Tăng cường ổn định giá cả, kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi

Theo đại diện Bộ Tài chính, mặc dù bối cảnh còn nhiều yếu tố phát sinh, Chính phủ quyết tâm điều hành đồng bộ các cơ chế giá và chính sách tiền tệ nhằm bảo đảm mục tiêu kiểm soát chỉ số CPI, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Theo dõi sát tình hình cung cầu và diễn biến giá cả

Tại Họp báo Quý III/2026 của Bộ Tài chính, Bà Lê Thị Tuyết Nhung, Phó Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho biết, trong thời gian qua, công tác quản lý, điều hành giá được triển khai đồng bộ, tập trung theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả thị trường, nhất là đối với những hàng hoá thiết yếu, chủ động dự báo, xây dựng các phương án giá để đảm bảo nguồn cung và điều hành giá cho phù hợp.

Cụ thể, ngay khi bước sang Quý III, giá xăng dầu tăng cao trở lại tác động không nhỏ đến thị trường trong nước dẫn đến lạm phát tăng cao. Trước tình hình đó, ngày 29/9/2026 Bộ Tài chính đã có văn bản số 15348/BTC-QLG đề nghị các Bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo dõi sát diễn biến cung cầu, giá cả thị trường, nhất là đối với hàng hóa, dịch vụ thiết yếu; chủ động dự báo, xây dựng phương án bảo đảm nguồn cung và điều hành giá phù hợp.

Đồng thời, các cơ quan, địa phương tăng cường kiểm tra việc chấp hành quy định về kê khai, niêm yết, công khai thông tin về giá; kịp thời phát hiện, xử lý theo thẩm quyền các hành vi đầu cơ, găm hàng, thao túng giá, tăng giá bất hợp lý.

Đối với địa phương có mức tăng CPI cao hơn bình quân cả nước, Bộ Tài chính đề nghị tập trung phân tích, đánh giá chuyên sâu các yếu tố hình thành giá và nguyên nhân biến động của các nhóm mặt hàng có chỉ số giá tăng cao để có biện pháp quản lý, điều hành phù hợp với tình hình thực tế.

Liên quan đến các mặt hàng có giá tăng cao, đặc biệt là các mặt hàng có tác động lớn đến chỉ số CPI, yêu cầu đặt ra là phải minh bạch, phân tích tõ các cơ cấu điều hành giá, giải trình rõ nguyên nhân dẫn đến giá tăng cao để từ đó các cơ quan quản lý có biện pháp điều hành kịp thời, phù hợp.

Đối với mặt hàng xăng dầu, đại diện Cục Quản lý giá cho biết, ngày 30/9/2026,Bộ Tài chính đã trình và Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 43/2026/NQ-CP về việc kéo dài thời hạn áp dụng thuế nhập khẩu ưu đãi, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng đối với mặt hàng xăng, dầu, nguyên liệu sản xuất xăng, dầu và nhiên liệu bay từ ngày 01/10/2026 đến hết ngày 31/12/2026.

Hiện nay, giá xăng dầu trong nước còn phụ thuộc vào giá xăng dầu trên thế giới, tuy nhiên Bộ Tài chính sẽ có những biện pháp để đảm bảo nguồn cung, cũng như có các chính sách về thuế, phí phù hợp.

Liên quan đến các dịch vụ do Nhà nước định giá, trong đó có giá dịch vụ khám, chữa bệnh, bà Lê Thị Tuyết Nhung cho biết, vừa qua Bộ Y tế đã đề xuất tính thêm chi phí quản lý vào giá dịch vụ. Với vai trò là đơn vị phối hợp, Bộ Tài chính đã tham gia ý kiến để bảo đảm mức điều chỉnh giá ở mức hợp lý. Dự kiến từ nay đến cuối năm sẽ không có thêm đề xuất mới liên quan đến việc tăng giá trong lĩnh vực này.

Một điểm quan trọng liên quan đến giá điện, bà Lê Thị Tuyết Nhung cho biết, Bộ Tài chính sẽ phối hợp với các bộ ngành có liên quan để có các biện pháp kiểm soát, điều hành đảm bảo không tăng giá điện từ giờ đến cuối năm theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi khẳng định, dù còn nhiều yếu tố phát sinh, Chính phủ quyết tâm điều hành đồng bộ các cơ chế giá và chính sách tiền tệ nhằm bảo đảm mục tiêu kiểm soát CPI, đồng thời giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô.

