Sự thật đằng sau trào lưu uống nước cốt chanh để chữa bách bệnh

Gần đây, mạng xã hội lan truyền trào lưu dùng nước cốt chanh như “thần dược” chữa bách bệnh, kể cả ung thư. Tuy nhiên, chuyên gia cảnh báo việc lạm dụng thiếu khoa học có thể gây hại sức khỏe.

Trào lưu lan nhanh 

Gần đây, trào lưu uống nước cốt chanh lan rộng trên các nền tảng mạng xã hội như TikTok và Facebook, bắt nguồn từ những video của các cá nhân không có chuyên môn y khoa nhưng tự nhận là “người chữa bệnh tự nhiên”.

Họ khẳng định rằng việc uống nước cốt chanh nguyên chất vào buổi sáng có thể “giải độc gan”, “kiềm hóa máu”, “tăng sức đề kháng”, thậm chí “tiêu diệt tế bào ung thư”.

Một số người còn chia sẻ công thức pha chanh với muối, tỏi, mật ong, thậm chí nước nóng ở nhiệt độ cao và uống hàng ngày thay cho thuốc. Thậm chí, có tài khoản tuyên bố: “Không cần thuốc men, chỉ cần uống chanh mỗi sáng là sống khỏe cả đời”.

Phần lớn những người cổ súy cho phương pháp chữa bệnh bằng nước cốt chanh thuộc nhóm theo đuổi chế độ thực dưỡng, từng bị báo chí và giới chuyên môn lên tiếng cảnh báo vì tuyên truyền thực dưỡng như một “liệu pháp thần kỳ” có thể chữa khỏi bách bệnh, kể cả ung thư.

Mới đây, một loạt bài viết của tài khoản Q.D thu hút hàng trăm lượt yêu thích và bình luận, trong đó người này tự nhận mình là người “khởi xướng trào lưu chanh” – nghĩa là khiến nhiều người tin tưởng và áp dụng việc dùng chanh chữa bệnh.

Trên trang cá nhân, tài khoản Q.D liên tục chia sẻ các đoạn clip của bản thân và người khác dùng nước cốt chanh để chữa đủ loại bệnh, dù không hề có cơ sở khoa học nào chứng minh. Đáng lo ngại là lượng người theo dõi và hưởng ứng nội dung của Q.D lại rất đông đảo.

Tài khoản V.N kể rằng bản thân từng bị huyết áp thấp, táo bón nặng và trào ngược dạ dày, nhưng sau gần một tháng uống nước cốt chanh mỗi sáng, các triệu chứng cải thiện đáng kể.

Người này khẳng định chanh giúp “cân bằng huyết áp” và “giảm táo bón”, đồng thời hướng dẫn chi tiết cách dùng từ uống nước ấm pha chanh đến uống trực tiếp nước cốt từ 1–10 quả mỗi lần.

Bên dưới bài viết, hàng loạt bình luận đồng tình và tiếp tục chia sẻ hiệu quả như chữa viêm xoang, viêm mũi, u hạch nhỏ, cải thiện thị lực, đau bụng kinh... Một số người còn đưa ra "bí quyết" uống nước chanh nguyên chất lúc đói để “đánh bay” bệnh dạ dày chỉ trong vài ngày.

Tài khoản H.H thì cho rằng những ai bị đau dạ dày khi dùng chanh pha mật ong là do “uống sai cách”. Người này khẳng định chỉ cần dùng nước cốt chanh nguyên chất khi bụng rỗng, mọi bệnh lý dạ dày, trào ngược sẽ nhanh chóng biến mất. H.H còn mô tả hiện tượng “thải độc” như đau đầu, sốt, đau nhức, nổi nhiệt... là biểu hiện cơ thể đang phục hồi.

Theo người này, nếu duy trì liều cao từ một tháng trở lên, cơ thể sẽ trải qua một “cơn khủng hoảng chữa lành” rồi khỏi hoàn toàn. Họ khuyên người dùng phải có “ý chí và quyết tâm” để vượt qua giai đoạn khó chịu này.

Đáng báo động hơn, một số người không chỉ uống mà còn áp dụng các phương pháp “chữa bệnh” nguy hiểm khác từ nước chanh như nhỏ vào tai, mũi, họng, thậm chí vào mắt. Dù gây cảm giác cay xót và khó chịu, họ vẫn tin rằng đây là cách giúp “thông mũi”, “sáng mắt”, “trị bệnh lẹo”, “đẩy dịch viêm ra ngoài”. Một tài khoản khẳng định: “Dù ban đầu rất xót, nhưng sau đó dịch tuôn ra, tai nghe rõ, mắt sáng hơn”.

Các bài viết tuyên truyền như vậy nhanh chóng lan truyền với hàng nghìn lượt chia sẻ. Nhiều người tỏ ra hào hứng vì cho rằng chanh có tính kháng khuẩn, là phương pháp tự nhiên nên “an toàn hơn thuốc Tây”. Một số thậm chí tin rằng chanh còn giúp “trẻ hóa”. Tài khoản B.N, tự nhận đã mãn kinh 3 năm, cho biết mình có kinh trở lại sau một thời gian uống nước cốt chanh liều cao.

