Một số đại biểu Quốc hội đồng quan điểm cho rằng, sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 23 Luật Nhà ở nhằm tạo cơ sở pháp lý cho nhà đầu tư, tuy nhiên vẫn cần phải thận trọng, xem xét kĩ và đặc biệt phải chú ý đến yếu tố lợi ích nhóm.
Tiếp tục kỳ họp bất thường lần thứ nhất, Quốc hội khóa XV, sáng 6/1, các đại biểu thảo luận tại tổ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư công, Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư, Luật Đầu tư, Luật Đấu thầu, Luật Điện lực, Luật Doanh nghiệp, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt và Luật Thi hành án dân sự.
Dự thảo Luật gồm 10 điều, gồm: 8 điều sửa đổi, bổ sung một số quy định của 8 luật hiện hành, 1 điều quy định về điều khoản chuyển tiếp và 1 điều quy định về hiệu lực thi hành.
Theo Tờ trình của Chính phủ, dự án Luật nhằm các mục tiêu tăng cường phân quyền cho các địa phương trong hoạt động đầu tư, đầu tư công và đầu tư theo phương thức đối tác công tư; tháo gỡ một số khó khăn trong: triển khai lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư thuộc dự án có sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi; hoạt động quản trị doanh nghiệp, hoạt động đầu tư, sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp; quá trình tổ chức thi hành án đối với trường hợp người phải thi hành án có tài sản ở nhiều nơi, góp phần tăng tỷ lệ thi hành án về tiền, tạo điều kiện rút ngắn thời gian, giảm bớt các chi phí và xử lý có hiệu quả tài sản thi hành án.
Một trong những vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm tại phiên họp tổ là đề nghị của Chính phủ sửa đổi điểm c, Khoản 1, điều 75 (tương ứng sửa đổi khoản 1, điều 23 Luật Nhà ở) theo hướng, ngoài đất ở hợp pháp, nhà đầu tư có quyền sử dụng các loại đất khác không phải là đất ở để đầu tư xây dựng dự án nhà ở thương mại mà không phải đấu giá, đấu thầu.
Nhiều đại biểu cũng cho rằng, sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 23 Luật Nhà ở (đã được sửa đổi, bổ sung tại khoản 1 Điều 75 Luật Đầu tư) nhằm tạo cơ sở pháp lý cho nhà đầu tư có quyền sử dụng các loại đất khác được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép chuyển mục đích sử dụng đất sang làm đất ở triển khai thực hiện các dự án nhà ở thương mại. Tuy nhiên đây là vấn đề lớn, cần phải được tổng kết, đánh giá kỹ quá trình thực hiện, những vướng mắc, bất cập trong thực tế gắn với mục tiêu, yêu cầu quản lý nhà nước về đất đai, nhà ở và phải được đặt trong mối quan hệ tổng thể với việc thực hiện các quy định có liên quan của Luật Đất đai, Luật Nhà ở, Luật Đấu thầu.
Đại biểu Quốc hội Trần Văn Lâm. (Ảnh: QH)
Bình luận về nội dung này Đại biểu đoàn Bắc Giang Trần Văn Lâm - ủy viên Ủy ban Tài chính, Ngân sách cho rằng, hiện nay nhiều doanh nghiệp đi thu gom đất, sau đó làm dự án nhà ở thương mại và nghiễm nhiên toàn bộ được chuyển sang đất ở mà không cần đấu giá, dự án không phải qua đấu thầu nếu như quy định được sửa đổi như dự thảo luật. Điều này tạo ra sự bất hợp lý, bởi người dân có đất nhưng không được phép chuyển đổi nếu không qua đấu giá. Nhưng doanh nghiệp mua gom lại được phép chuyển sang đất ở.
"Cùng là chủ thể, người dân và doanh nghiệp khác gì nhau tại sao một ông dưới danh nghĩa là doanh nghiệp chỉ cần có dự án là được phép chuyển sang đất ở không phải đấu giá, đấu thầu. Trong khi người dân nhu cầu rất cấp thiết rồi nhưng Nhà nước thu hồi, trúng đấu giá mới được. Rõ ràng là bất bình đẳng", đại biểu Lâm nhấn mạnh.
Bên cạnh đó, quy định sẽ tạo ra kẽ hở cho các doanh nghiệp lợi dụng. Hiện nay, các doanh nghiệp đang chờ đợi luật này được ban hành để chuyển đổi sang đất ở.
Chưa kể, khi nhà đầu tư thu gom được diện tích đất lớn, nhà đầu tư sẽ có đủ tác động tới xây dựng quy hoạch, điều chỉnh quy hoạch. Hiện nay rất nhiều doanh nghiệp tài trợ quy hoạch và không ít chỗ lồng ý kiến nhà tài trợ vào trong vấn đề quy hoạch. Có thể dẫn tới những tác động xấu đến yếu tố quản lý.
Một câu hỏi khác cũng được vị đại biểu Bắc Giang đặt ra, liệu có xảy ra thất thoát ngân sách không, tức là khi doanh nghiệp được chuyển đổi từ đất nông nghiệp, hay đất khác sang đất ở mà không qua đấu giá, đấu thầu thông thường có sự chênh lệch lớn giữa giá đền bù và giá thị trường, khi đó tiền "chui" vào túi doanh nghiệp và ngân sách thất thu.
Ông Lâm cũng nêu rõ, nếu việc sửa chỉ đáp ứng 200 nhà đầu tư nhưng không đánh giá kỹ lưỡng sẽ tạo hệ lụy khi hàng nghìn, hàng vạn dự án đất đai tới đây xu thế chuyển dịch thế nào, cứ mua bán đất nông nghiệp và làm thủ tục đầu tư mà không đấu thầu đấu giá sẽ ra sao?
"Yếu tố lợi ích nhóm rất rõ ràng, nên để nội dung này lại không cần sửa vội vàng", đại biểu Quốc hội Trần Văn Lâm nhấn mạnh.
Cùng trao đổi về nội dung trên, đại biểu Quốc hội Đồng Ngọc Ba (Bình Định) nêu ý kiến, đề xuất của Chính phủ là mở rộng thêm trường hợp hoàn toàn là đất không phải đất ở những được chuyển đổi sang đất ở nhưng không phải qua đấu giá đất. Cần phải đánh giá kỹ lưỡng và thận trọng khi sửa đổi nội dung này của Luật đầu tư.
Đồng quan điểm, đại biểu Trịnh Xuân An (Đồng Nai) cũng bày tỏ ý kiến không ủng hộ về việc Sửa đổi, bổ sung điểm c khoản 1 Điều 75 (sửa đổi, bổ sung khoản 1 Điều 23 Luật Nhà ở) nếu chưa có những đánh giá đúng, sát thực tiễn. Việc đánh giá phải từ tình hình thực tiễn nếu có vướng mắc thì sửa ngay bởi thực tiễn là thước đo chuẩn nhất.
"Phía Bộ xây dựng và các cơ quan liên quan phải trả lời được câu hỏi có đúng là doanh nghiệp gặp khó khăn thật hay không, khó thật thì chúng ta sửa. Đại biểu Lâm nói rất đúng, nếu sửa luật không cẩn thận sẽ rơi vào bẫy lợi ích nhóm", Đại biểu An nêu rõ.
Hà Yên