Dự thảo cơ chế đặc thù phát triển tỉnh Thanh Hóa sẽ cho phép tỉnh này được điều chỉnh, ban hành một số loại phí, giữ lại 70% số tăng thu từ xuất, nhập khẩu qua cảng biển Nghi Sơn,...
Ngày 16/9, Chính phủ đã có Tờ trình số 299/TTr-CP báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Thanh Hóa (gọi tắt là dự thảo). Theo đó, Chính phủ xin Quốc hội cho Thanh Hóa được hưởng 8 cơ chế, chính sách đặc thù.
Bộ trưởng KH&ĐT Nguyễn Chí Dũng cho biết, việc xây dựng dự thảo Nghị quyết nhằm cụ thể hóa chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Nghị quyết số 58, trong đó đưa Thanh Hóa trở thành một cực tăng trưởng mới của khu vực và cả nước.
Đa số ý kiến trong Uỷ ban Tài chính Ngân sách đồng ý với tờ trình. Tuy nhiên, trên thực tế, mặc dù được giao thẩm quyền song đa số các địa phương có cơ chế đặc thù đều chưa ban hành bổ sung các loại phí, lệ phí mà chỉ thực hiện thu các loại phí, lệ phí trong danh mục theo Luật Phí và lệ phí, nhằm một mặt vừa bảo đảm nguồn thu, vừa bảo đảm an sinh xã hội.
Thanh Hóa sẽ được xem xét hưởng một số cơ chế, chính sách đặc thù.
Tại phiên họp, đa số các ý kiến đồng tình với các nội dung dự thảo trình các cơ chế chính sách đặc thù và hiệu lực áp dụng từ 1/1/2022, thực hiện trong 5 năm.
Cụ thể, về cơ chế, chính sách đặc thù, mức dư nợ vay: Dự thảo Nghị quyết quy định Thanh Hóa được vay thông qua phát hành trái phiếu chính quyền địa phương, vay từ các tổ chức tài chính trong nước, các tổ chức khác trong nước và từ nguồn vay nước ngoài của Chính phủ về cho tỉnh vay lại với tổng mức dư nợ vay không vượt quá 60% số thu ngân sách tỉnh được hưởng theo phân cấp.
Theo quy định của Luật Ngân sách Nhà nước năm 2015, Thanh Hóa được áp dụng mức dư nợ vay không quá 20% số thu ngân sách được hưởng theo phân cấp. Theo tính toán của Bộ Tài chính, với mức dư nợ vay 20% theo quy định hiện hành (tính theo dự toán năm 2021) thì mức dư nợ vay tối đa của tỉnh là 2.636 tỷ đồng và dư nợ vay đến ngày 31/12/2021 của tỉnh dự kiến là 718 tỷ đồng.
Nếu nâng hạn mức dư nợ vay 60%, mức dư nợ vay tối đa của tỉnh là 7.909 tỷ đồng thì tỉnh Thanh Hóa mới đáp ứng đủ nhu cầu huy động trước nguồn lực để đầu tư phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội quan trọng của Tỉnh.
Tuy nhiên, theo Uỷ ban Tài chính Ngân sách, việc đề xuất điều chỉnh mức dư nợ vay lên tới 60% là quá cao, cần tính toán thêm dựa trên mức độ cần thiết, phù hợp với khả năng trả nợ của một địa phương hiện vẫn đang nhận trợ cấp của Trung ương.
Về để lại tăng thu từ xuất, nhập khẩu qua Cảng biển Nghi Sơn, dự thảo quy định: Hằng năm, ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cho tỉnh Thanh Hóa 70% số tăng thu từ hoạt động xuất, nhập khẩu qua Cảng biển Nghi Sơn so với dự toán được Thủ tướng Chính phủ giao để đầu tư phát triển hệ thống hạ tầng kỹ thuật, hoàn thành việc di dân, tái định cư trong Khu kinh tế Nghi Sơn, nhằm tạo quỹ đất sạch cho việc thu hút đầu tư các dự án trọng điểm tại Khu kinh tế Nghi Sơn.
Tỉnh Thanh Hóa sẽ được hưởng 70% số tăng thu từ hoạt động xuất, nhập khẩu qua cảng Nghi Sơn so với dự toán
Về thu từ xử lý nhà, đất: Dự thảo Nghị quyết quy định: Ngân sách tỉnh Thanh Hóa được hưởng 50% khoản thu tiền sử dụng đất khi bán tài sản công gắn liền trên đất để đầu tư hạ tầng kinh tế - xã hội thuộc nhiệm vụ đầu tư công của Tỉnh. Theo con số này, kinh phí ngân sách tỉnh được hưởng theo tỷ lệ 50% khoảng 443 tỷ đồng.
