Tín dụng tăng nhanh, huy động vốn chậm khiến thanh khoản căng thẳng; một số ngân hàng “ngầm” cộng thêm lãi, đẩy suất cao nhất lên 6,8%/năm.
Các chuyên gia dự báo, những tháng cuối năm nhu cầu vốn từ tiêu dùng, thương mại và đầu tư ở cả khu vực công lẫn tư sẽ tăng, qua đó thúc đẩy tăng trưởng tín dụng trên nhiều lĩnh vực.
Chênh lệch giữa tín dụng và huy động vốn ngày càng nới rộng
Tín dụng tăng trưởng nhanh trong khi huy động vốn diễn ra chậm hơn, khiến áp lực cân đối vốn của hệ thống ngân hàng ngày càng lớn. Tính đến cuối tháng 7, tín dụng đã tăng gần 10%, trong khi huy động vốn chỉ đạt mức 6,72%. Xét về giá trị tuyệt đối, khoảng cách đã lên tới 1,4 triệu tỷ đồng, gần gấp đôi so với 760.000 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước.
Khoảng cách này tạo ra sức ép lớn đối với các ngân hàng trong việc huy động nguồn vốn để đáp ứng nhu cầu vốn cuối năm. Họ vừa phải bảo đảm tốc độ tăng trưởng tín dụng cao, vừa duy trì mặt bằng lãi suất huy động ổn định, đồng thời nỗ lực giảm lãi suất cho vay nhằm hỗ trợ doanh nghiệp.
Theo tính toán của Công ty chứng khoán MBS, tốc độ tăng tín dụng hiện cao hơn khoảng 1,3 đến 1,5 lần so với tốc độ tăng huy động, gây áp lực buộc nhiều ngân hàng thương mại tư nhân phải điều chỉnh lãi suất huy động để hút vốn.
Báo cáo của Công ty Chứng khoán Bảo Việt (BVSC) cho thấy từ đầu tháng 8, lãi suất huy động đã bắt đầu nhích tăng ở một số kỳ hạn. Ở kỳ hạn 6 tháng, mức lãi suất trung bình tăng 0,01%/năm, lên 4,48%/năm.
Kỳ hạn 12 tháng tăng từ 5,04% lên 5,07%/năm. Các ngân hàng thương mại có vốn nhà nước chi phối nhìn chung vẫn giữ nguyên lãi suất, trong khi nhiều ngân hàng thương mại khác đã điều chỉnh tăng.
Hiện nay, một số ngân hàng niêm yết mức lãi suất trên 6%/năm cho các kỳ hạn dài mà không yêu cầu số tiền gửi tối thiểu. Chẳng hạn, HDBank áp dụng mức 6,1% cho kỳ hạn 18 tháng, BVBank niêm yết 6,1%/năm cho kỳ hạn 60 tháng và 6%/năm cho kỳ hạn 48 tháng. Viet A Bank duy trì mức 6%/năm cho kỳ hạn 36 tháng.
Cake by VPBank cũng đưa ra lãi suất 6%/năm cho các kỳ hạn từ 12 đến 36 tháng, trong khi Bac A Bank áp dụng mức 6%/năm cho kỳ hạn từ 18 đến 36 tháng.
Tín dụng tăng nhanh, huy động vốn chậm khiến thanh khoản căng thẳng; một số ngân hàng “ngầm” cộng thêm lãi, đẩy suất cao nhất lên 6,8%/năm.
Đáng chú ý, nhiều ngân hàng không tăng lãi suất chính thức nhưng lại triển khai chính sách cộng thêm lãi cho khách hàng. MB tặng thêm 0,3%/năm cho kỳ hạn từ 1 đến 6 tháng.
Trước đó, Techcombank đã điều chỉnh lãi suất tăng thêm 0,5% cho các kỳ hạn 3, 6 và 12 tháng, đồng thời cộng thêm 0,5% cho khoản tiền gửi đầu tiên của khách hàng cá nhân chưa từng gửi tiết kiệm từ đầu năm 2025.
