Sau năm 2023 đầy biến động, chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng sẽ có diễn biến tích cực hơn trong năm 2024 nhờ môi trường lãi suất thuận lợi và tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp khả quan. Nhiều cơ hội đầu tư tốt được mở ra khi thị trường bắt đầu bước vào giai đoạn đầu tiên của chu kỳ tăng giá.
Động lực thúc đẩy thị trường
Trong năm 2023, VN-Index ghi nhận xu hướng tăng điểm phục hồi với sự gia tăng trở lại về mặt thanh khoản đã khiến cho thị trường trở nên sôi động hơn. Tuy nhiên, thanh khoản thị trường cũng thường xuyên trồi sụt và dòng tiền thể hiện sự phân hóa khá mạnh giữa các nhóm ngành. Trong bối cảnh lãi suất tiết kiệm đã về vùng đáy của Covid-19, việc tìm kiếm các kênh đầu tư thay thế, trong đó có chứng khoán luôn được nhà đầu tư quan tâm.
Đà giảm của lợi nhuận ròng của doanh nghiệp niêm yết đã thu hẹp đáng kể trong quý III, với mức giảm chỉ 1,5% so với cùng kỳ (quý II giảm 14%; quý giảm 21%). Trong bối cảnh các yếu tố vĩ mô như xuất khẩu, sản xuất, tiêu dùng có xu hướng cải thiện trong những tháng cuối năm 2023, lãi suất và tỷ giá hạ nhiệt, kỳ vọng lợi nhuận thị trường sẽ ghi nhận tăng trưởng dương trong quý IV, từ đó đưa lợi nhuận thị trường cả năm 2023 giảm 2% so với năm 2022. Một số ngành vẫn còn khó khăn nhưng nhìn chung bức tranh kinh tế chung của các doanh nghiệp đang dần sáng trở lại trong 6 tháng cuối năm nay và kỳ vọng thoát dần khó khăn từ năm sau. Trong năm 2024, kỳ vọng lợi nhuận ròng thị trường sẽ tăng 16,8%, chủ yếu được hỗ trợ bởi sự phục hồi của các ngành ngân hàng, vật liệu xây dựng và, bán lẻ và tiêu dùng. Điểm rơi lợi nhuận của thị trường chủ yếu sẽ rơi vào quý III và quý IV của năm 2024, chủ yếu là do nền thấp cùng kỳ năm 2023.
Tính toán dự báo trên báo cáo phân tích của các công ty chứng khoán, mức tăng trưởng toàn thị trường được kỳ vọng đạt 20,3% vào năm 2024 dựa trên nền suy giảm hơn 8% của năm 2023. Đây là con số rất cao, cần nhiều nỗ lực và thay đổi từ chính sách cũng như bên ngoài để tác động vào. Một trong những động lực lớn tạo đà cho triển vọng trên sẽ đến từ môi trường tiền rẻ sắp trở lại. Kinh tế Mỹ năm 2024 được dự báo tăng trưởng chậm lại dưới mức tiềm năng nhưng không diễn ra suy thoái hay dự phóng hạ cánh mềm. Cục Dự trữ Liên bang Hoa Kỳ (FED) cũng phát đi thông điệp sẽ có từ 3-4 lần giảm lãi suất trong năm 2024, tạo dư địa cho chính sách tiền tệ nới lỏng của Việt Nam trong suốt năm 2024. Với dư địa về chính sách tiền tệ nới lỏng và giá rẻ để hỗ trợ nền kinh tế, chứng khoán sẽ là kênh đầu tư hưởng lợi trực tiếp. Bên cạnh đó, điểm nhấn còn tới từ việc Ngân hàng Nhà nước sẽ gia tăng mua ròng ngoại tệ dựa trên dòng tiền đô la Mỹ chảy vào Việt Nam (nhờ xuất khẩu có thể thặng dư, FDI và FII đều tăng trưởng). Câu chuyện hoán đối này có thể tác động tích cực hơn động thái bơm tiền bởi tính lan toả sâu rộng hơn.
