Dù doanh thu tăng, nhưng trong năm 2023, EVN lỗ sau thuế hơn 26.700 tỷ đồng do chi phí lãi vay và quản lý doanh nghiệp ăn mòn lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh. Khoản lỗ 'khủng' của EVN khiến người dân lo ngại về việc giá điện tiếp tục tăng trong thời gian tới.
EVN lỗ "khủng" do gánh nặng tài chính
Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) vừa công bố báo cáo tài chính hợp nhất kiểm toán năm 2023. Theo đó, năm ngoái, tổng doanh thu hợp nhất của EVN đạt hơn 500.000 tỷ đồng, tăng 8% so với năm 2022. Lợi nhuận gộp ghi nhận hơn 13.000 tỷ đồng, tăng hơn 20%.
Năm 2023, doanh thu tài chính đi lùi 45% còn hơn 4.065 tỷ đồng. Theo thuyết minh báo cáo tài chính, doanh thu tài chính sụt giảm chủ yếu do lãi đầu tư trái phiếu, kỳ phiếu, tín phiếu và lãi chênh lệch tỷ giá. Cụ thể, lãi đầu tư của tập đoàn giảm từ 15,5 tỷ đồng xuống 2,9 tỷ đồng. Lãi chênh lệch tỷ giá đã thực hiện giảm từ 1.168 tỷ đồng xuống còn gần 600 tỷ đồng. Lãi chênh lệch tỷ giá chưa thực hiện giảm mạnh từ 1.275 tỷ đồng xuống 54 tỷ đồng.
Trong khi đó, chi phí tài chính ghi nhận tới 22.686 tỷ đồng, tăng 25%. Trong đó, chi phí lãi vay chiếm tới 18.986 tỷ đồng, tăng 31%. Trung bình mỗi ngày, doanh nghiệp phải trả hơn 50 tỷ đồng tiền lãi vay. Bên cạnh đó, chi phí quản lý doanh nghiệp cũng neo cao, ở mức 14.800 tỷ đồng.
Sau khi trừ các chi phí, EVN ghi nhận lỗ sau thuế hơn 26.772 tỷ đồng, trong khi năm 2022 lỗ 20.747 tỷ đồng. Trong đó, lợi nhuận sau thuế cổ đông công ty mẹ là hơn 27.847 tỷ đồng. Lũy kế 2 năm 2022-2023, EVN lỗ hơn 47.519 tỷ đồng.
Trong báo cáo tóm tắt kết quả thực hiện kế hoạch năm 2023, EVN cho biết, mặc dù EVN và các đơn vị cũng đã nỗ lực thực hiện các giải pháp như tiết kiệm chi phí (tiết kiệm, tiết giảm 15% chi phí thường xuyên, từ 20-50% chi phí sửa chữa lớn) và tiếp tục thực hiện các giải pháp để cố gắng cân bằng kết quả sản xuất kinh doanh.
Đồng thời, giá bán lẻ điện bình quân đã được điều chỉnh tăng 2 lần (tăng 3% từ ngày 4.5.2023 và tăng 4,5% từ ngày 9.11.2023) nhưng vẫn không đủ bù đắp được chi phí sản xuất điện, nên tiếp tục bị lỗ sản xuất kinh doanh điện năm thứ 2 liên tiếp.
Theo EVN, các nguyên nhân chính làm tăng chi phí khâu sản xuất điện như giá nhiên liệu vẫn ở mức cao. "Mặc dù đã giảm so với năm 2022 nhưng giá nhiên liệu năm 2023 vẫn cao hơn nhiều so với các năm trước đây", báo cáo của EVN nêu.
Bên cạnh đó, cơ cấu huy động nguồn điện không thuận lợi do tình hình nước về các hồ thủy điện kém làm sản lượng thuỷ điện giảm, trong khi tăng huy động các nhà máy nhiệt điện than, dầu, năng lượng tái tạo có giá thành cao hơn giá thành thủy điện. Chi phí mua điện trên thị trường điện cao, chi phí thanh toán tăng so với giá điện hợp đồng.
