại hình vận tải Grab, Uber cần có các quy định chặt chẽ, chịu sự quản lý như taxi. Dự thảo mới nhất này cũng bỏ quy định “taxi điện tử” đã được đưa ra tại bản dự thảo đã trình ngày 31.7. Như vậy, nếu được thông qua, các ứng dụng gọi xe điện tử như Grab, Go-Viet... sẽ phải đáp ứng tất cả các quy định kinh doanh như một hãng taxi truyền thống và toàn bộ các phương tiện đối tác hiện kết nối phần mềm điện tử sẽ phải gắn phù hiệu “Xe taxi” trên kính xe; niêm yết đầy đủ các thông tin trên xe theo quy định, đồng thời, phải có hộp đèn với chữ “Taxi” gắn cố định trên nóc xe.

Chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long phân tích việc đầu tư vào phân khúc tiếp ứng vận tải như mô hình của Grab có thế mạnh là phát triển công nghệ phần mềm hiện đại, xử lý hệ thống dữ liệu lớn, kết hợp trí tuệ nhân tạo để đưa ra đề xuất kết nối giữa hành khách với phương tiện gần nhất, hoặc đề xuất hiệu quả với mức giá. Điều này giúp hành khách và người lái xe tiết kiệm thời gian trong các cuộc trao đổi về giá cả, đồng thời góp phần tiết kiệm điều tiết giao thông vận tải trong giờ cao điểm.

“Định danh họ là công ty vận tải, yêu cầu doanh nghiệp (DN) công nghệ phải đáp ứng các điều kiện kinh doanh và điều kiện hoạt động như một hãng taxi truyền thống sẽ làm biến đổi bản chất của đơn vị cung cấp hoạt động, tạo gánh nặng cho việc thực thi. Khi đó, các DN như Grab sẽ phải phình bộ máy, tăng chi phí thuê mặt bằng, chi phí quản lý, sửa chữa, bảo dưỡng xe, chi phí lương thưởng, chế độ đãi ngộ cho nhân viên... Tất cả chi phí sẽ được DN áp vào giá thành, triệt tiêu lợi ích của cả DN và người tiêu dùng, đồng thời, cản trở sáng tạo công nghệ số, xóa bỏ kinh tế chia sẻ”, ông Long nhấn mạnh.

Đồng quan điểm, luật sư Bùi Quang Nghiêm (Đoàn luật sư TP.HCM) đi vào chi tiết: Đa phần là phương tiện cá nhân tham gia kết nối phần mềm nên việc bắt Grab gắn cố định mào hay niêm yết logo, phù hiệu là vô lý. Còn nếu yêu cầu phương tiện trong thời gian hoạt động phải gắn bảng nhận diện thì rất khó kiểm soát xem phương tiện có chịu dán phù hiệu khi hoạt động hay không. Nhà nước sẽ phải tốn thêm chi phí cho lực lượng thanh tra sát sao, hoặc phải gắn con chíp để kiểm soát, nguy cơ làm tăng chi phí quản lý, dẫn đến tăng chi phí xã hội. “Người dân có thể đi xe hơi giá rẻ là do các hãng taxi có công nghệ đơn giản hóa tối đa bộ máy, tiết giảm chi phí quản lý, từ đó giảm giá thành. Giờ quy về như taxi truyền thống, làm cho rắc rối lên thì chi phí tăng là hiển nhiên”, ông cảnh báo.

Có bao nhiêu xe công nghệ đang hoạt động tại Hà Nội là câu hỏi không có lời đáp. Đại diện cơ quan chức năng thừa nhận, con số này chỉ có các hãng mới nắm được (Ảnh minh họa)

Không thể đẩy về cái cũ

Luật sư Bùi Quang Nghiêm cũng nhận định việc dự thảo nghị định liên tục thay đổi, cách đây 2 tháng thế này, sau 2 tháng lại khác không chỉ khiến DN mất niềm tin mà còn ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, khiến các DN nội, ngoại muốn đầu tư vào lĩnh vực mới cũng e dè, ngăn cản sự phát triển của công nghệ. Theo ông, 3 yếu tố quan trọng nhất phải đảm bảo đối với mục tiêu quản lý nhà nước là: thu đủ thuế, hạn chế đến mức thấp nhất DN lách, trốn thuế; tăng chất lượng dịch vụ và giảm giá cả. Taxi công nghệ đang dần chuyển đổi thói quen tiêu dùng của người dân từ tiền mặt sang dùng thẻ, minh bạch tài chính hơn, dễ thu thuế hơn. Ép các DN taxi công nghệ tuân theo những quy định như taxi truyền thống không có ý nghĩa gì đối với quản lý trật tự an toàn giao thông, không tiện cho quản lý nhà nước, không làm tăng chất lượng dịch vụ và nguy cơ tăng giá cả đối với người tiêu dùng.

Ông Trương Đình Quý, P.TGĐ Công ty CP Ánh Dương Việt NAm cho biết: Uber và Grab được gọi là vận tải hợp đồng điện tử nhưng trên thực tế hàng trăm triệu chuyến của hai hãng này thực hiện trong thời gian qua đều không có hợp đồng nào được ký kết. Về mặt bản chất kinh doanh, taxi truyền thống và Grab đều là taxi. Tuy nhiên, Bộ GTVT lại chia ra thành dịch vụ taxi và xe hợp đồng điện tử để từ đó áp đặt các ĐKKD khác nhau, tạo ra sự bất công trong kinh doanh.

Ở Nhật Bản, chính quyền có những quy định cụ thể cho ngành công nghiệp vận chuyển hành khách bao gồm cả cách đặt giá, thậm chí cả nơi đặt biển hiệu bên trong và bên ngoài xe

Hiện Nhật Bản mới chỉ cho dịch vụ Uber Black (dịch vụ dùng xe sang trọng) hoạt động, còn dịch vụ Uber thông thường chưa được cấp phép. Lý do Nhật Bản kiên quyết không chấp nhận mô hình chia sẻ xe của Uber là do nước này lo ngại không kiểm soát được hoạt động của lái xe lẫn hoạt động của Uber, trong đó có nghĩa vụ tài chính.

Chính phủ Nhật Bản không chấp nhận lập luận của Uber rằng công ty này chỉ chia sẻ công nghệ kết nối, mà yêu cầu công ty phải có tư cách pháp nhân và chịu trách nhiệm về những sự cố hoặc tai nạn có thể xảy ra trong quá trình vận chuyển hành khách và khi có tư cách pháp nhân, Uber sẽ phải đóng thuế đầy đủ cho chính phủ Nhật Bản.

Hà Phương (T/H)