Để củng cố niềm tin, nhiều tài khoản còn dẫn các bài viết được cho là của “bác sĩ”, “dược sĩ” nói về công dụng “kỳ diệu” của nước cốt chanh, dù không có bất kỳ dẫn chứng khoa học hay y học chính thống nào. Chính những thông tin thiếu kiểm chứng này đã góp phần khiến không ít người tin theo và tự áp dụng, bất chấp rủi ro cho sức khỏe.

Cẩn trọng rước họa vào người

Theo bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Tiến Thành – thành viên Hội Da liễu Việt Nam, quan niệm nhỏ nước cốt chanh vào mũi, tai hoặc mắt để phòng hay điều trị các bệnh như cảm cúm, viêm xoang… là hoàn toàn phản khoa học và tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Hiện không có bất kỳ cơ sở y học nào chứng minh việc nhỏ nước cốt chanh vào các cơ quan này có tác dụng kháng khuẩn, kháng viêm hay chữa bệnh.

Thực tế, chanh chứa axit citric – một chất có tính kháng khuẩn nhẹ khi được sử dụng qua đường tiêu hóa (ăn/uống). Tuy nhiên, việc nhỏ trực tiếp lên các vùng niêm mạc như mắt, mũi, tai lại là hành động nguy hiểm. Những vùng này có cấu trúc rất nhạy cảm, không giống như dạ dày – nơi được "thiết kế" để xử lý axit.

Axit citric có thể gây bỏng rát, kích ứng mạnh, dẫn tới loét niêm mạc mũi, họng, ống tai; làm mất lớp bảo vệ tự nhiên, khiến vi khuẩn, virus dễ xâm nhập và gây viêm nhiễm. Đặc biệt, nhỏ vào tai có thể gây tổn thương màng nhĩ, viêm tai giữa, ảnh hưởng đến thính lực. Với mắt, hành vi này còn nguy hiểm hơn: có thể gây bỏng giác mạc, đỏ mắt, đau rát, chảy nước mắt, viêm loét giác mạc, nhiễm trùng nặng và thậm chí mù lòa vĩnh viễn nếu không được xử lý kịp thời. Bác sĩ Thành nhấn mạnh: “Tuyệt đối không nhỏ bất kỳ chất gì vào mắt nếu không có chỉ định của bác sĩ”.

Trong khi đó, bác sĩ Ngô Đức Hùng (Bệnh viện Đại học Y Hà Nội), người từng nhiều lần lên tiếng phản bác trào lưu thực dưỡng, cũng đã cảnh báo trên trang cá nhân của mình về nguy cơ tiềm ẩn từ việc uống nước cốt chanh nguyên chất. Một số người theo thực dưỡng lan truyền thông tin rằng dù nước chanh chứa nhiều axit citric và axit ascorbic (vitamin C), nhưng khi vào cơ thể lại có tác dụng… kiềm hóa máu thông qua việc tạo ra “tro kiềm” – HCO3-.

Bác sĩ Hùng phân tích: cơ thể con người có hệ thống đệm duy trì độ pH máu ổn định từ 7,35 đến 7,45. Mọi thay đổi ra ngoài ngưỡng này đều gây ra rối loạn và triệu chứng nguy hiểm, có thể phải nhập viện khẩn cấp. Ý tưởng “kiềm hóa máu” bằng thực phẩm là một quan niệm sai lầm và phi khoa học.

Theo ông, khi vào cơ thể, axit citric lập tức được chuyển hóa thành CO2, nước và năng lượng – không hề tạo ra “kiềm” như một số người tưởng. Dư thừa axit citric trong cơ thể có thể dẫn đến tình trạng toan chuyển hóa nhẹ, làm giảm HCO3- do thận phải tăng cường đào thải H+ và HCO3-.

Về lâu dài, điều này khiến canxi bị rút từ xương ra để bù đắp, làm tăng nguy cơ loãng xương. Axit cũng bào mòn niêm mạc dạ dày, gây đau bụng, loét, tổn hại hệ vi khuẩn đường ruột và ảnh hưởng đến khả năng sản xuất vitamin nội sinh. Ngoài ra, việc uống nước cốt chanh thường xuyên còn ảnh hưởng đến men răng – hậu quả tích tụ dần theo thời gian.

Bác sĩ Hùng khẳng định: “Mọi biện pháp cực đoan đều tiềm ẩn nguy hiểm”. Khi còn làm việc tại Khoa Cấp cứu – Bệnh viện Bạch Mai, ông từng tiếp nhận không ít bệnh nhân nhập viện do theo đuổi các trào lưu thực dưỡng sai lầm.

Ông cảnh báo rằng một số người đang lợi dụng niềm tin mù quáng để đẩy mạnh việc bán hàng, “thần thánh hóa” nước cốt chanh trên mạng xã hội với những lời quảng cáo phi thực tế như “trường sinh bất lão”.

Trào lưu “thụt cà phê” từng gây viêm trực tràng, giờ đang nhường chỗ cho xu hướng mới nguy hại không kém: uống nước cốt chanh đậm đặc. Đây là hành vi nguy hiểm cho dạ dày, gây rối loạn chuyển hóa, thậm chí thủng dạ dày.

Cả hai bác sĩ đều thống nhất quan điểm: Cần tỉnh táo trước các trào lưu lan truyền trên mạng, không tự ý áp dụng bất kỳ phương pháp “chữa bệnh” nào nếu chưa được kiểm chứng và không có chỉ định của chuyên gia y tế.

Quang Anh