Sau năm 2022-2023 chứng khoán đi xuống và đi ngang ở đáy thị trường, chứng khoán Việt Nam năm 2024 sẽ hứa hẹn mở ra nhiều cơ hội đầu tư tốt khi bắt đầu bước vào giai đoạn đầu tiên của chu kỳ tăng giá. Nhìn lại những sóng tăng lớn trong quá khứ của chứng khoán Việt Nam đều đến từ những động lực mạnh mẽ, câu chuyện càng hấp dẫn càng khiến thị trường càng sôi động. Sang năm 2024, những câu chuyện hấp dẫn vẫn đang được viết tiếp, với điểm nhấn là câu chuyện nâng hạng thị trường cũng như việc nhà đầu tư cá nhân dần lấy lại sự tự tin. Việc nâng hạng sẽ mang lại vị thế mới cho thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp từ các nhà đầu tư nước ngoài và một số lượng lớn các tổ chức nước ngoài uy tín có quy mô lớn. Từ đó, nó tác động tích cực đến tính thanh khoản của thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong tương lai, thị trường chứng khoán sẽ trở thành một trong ba kênh huy động vốn quan trọng nhất đối với nền kinh tế và doanh nghiệp Việt Nam, cùng với thị trường tín dụng và trái phiếu doanh nghiệp. Tuy nhiên, quá trình này đòi hỏi nhiều nỗ lực tổng thể của toàn bộ các thành viên tham gia thị trường, trong đó không chỉ có các cơ quan quản lý mà đến từ các công ty chứng khoán, các quỹ đầu tư, ngân hàng lưu ký và cả các ngân hàng thương mại tham gia. Đây sẽ là động lực cốt lõi giúp thị trường quay lại xu hướng tăng.
Thị trường chứng khoán cũng có nhiều động lực tăng trưởng trong trung và dài hạn khi chính thức đi vào vận hành hệ thống KRX. Một số thay đổi lớn như giao dịch trong ngày (T+0), cho phép nhà đầu tư mua và bán cổ phiếu liên tục ngay trong ngày trên thị trường chứng khoán cơ sở giúp thị trường chứng khoán Việt Nam cải thiện về thanh khoản; kéo một lượng tiền lớn từ thị trường chứng khoán phái sinh quay trở lại thị trường chứng khoán cơ sở. Nghiệp vụ bán khống (short-selling), cho phép nhà đầu tư vay mượn cổ phiếu và thực thi bán khống nhằm bảo vệ danh mục hoặc tìm kiếm lợi nhuận khi cổ phiếu có định giá quá cao. Bán khống được đánh giá là một phần không thể thiếu giúp tăng thanh khoản và tính ổn định nói chung của các thị trường chứng khoán phát triển. Dự kiến đây sẽ là nghiệp vụ được rất nhiều nhà đầu tư trong nước chờ đợi. Hệ thống KRX cũng giúp phân tán rủi ro cho nhà đầu tư khi có thêm nhiều sản phẩm, giúp dòng tiền đầu cơ có nhiều sự lựa chọn hơn, hạn chế tập trung rủi ro cùng một chỗ, khiến thị trường bị “méo mó”. Bên cạnh đó, việc triển khai hệ thống KRX sẽ còn giúp rút ngắn thời gian thanh toán, triển khai thêm các hợp đồng quyền chọn (option contract)…
Kịch bản nào cho VN-Index trong năm 2024
Quan điểm của FinPeace về năm 2024 là thị trường sẽ có 2 giai đoạn tích cực rõ ràng. Đầu tiên là từ giữa đến cuối tháng 4/2024, sau mùa báo cáo kết quả kinh doanh quý 1/2024. Thứ hai là giai đoạn cuối năm khi sự tự tin của nhà đầu tư về thị trường quay trở lại. Những mã cổ phiếu trụ cột về vùng sâu dưới định giá sẽ là nòng cốt cho đợt tăng trở lại của VN-Index. Trong đó, vùng 1.200-1.250 sẽ đóng vai trò kháng cự quan trọng cần được vượt qua của VNIndex để tiếp tục xu hướng tăng dài hạn. Thời điểm VN-Index bứt phá khỏi khu vực kháng cự này có thể đến vào giữa hoặc cuối năm 2024. Nếu bứt phá thành công, nhà đầu tư có thể thu về lợi nhuận đột biến cho danh mục.
3 kịch bản cho VN-Index năm 2024, theo FIDT
Ông Huỳnh Hoàng Phương - Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phân tích FIDT - đưa ra 3 kịch bản dự báo cho VN-Index năm 2024. Thứ nhất, kịch bản cơ sở với VN-Index đạt 1.300 điểm, biên độ dao động là +/- 20 điểm với các điều kiện tiền đề như: Kinh tế Việt Nam hồi phục tốt 2024; Kinh tế Mỹ "hạ cánh mềm"; Rủi ro trái phiếu doanh nghiệp và thị trường bất động sản ở mức hạn chế; Dòng vốn ngoại trở lại từ cuối Quý II/2024. Thứ hai, kịch bản tích cực với VN-Index đạt 1.420 điểm, biên độ dao động là +/- 30 điểm với các điều kiện tiền đề như: Kinh tế Việt Nam hồi phục tốt và xuất khẩu tăng trưởng mạnh mẽ; Kinh tế Mỹ tăng trưởng gần mức tiềm năng dài hạn; Chính phủ và NHNN xử lý vấn đề pháp lý thị trường BĐS và chất lượng tài sản hệ thống ngân hàng tốt lên; Dòng vốn ngoại trở lại mạnh mẽ cho triển vọng nâng hạng. Thứ ba, kịch bản tiêu cực với VN-Index đạt 1.150 điểm, biên độ dao động là +/- 20 điểm với các điều kiện tiền đề như: Kinh tế Việt Nam hồi phục nhưng còn “bấp bênh”; Kinh tế Mỹ xảy ra mild recession (suy thoái nhẹ); Pháp lý BĐS và rủi ro TPDN, chất lượng tài sản hệ thống ngân hàng chưa nhiều cải thiện; Dòng vốn ngoại vẫn tập trung ở thị trường phát triển (Developed Market - DM). Theo quan điểm của FIDT, có tới 65% xác suất sẽ rơi vào kịch bản thứ nhất; xác suất của kịch bản thứ 2 là 20% và cuối cùng là 15% sẽ có khả năng rơi vào tiêu cực.