Tại thời điểm 31/12/2023, tổng tài sản của EVN ghi nhận ở mức 648.983 tỷ đồng, giảm 2,58% so với hồi đầu năm. Chủ yếu là tài sản dài hạn với 477.662 tỷ đồng, chiếm 73,6% tổng tài sản. Tiền mặt và tiền gửi còn hơn 81.270 tỷ đồng, giảm 20% so với đầu năm. Tồn kho tăng 21%, lên 25.647 tỷ đồng.
Phía bên kia bảng cân đối kế toán, nợ phải trả của EVN là 452.849 tỷ đồng, tăng 2,73% so với hồi đầu năm. Trong đó, tổng nợ vay và thuê tài chính của tập đoàn này là 311.092 tỷ đồng, chiếm gần 69% tổng nợ phải trả. Ngoài ra, EVN còn 96.592 tỷ đồng là khoản phải trả ngắn hạn cho người bán, cao hơn đầu năm 22%.
Hệ số thanh toán hiện hành và thanh toán nhanh của EVN hiện đều ở mức dưới 1, lần lượt chỉ 0,92 lần và 0,78 lần.
Năm vừa qua, EVN thu hơn 3.332 tỷ đồng từ lãi tiền gửi, tiền cho vay nhưng phải trả hơn 18.982 tỷ đồng tiền lãi vay, tăng 4.478 tỷ đồng so với năm 2022.
Điện có thể lại sắp tăng giá?
Việc EVN tiếp tục ghi nhận số lỗ năm 2023 không nằm ngoài dự đoán của giới chuyên gia, bởi chi phí mua điện, nhất là điện than, điện khí của EVN cao trong khi giá bán thấp. Trong Quý 3 năm nay, EVN, Bộ Công Thương và Chính phủ sẽ có các phương án về điều chỉnh giá bán điện nhằm cân đối tài chính cho tập đoàn này, cũng phù hợp với các quy định của pháp luật.
Theo quyết định thay thế Quyết định 24 về cơ chế điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân, có hiệu lực từ 15/5/2024, thời gian điều chỉnh giá điện được rút ngắn từ 6 xuống 3 tháng/lần, 4 lần/năm, trong đó, giá điện bình quân giảm 1% trở lên so với giá bán điện bình quân hiện hành, giá điện được phép điều chỉnh giảm tương ứng.
Trong khi đó, giá điện bình quân tăng 3% trở lên so với giá bán điện bình quân hiện hành, giá điện được phép điều chỉnh tăng.
Theo Quyết định này, giá bán điện bình quân giảm từ 1% trở lên so với giá bán điện bình quân hiện hành, EVN có trách nhiệm giảm giá bán điện bình quân ở mức tương ứng. Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày thực hiện điều chỉnh, EVN có trách nhiệm lập hồ sơ báo cáo Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan để kiểm tra, giám sát.
Trường hợp giá bán điện bình quân cần điều chỉnh tăng từ 3% đến dưới 5% so với giá bán điện bình quân hiện hành, EVN quyết định điều chỉnh tăng giá bán điện bình quân ở mức tương ứng. Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày thực hiện điều chỉnh, EVN lập hồ sơ báo cáo Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan để kiểm tra, giám sát.
Trường hợp giá bán điện bình quân cần điều chỉnh tăng từ 5% đến dưới 10% so với giá bán điện bình quân hiện hành, EVN được phép điều chỉnh tăng giá bán điện bình quân ở mức tương ứng sau khi báo cáo và được Bộ Công Thương chấp thuận.
Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ phương án giá của EVN, Bộ Công Thương có trách nhiệm trả lời bằng văn bản để EVN triển khai thực hiện. Trong thời hạn 5 ngày làm việc kể từ ngày thực hiện điều chỉnh, EVN có trách nhiệm báo cáo Bộ Công Thương.
Trường hợp giá bán điện bình quân cần điều chỉnh tăng từ 10% trở lên so với giá bán điện bình quân hiện hành hoặc ảnh hưởng đến tình hình kinh tế vĩ mô, trên cơ sở hồ sơ phương án giá điện do EVN trình, Bộ Công Thương chủ trì kiểm tra, rà soát và gửi lấy ý kiến Bộ Tài chính và các Bộ, cơ quan liên quan. Trên cơ sở ý kiến góp ý của Bộ Tài chính và các Bộ, cơ quan liên quan, Bộ Công Thương tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, cho ý kiến.
Trung Anh