Theo Quyết định số 2006/QĐ-TTg ngày 12/12/2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án tái cơ cấu Tập đoàn công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam thì đến năm 2020, Tập đoàn phải thực hiện thoái toàn bộ vốn nhà nước tại một số công ty thành viên. Tuy nhiên, lộ trình này lại bị chính công ty “con” trái lệnh.
Trong số 16 công ty thành viên mà Tập đoàn TKV phải rút hết vốn trong giai đoạn 2018-2020 có tên Công ty cổ phần Du lịch và thương mại – Vinacomin (VTTC). Ngày 3/5/2018, lãnh đạo Tập đoàn TKV đã có văn bản gửi người đại diện vốn nhà nước tại Công ty VTTC yêu cầu xây dựng phương án thoái vốn nhà nước theo đúng lộ trình quy định trong quyết định của Thủ tướng Chính phủ.
Mặc dù ngày 14/5/2018, người đại diện vốn nhà nước tại Công ty VTTC là ông Lê Quang Bình, chủ tịch HĐQT của Công ty VTTC đã có phương án thoái vốn tại VTTC gửi Tập đoàn TKV nhưng sau đó, ngày 9/10/2018, giám đốc công ty này lại có báo cáo xin thay đổi phương án thoái vốn, kéo dài thời gian thực hiện thoái vốn nhà nước tại VTTC đến năm 2022.
Cụ thể, trong văn bản gửi HĐQT Công ty VTTC, bà Nguyễn Đoan Trang, giám đốc Công ty đã nêu lý do “trong quá trình hoạt động, VTTC phát sinh một số mảng hoạt động vì mục tiêu chính trị - xã hội trong chương trình tái cơ cấu TKV dẫn đến thay đổi vị thế của VTTC với TKV” nên giám đốc xây dựng lại phương án thoái vốn của TKV tại Công ty VTTC.
Mặc dù lý do được nêu ra rất mù mờ nhưng giám đốc Công ty VTTC vẫn đề xuất phương án kéo dài thời gian thoái vốn của TKV tại đơn vị thành viên này đến năm 2022. Theo đó, đến năm 2020, vốn của TKV tại công ty VTTC giảm còn 29% và đến hết năm 2022, Tập đoàn TKV mới rút hết vốn tại đơn vị thành viên này. Phương án thoái vốn này của Công ty VTTC là trái hoàn toàn với quyết định số 2006 của Thủ tướng Chính phủ.
 |
| Tập đoàn TKV không thực hiện đúng lộ trình thoái vốn tại công ty con |
Không biết “những mục tiêu chính trị” nào làm thay đổi vị thế của VTTC trong quan hệ với Tập đoàn TKV khiến cho công ty “con” này trở nên quan trọng với Tập đoàn để Tập đoàn đồng ý cho doanh nghiệp này làm trái quyết định của Thủ tướng Chính phủ, nhưng những động thái mới đây sau cuộc họp Đại hội đồng cổ đông thường niên của VTTC hé lộ những mục đích khác. Nó cho thấy, những toan tính thực sự của lãnh đạo công ty con này.
Cụ thể, trong cuộc họp của Đại hội đồng cổ đông công ty ngày 25/4 vừa qua, Đại hội đồng cổ đông của VTTC đã thông qua nghị quyết về việc tăng vốn điều lệ bằng hình thức chào bán cổ phần riêng lẻ cho dưới 100 nhà đầu tư, không kể nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp. Theo nghị quyết này, HĐQT được toàn quyền lựa chọn nhà đầu tư và đàm phán về giá bán. Trong đó, giá phát hành không thấp hơn giá trị sổ sách thể hiện trong báo cáo tài chính hợp nhất năm 2018.
Mục đích của việc chào bán cổ phần riêng lẻ cho các nhà đầu tư được nêu ra là để huy động tiền cho việc xây dựng khách sạn biển đông và phục vụ cho hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty.
Tuy nhiên, tại phiên họp thường niên của Đại hội đồng cổ đông, đã có cổ đông lên tiếng về sự bất thường của việc tăng vốn này, đặc biệt là nó có liên hệ với sự chậm chễ thực hiện Đề án tái cơ cấu TKV theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Song, tiếng nói của cổ đông này đã không thể thay đổi được thực tế vì đại diện vốn của TKV tại công ty con này đã đồng ý với phương án tăng vốn bằng việc bỏ phiếu thông qua nghị quyết của Đại hội đồng cổ đông.
Theo báo cáo tài chính năm 2018 của doanh nghiệp này, vốn chủ sở hữu hiện có khoảng 57,5 tỷ đồng và vốn điều lệ là 25 tỷ đồng; tài sản ngắn hạn là tiền và các khoản tương đương tiền hiên có là hơn 100 tỷ đồng. Do đó, đại diện một cổ đông của công ty cho rằng, việc tăng vốn để lấy tiền đầu tư khách sạn là điều khó thuyết phục. Hơn nữa, nếu cần tiền đầu tư và phục vụ sản xuất kinh doanh thì đã có các tổ chức tín dụng. Việc huy động vốn bằng chào bán cổ phần không phải là giải pháp đúng đắn.
Hơn nữa, theo Điều lệ Công ty, việc chào bán cổ phần phổ thông phải ưu tiên cho cổ đông hiện hữu theo tỷ lệ tương ứng với tỷ lệ sở hữu cổ phần của họ. Như vậy, “nếu việc tăng vốn được thực hiện nhằm huy động tiền cho việc xây dựng khách sạn thì phải chào bán cổ phần cho cổ đông hiện hữu chứ không phải chào bán riêng lẻ”, đại diện cổ đông này cho biết.
Theo Luật sư Trần Văn Toàn, ĐLS Hà Nội thì việc chào bán cổ phần cho cổ đông hiện hữu có thể không làm thay đổi tỷ lệ sở hữu cổ phần nhưng chào bán riêng lẻ sẽ làm tăng số lượng cổ đông và làm thay đổi tỷ lệ sở hữu cổ phần trong công ty.
Việc tăng vốn khá lạ này có ảnh hưởng đến quyền lợi của cổ đông nhà nước hay không? Đây là vấn đề mà nhiều luật sư cho rằng, hoàn toàn có ảnh hưởng kể cả khi nhà nước có phương án thoái vốn tại công ty này.
Cụ thể là khi nhìn vào giá trị thực của Công ty có thể thấy, giá trị mỗi cổ phần thực tế cao hơn gấp đôi mệnh giá. Vì thế, nếu nhà nước mua thêm cổ phần và sau đó thực hiện thoái vốn thì việc bán cổ phần để thoái vốn vẫn là phương án có lợi. Nhưng, quan trọng hơn là việc HĐQT được lựa chọn nhà đầu tư thì hoàn toàn có thể đây là cơ hội để các thành viên HĐQT đưa các nhà đầu tư mới, có quan hệ gần gũi vào công ty, từ đó có thể hình thành các nhóm lợi ích mới để kiểm soát công ty. Đây mới thực sự là mục đích cuối cùng của việc tăng vốn của một doanh nghiệp mà nhà nước đang dần rút chân.
Không thực hiện đúng Đề án tái cơ cấu TKV mà Thủ tướng Chính phủ đa phê duyệt và có động thái tăng vốn rất lạ, liệu Tập đoàn TKV có biết điều này?
Tiểu Diệp (Theo Baophapluat)