Về chính sách phí, lệ phí: HĐND tỉnh Thanh Hóa quyết định áp dụng trên địa bàn tỉnh phí, lệ phí chưa được quy định trong danh mục phí, lệ phí ban hành kèm theo Luật Phí và lệ phí. Ngân sách tỉnh được hưởng 100% số thu tăng thêm từ các khoản thu do việc điều chỉnh chính sách phí, lệ phí…
Về phân bổ thêm chi thường xuyên, dự thảo quy định tỉnh Thanh Hóa được phân bổ thêm 45% theo tỷ lệ phần trăm (%) số chi tính theo định mức dân số khi xây dựng định mức chi thường xuyên ngân sách nhà nước năm 2022.
Chính phủ cho rằng nhu cầu chi đảm bảo an sinh xã hội, xóa đói giảm nghèo, chi cải cách tiền lương, chi duy tu bảo dưỡng các công trình giao thông, chi cho đối tượng bảo trợ xã hội, người có công, chi đầu tư phát triển của tỉnh Thanh Hóa rất lớn so với các địa phương khác.
Trong khi đó, một số chính sách do Trung ương ban hành nhưng chưa cân đối được hoặc chỉ cân đối một phần nguồn kinh phí thực hiện, phần còn lại do địa phương phải tự đảm bảo. Điều này dẫn đến áp lực lớn cho chi ngân sách địa phương hằng năm của tỉnh...
Nếu vẫn áp dụng định mức phân bổ chi cho tỉnh Thanh Hóa như hiện nay sẽ khó đáp ứng được nhu cầu thực tiễn của tỉnh trong giai đoạn phát triển tiếp theo.
Về phân quyền quản lý đất đai, dự thảo quy định HĐND tỉnh Thanh Hóa quyết định chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa từ 10 ha trở lên; đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng từ 20 ha trở lên phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được cấp có thẩm quyền quyết định.
Việc quyết định chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa, đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng phải thực hiện công khai, lấy ý kiến người dân, đối tượng chịu sự tác động của việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai.
Trình tự, thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa từ 10 ha trở lên; đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng từ 20 ha trở lên được thực hiện như trình tự, thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa dưới 10 ha; đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng dưới 20 ha theo quy định của pháp luật về đất đai.
Theo Chính phủ, hiện nay, quy hoạch sử dụng đất tỉnh Thanh Hóa được Chính phủ phê duyệt đã quy định cụ thể diện tích (ha) đất trồng lúa, đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng được chuyển đổi mục đích sử dụng trong kỳ quy hoạch. Tuy nhiên, khi thực hiện dự án đầu tư, tỉnh vẫn phải tiếp tục báo cáo Thủ tướng Chính phủ cho phép chuyển mục đích sử dụng đất.
Để thực hiện việc phân cấp, phân quyền, tăng tính chịu trách nhiệm của địa phương, tạo sự chủ động, thu hút nhà đầu tư, rút ngắn thủ tục hành chính cho một địa phương có tốc độ phát triển nhanh, có tiềm năng, lợi thế thu hút đầu tư lớn, Chính phủ đề nghị Quốc hội cho phép HĐND tỉnh Thanh Hóa được quyết định chuyển mục đích sử dụng từ 10 ha đất trồng lúa trở lên; từ 20 ha đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng trở lên.
HĐND tỉnh Thanh Hóa quyết định chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa từ 10 ha trở lên; đất rừng phòng hộ, đất rừng đặc dụng từ 20 ha trở lên.
Dự thảo cũng quy định cho tỉnh Thanh Hóa được phê duyệt điều chỉnh cục bộ các quy hoạch, dự thảo quy định trên cơ sở đồ án quy hoạch chung khu chức năng, quy hoạch chung đô thị trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, Thủ tướng Chính phủ quyết định việc phân cấp cho UBND tỉnh Thanh Hóa thực hiện phê duyệt điều chỉnh cục bộ các quy hoạch trên theo trình tự, thủ tục do Thủ tướng Chính phủ quy định và báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện.
Theo quy định của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 37 luật có liên quan đến quy hoạch (các khoản 1, 9, 12 Điều 28 và khoản 7, 10 Điều 29), Thủ tướng Chính phủ quyết định việc điều chỉnh cục bộ quy hoạch xây dựng khu chức năng , cục bộ quy hoạch đô thị trên cơ sở ý kiến của cơ quan thẩm định.
Về thẩm quyền quyết định chuyển mục đích rừng sản xuất, dự thảo quy định HĐND tỉnh quyết định chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng sản xuất từ 50 ha đến dưới 1.000 ha bảo đảm nguyên tắc, điều kiện chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác theo quy định của pháp luật về lâm nghiệp.
Trình tự, thủ tục chuyển mục đích sử dụng rừng sản xuất từ 50 ha đến dưới 1.000 ha quy định tại khoản 1 Điều này được thực hiện như trình tự, thủ tục chuyển mục đích sử dụng rừng sản xuất dưới 50 ha theo quy định của pháp luật về lâm nghiệp.
Hiện tại, Điều 20 Luật Lâm nghiệp quy định Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ trương chuyển mục đích sử dụng rừng sản xuất từ 50 ha đến dưới 1.000 ha.
Hồng Quang