Về giải pháp, trước hết là bảo đảm nguồn cung, cân đối các mặt hàng chiến lược, không để thiếu xăng dầu, điện cho nền kinh tế và các mặt hàng thiết yếu khác. Cùng với đó, chính sách tài khóa được sử dụng để can thiệp bằng thuế; đối với xăng dầu, chính sách ưu đãi thuế tiếp tục được áp dụng từ nay đến cuối năm.

Đối với những mặt hàng do Nhà nước định giá, Thủ tướng đã chỉ đạo không tăng giá điện từ nay đến hết năm. Theo Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, dù theo quy định vẫn còn nhiều yếu tố phải xem xét, Chính phủ sẽ có chỉ đạo điều hành cụ thể.

Với các giải pháp đồng bộ, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi cho rằng mục tiêu kiểm soát CPI năm 2026 theo chỉ tiêu Quốc hội giao sẽ được thực hiện. Chính sách tiền tệ cũng được Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước điều hành linh hoạt, phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa để kiểm soát lạm phát.

Xây dựng hệ thống chính sách phát triển doanh nghiệp

Cũng tại họp báo, bà Trịnh Thị Hương, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể cho biết, từ thực tiễn triển khai chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, Chính phủ đề xuất xây dựng Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, thay thế Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017. Dự thảo Luật xác định rõ nguyên tắc chuyển từ hỗ trợ dàn trải sang hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm, theo nhu cầu và quá trình trưởng thành của doanh nghiệp; đồng thời đổi mới công tác tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ.

Việc hỗ trợ phải có trọng tâm, có thời hạn và gắn với kết quả đầu ra. Chính sách được thực hiện theo lộ trình nâng cấp doanh nghiệp, từ hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp, từ doanh nghiệp siêu nhỏ lên doanh nghiệp nhỏ, từ doanh nghiệp nhỏ lên doanh nghiệp vừa và từ doanh nghiệp vừa phát triển thành doanh nghiệp lớn. Như vậy, thước đo của chính sách hỗ trợ phát triển được chuyển từ số lượng doanh nghiệp được hỗ trợ sang sự phát triển và khả năng hấp thụ của doanh nghiệp sau khi được hỗ trợ.

Cùng với đó, dự thảo Luật quy định việc quản lý chính sách chuyển từ chú trọng quy trình, thủ tục sang quản lý bằng dữ liệu, kết quả và trách nhiệm giải trình. Phương thức, quy trình hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa được đẩy mạnh số hóa trên cơ sở khai thác, kết nối, chia sẻ dữ liệu về doanh nghiệp; ứng dụng công nghệ thông tin trong tiếp nhận, triển khai, theo dõi, giám sát và đánh giá hoạt động hỗ trợ.

Một trong những nội dung quan trọng của dự thảo Luật là chuyển tư duy từ Nhà nước trực tiếp cung cấp hỗ trợ sang Nhà nước kiến tạo hệ sinh thái và dẫn dắt nguồn lực phát triển doanh nghiệp. Dự thảo quy định tương đối toàn diện về hệ sinh thái hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, kết nối các đơn vị hỗ trợ, chuyên gia, cơ sở ươm tạo, cơ sở thí nghiệm dùng chung, trung tâm đổi mới sáng tạo, trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức tài chính, quỹ đầu tư, hiệp hội và doanh nghiệp lớn.

Dự thảo bổ sung nhiều hình thức hỗ trợ theo hướng lấy doanh nghiệp làm trung tâm, trao quyền chủ động cho doanh nghiệp trong việc lựa chọn nội dung và đơn vị hỗ trợ; chuyển từ việc Nhà nước hỗ trợ cái mình có sang hỗ trợ thứ doanh nghiệp cần thông qua các hình thức như phiếu hỗ trợ doanh nghiệp, đặt hàng, giao nhiệm vụ.