Sau khi điều chỉnh, lãi suất tối đa tại Techcombank đạt 4,4%/năm với kỳ hạn 3 tháng, 5,3%/năm với 6 tháng và 5,5%/năm với 12 tháng. Đặc biệt, hội viên Inspire còn được cộng thêm 1%/năm khi gửi trong “ngày Inspire” từ ngày 1 đến 15 hàng tháng, đưa mức lãi suất cao nhất lên tới 6%/năm.
Bên cạnh đó, một số ngân hàng triển khai mức lãi suất đặc biệt áp dụng cho các khoản tiền gửi khổng lồ. ABBank hiện dẫn đầu với mức 9,65%/năm cho khách hàng gửi từ 1.500 tỷ đồng trở lên với kỳ hạn 13 tháng.
PVcomBank áp dụng 9%/năm cho kỳ hạn 12 đến 13 tháng khi gửi tại quầy, với điều kiện số dư tối thiểu 2.000 tỷ đồng. HDBank cũng đưa ra lãi suất 8,1%/năm cho kỳ hạn 13 tháng và 7,7%/năm cho kỳ hạn 12 tháng, nhưng chỉ áp dụng cho khách hàng duy trì số dư từ 500 tỷ đồng.
Thanh khoản ngân hàng không còn dồi dào
Lãnh đạo nhiều ngân hàng thừa nhận, từ đầu tháng 8, thanh khoản trên thị trường không còn dồi dào. Biểu hiện rõ nhất là trong tuần 4/8 – 11/8/2025, Ngân hàng Nhà nước nối dài chuỗi bốn tuần bơm ròng liên tiếp qua thị trường mở, chủ yếu thông qua phát hành mới trên kênh mua kỳ hạn. Kết tuần, lượng vốn bơm ròng đạt 11.957 tỷ đồng, nâng tổng quy mô lưu hành lên 256.422 tỷ đồng.
Dù vậy, thanh khoản VND nhìn chung vẫn yếu do nền tảng suy giảm mạnh trong tháng 7 và tiếp tục phụ thuộc nhiều vào các dòng tiền đáo hạn, dự kiến khoảng 180.000 tỷ đồng trong tháng này. Áp lực được dự báo sẽ giảm dần khi nguồn vốn ngân sách nhà nước giải ngân mạnh mẽ hơn trong những tuần tới.
Các chuyên gia cho rằng cần nhìn nhận thực tế, ngân hàng cũng là doanh nghiệp hoạt động vì lợi nhuận, do đó việc yêu cầu họ cắt giảm lợi nhuận để hỗ trợ doanh nghiệp không hề dễ dàng.
Chuyên gia kinh tế Nguyễn Minh Phong nhấn mạnh, Ngân hàng Nhà nước nên định hướng các ngân hàng thương mại tiết giảm chi phí vận hành để hạ lãi suất cho vay, thay vì chỉ tập trung giảm lãi suất huy động. Trong bối cảnh hiện nay, điều quan trọng là cân bằng lợi ích và thúc đẩy sự đồng hành giữa ngân hàng với doanh nghiệp.
Triển vọng lãi suất và tín dụng cũng đã được nhiều tổ chức phân tích đưa ra. MBS dự báo lãi suất huy động cuối năm sẽ dao động 5,5% – 6%/năm, trong khi tín dụng có thể tăng trưởng 17% – 18% nhờ phục hồi sản xuất, tiêu dùng nội địa và giải ngân vốn đầu tư công.
KBSV cho rằng mặt bằng lãi suất huy động nhiều khả năng sẽ tăng thêm 1 – 2 điểm phần trăm từ quý IV/2025. VNDirect dự báo lãi suất kỳ hạn 12 tháng có thể chạm 5,2% – 5,3%/năm, khi mục tiêu GDP trên 8% kích thích cầu tín dụng, buộc ngân hàng phải nâng lãi suất để bảo đảm nguồn vốn.
Theo SSI Research, hiện một số ngân hàng thương mại cổ phần chấp nhận thu hẹp biên lãi ròng nhằm hỗ trợ khách hàng, nhưng về dài hạn vẫn sẽ phải điều chỉnh lãi suất huy động để duy trì ổn định tài chính.
Quang Anh