Ngành nào nhà đầu tư có thể “chọn mặt gửi vàng”?
Tuy nhiên, theo các chuyên gia, nhận diện kỳ vọng trong 2024 là một chuyện, điều quan trọng hơn là nhà đầu tư nên hành động như thế nào. Nhà đầu tư tránh mua đuổi vùng giá cao và phải chọn lọc cổ phiếu. Mô hình lựa chọn cổ phiếu phù hợp theo khẩu vị vẫn phải căn cứ trên nền tảng doanh nghiệp, với triển vọng lợi nhuận, dòng tiền và câu chuyện định giá. Trong năm 2024, với kỳ vọng rằng sự phân hóa giữa các cổ phiếu sẽ tiếp tục rõ nét hơn đặt trong bối cảnh mức độ biến động lớn của thị trường, Công ty TNHH Chứng khoán Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (VCBS) cho rằng nhà đầu tư cần vừa sàng lọc và tìm kiếm cơ hội đầu tư ở những doanh nghiệp có triển vọng tốt, vừa chú ý lựa chọn thời điểm giải ngân khi giá cổ phiếu vẫn đang được giao dịch ở vùng định giá hợp lý để đảm bảo mục tiêu quản trị rủi ro.
Cụ thể hơn, VCBS đã chỉ ra những nhóm ngành đầu tiên mà nhà đầu tư có thể quan tâm trong năm 2023 là nhóm ngân hàng. Các cổ phiếu ngân hàng hiện vẫn là nhóm ngành chiếm tỉ trọng lớn nhất về thanh khoản cũng như vốn hóa trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Bối cảnh mặt bằng lãi suất thấp và thanh khoản của hệ thống ngân hàng dồi dào như hiện tại là yếu tố hỗ trợ tích cực về chi phí vốn cho hoạt động tín dụng của ngân hàng, phần còn lại là vấn đề tìm kiếm đầu ra. Dù phần lớn các ngân hàng vẫn ghi nhận kết quả kinh doanh tương đối tích cực so với khối doanh nghiệp sản xuất trong năm 2023, sự phân hóa được kỳ vọng sẽ xuất hiện rõ nét hơn trong năm 2024. Theo đó, những ngân hàng duy trì được chất lượng dư nợ tín dụng tốt, bất chấp bối cảnh nền kinh tế đối mặt với nhiều khó khăn chung, sẽ là những lựa chọn đầu tư có rủi ro thấp với mức lợi nhuận chấp nhận được trong năm 2024.
Thứ hai là nhóm bất động sản khu công nghiệp. Tiềm năng tăng trưởng của lĩnh vực bất động sản khu công nghiệp vẫn là rất lớn đi cùng với quá trình mở rộng cơ sở hạ tầng ở Việt Nam để phục vụ cho mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa, do đó nhà đầu tư có thể sàng lọc và tìm kiếm cơ hội đầu tư đối với những doanh nghiệp bất động sản khu công nghiệp đã bước sang chu kỳ bán hàng sau khi hoàn thành xong giai đoạn đầu tư. Để kích thích tăng trưởng kinh tế, chính phủ sẽ tiếp tục xu hướng đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công với trọng tâm là các dự án đầu tư cơ sở hạ tầng, theo đó mang đến tác động tích cực cho các doanh nghiệp phát triển hạ tầng.
Cuối cùng là cổ phiếu phòng thủ. Theo VCBS, nhà đầu tư muốn nắm giữ cổ phiếu với khung thời gian dài cho mục tiêu đầu tư tích sản có thể tìm kiếm cơ hội ở các ngành có tính chất “phòng thủ”, đặc biệt là các doanh nghiệp đầu ngành với kết quả kinh doanh ít phụ thuộc hơn vào chu kỳ kinh tế. Trên thị trường chứng khoán Việt Nam, các cổ phiếu có đặc điểm như vậy thường sẽ là các doanh nghiệp có yếu tố nhà nước và hoạt động ở những ngành như công nghệ thông tin, viễn thông và các ngành tiện ích như thủy điện, nhiệt điện, cấp nước…
Trung Anh