Theo đó, ngân sách nhà nước không chỉ để “chi hỗ trợ” mà sẽ đóng vai trò vốn dẫn dắt, chia sẻ rủi ro và huy động thêm nguồn lực xã hội cho phát triển doanh nghiệp. Về các chính sách cụ thể, dự thảo Luật thiết kế hai nhóm chính sách hỗ trợ phát triển, gồm chính sách hỗ trợ chung và chính sách hỗ trợ trọng tâm cho một số nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa ưu tiên phát triển.

Nhóm chính sách hỗ trợ chung tập trung vào các giải pháp khơi thông những điểm nghẽn đang cản trở hoạt động và phát triển của doanh nghiệp nhỏ và vừa, trọng tâm là tiếp cận vốn, mặt bằng, công nghệ và thị trường.

Doanh nghiệp được mở rộng khả năng tiếp cận các nguồn vốn và phương thức tài chính mới; tạo thuận lợi hơn về mặt bằng sản xuất; được hỗ trợ chuyên sâu về nghiên cứu, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số.

Chính sách cũng chuyển từ hỗ trợ xúc tiến thương mại đơn lẻ sang nâng cao năng lực đáp ứng thị trường, kết nối đầu ra và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng trong nước và quốc tế.

Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ về thuế và thủ tục thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa được Chính phủ đặc biệt quan tâm. Mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa hiện nay không chỉ dừng ở việc miễn, giảm thuế mà còn phải bảo đảm thủ tục áp dụng thuế đơn giản, qua đó giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Ngoài việc tiếp tục quy định các chính sách miễn, giảm thuế cho doanh nghiệp nhỏ và vừa như hưởng thuế suất thấp hơn thuế suất thông thường, miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp, dự thảo Luật bổ sung quy định nâng mức doanh thu đến 10 tỷ đồng để hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp được lựa chọn áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản, theo phương thức thuế suất nhân với doanh thu.

Đây là chính sách có thể thực hiện ngay khi Luật có hiệu lực. Với chính sách này, dự kiến khoảng 99,86% hộ, cá nhân kinh doanh và 81% doanh nghiệp được áp dụng thủ tục nộp thuế đơn giản. Việc quy định nội dung này tại Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa khẳng định quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước về hỗ trợ toàn diện, thực chất, đồng bộ, kịp thời cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đối với nhóm chính sách hỗ trợ trọng tâm, dự thảo tập trung vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi giá trị, doanh nghiệp nhỏ và vừa kinh doanh bền vững và doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh.

Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng cao đòi hỏi khu vực kinh tế tư nhân phải mở rộng cả về quy mô và chất lượng, các nhóm doanh nghiệp nhỏ và vừa được lựa chọn ưu tiên hỗ trợ là những doanh nghiệp có khả năng tạo ra sự chuyển đổi rõ nét, có năng suất cao hơn và liên kết tốt hơn.

Đây sẽ là nền tảng để doanh nghiệp có điều kiện, động lực đổi mới, trưởng thành và phát triển lên các quy mô lớn hơn. Một trong những điểm nổi bật của nhóm chính sách trọng tâm là các chính sách phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi từ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Ngoài việc tiếp tục kế thừa các chính sách về tư vấn, đào tạo, hướng dẫn thủ tục khi chuyển đổi, dự thảo Luật bổ sung nhiều cơ chế hỗ trợ thiết thực hơn trong giai đoạn đầu sau chuyển đổi.

Để giảm chi phí gia nhập thị trường, dự thảo đề xuất rút ngắn thời gian cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp xuống còn một ngày làm việc và miễn một số phí, lệ phí ban đầu. Để giảm chi phí và nghĩa vụ tuân thủ sau chuyển đổi, doanh nghiệp được áp dụng cơ chế thuế, kế toán, biểu mẫu và báo cáo tối giản trong 36 tháng; được hỗ trợ nền tảng số, phần mềm, dịch vụ kế toán; có cơ chế hướng dẫn, cảnh báo tuân thủ và một số hỗ trợ về bảo hiểm trong giai đoạn đầu.

Dự thảo đề xuất quy định về mô hình quản trị tối giản đối với “doanh nghiệp một người”. Theo đó, hộ kinh doanh chuyển đổi thành công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do một cá nhân làm chủ và đáp ứng quy mô doanh nghiệp siêu nhỏ sẽ không bắt buộc phải có Chủ tịch công ty, kế toán trưởng; được tổ chức công tác kế toán phù hợp và áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản.

Anh Đào