Từ đầu năm 2023, các văn bản pháp lý mới giúp khơi thông những khó khăn, doanh nghiệp dược phẩm nội địa sẽ tiếp tục gia tăng lợi thế cạnh tranh nhờ chính sách hỗ trợ của Nhà nước, đặc biệt ở mảng thuốc ETC.
Tăng trưởng ngành Dược phẩm dự phóng ở mức CAGR 6% giai đoạn 2023 - 2028
Theo báo cáo phân tích triển vọng ngành chăm sóc sức khỏe của Việt Nam giai đoạn quý 4/2023 - 2024 của Chứng khoán Mirae Asset, tầng lớp trung lưu bùng nổ thúc đẩy mức tiêu thụ Dược phẩm từ đầu những năm 2000. Cơ cấu bệnh tật ngày càng phức tạp kéo theo yêu cầu thuốc ngày càng nâng cao về chất lượng.
Theo ước tính đầu năm 2000, chi tiêu cho Dược phẩm/người tại Việt Nam ước đạt 5.4 USD/người và đã tăng nhanh chóng lên mức 63.5 USD/người vào năm 2020. Tuy nhiên, giai đoạn 2020 – 2022, những ảnh hưởng của dịch Covid-19 và chính sách Dược phẩm đã khiến cho thị trường Dược phẩm chững lại. Chi tiêu cho Dược phẩm/người năm 2022 ở mức 66 USD/người.
Dựa trên kết quả nghiên cứu của Bộ Y tế, EEUA đã chỉ ra sự thay đổi lớn về tỷ lệ tử vọng các bệnh ở Việt Nam. Trong đó, các vấn đề về đột quỵ, bệnh tim, bệnh tắc nghẽn hô hấp và tiểu đường đã trở thành các nguyên nhân tử vong chính ở Việt Nam từ năm 2019. Các bệnh lý về tiểu đường, gan thận và hô hấp đã tăng trên 40% trong vòng 10 năm qua.
Việc đô thị hóa nhanh chóng, hút thuốc, gia tăng sử dụng chất có cồn đã khiến cho các dạng bệnh lý tại Việt Nam ngày càng trở nên phức tạp, yêu cầu phác đồ điều trị nâng cấp cũng như chất lượng thuốc ngày càng tăng.
Đứng trước sự thay đổi lớn về bệnh tật cũng như mức gia tăng nhanh chóng của tầng lớp trung lưu, Mirae Asset dự phóng ngành Dược phẩm sẽ tiếp tục duy trì CAGR 6% giai đoạn 2023 – 2028.
Dự phóng giá trị ngành Dược phẩm năm 2023F/2024F lần lượt đạt 7.24 tỷ USD (+3.4% CK) và 7.89 tỷ USD (+9.1% CK). Trong đó, kênh ETC tăng trưởng mạnh hơn OTC nhờ sự bao phủ bảo hiểm toàn dân đã đạt 93%. Dự phóng giá trị mảng ETC năm 2023F / 2024F lần lượt đạt 5.48 tỷ USD (+3.5% CK) và 6 tỷ USD (+9.4% CK).
Khơi thông pháp lý thúc đẩy tăng trưởng ngành dược
Trong năm 2022, ngành Dược gặp những vướng mắc trong việc xét duyệt mã số thuốc. Tuy nhiên, từ đầu năm 2023, các văn bản pháp lý mới giúp khơi thông những khó khăn. Cụ thể, Nghị quyết 80/2023/QH15 ban hành T1/2023 cho phép tiếp tục sử dụng giấy đăng ký lưu hành thuốc hết hiệu lực.
Nghị định 07/2023/NĐ-CP ban hành T3/2023 giúp giải quyết các hạn chế, bất cập trong quản lý trang thiết bị y tế (TTBYT). Nghị quyết số 30/NQ-CP ban hành T3/2023 giải quyết vướng mắc liên quan đến mua sắm vật tư, TTBYT nhập khẩu, thanh quyết toán bảo hiểm y tế hoặc những điều kiện để thực hiện đấu thầu theo quy định pháp luật.
Thông tư 06/2023/TT-BYT ban hành T3/2023 tháo gỡ những bất cập về giá thuốc trúng thầu…
Theo nhận định của Mirae Asset, doanh nghiệp dược phẩm nội địa sẽ tiếp tục gia tăng lợi thế cạnh tranh nhờ chính sách hỗ trợ của Nhà nước, đặc biệt ở mảng thuốc ETC.
Cụ thể, Luật khám bệnh, chữa bệnh số 15/2023/QH15 ban hành T1/2023 tạo điều kiện cho các bệnh viện công tự chủ về nguồn vốn để đầu tư cơ sở vật chất.
Việc tỷ lệ bao phủ BHYT đã đạt trên mức 93%, cùng với Thông tư 03/2019/TT-BYT ban hành Danh mục thuốc sản xuất trong nước đáp ứng yêu cầu về điều trị, giá thuốc và khả năng cung cấp: quy định cụ thể danh mục thuốc mà nhà thầu không được chào thuốc nhập khẩu; nếu một sản phẩm trong danh mục được Bộ Y tế công bố có ít nhất ba hãng trong nước sản xuất đạt tiêu chuẩn EU-GMP hoặc tương đương, đáp ứng tiêu chí về kỹ thuật, chất lượng, giá và khả năng cung cấp thì nhà thầu chỉ chào thầu thuốc xuất xứ trong nước.
Kỳ vọng thuốc nội gia tăng thị phần ở nhóm 2
Theo số liệu của Cục Quản lý dược, giá trị trúng thầu kênh ETC 9T2023 đạt 34.706 tỷ đồng, trong đó giá trị trúng thầu thuốc nội địa đạt 9.094 tỷ đồng, chiếm 26,2%.
Chiến lược của Chính phủ (Quyết định số 376/QĐ-TTg) ưu tiên phát triển, tiến đến tỷ lệ thuốc nội địa/nhập khẩu sẽ ở mức 75/25. Với cơ chế không còn chọn thuốc giá rẻ nhất, chúng tôi cho rằng đây là thời cơ vàng cho các nhà sản xuất thuốc nội địa ở nhóm 2 & 3.
Xét theo từng nhóm thuốc, các sản phẩm thuốc nội địa có giá trị trúng thầu lớn nhất tại nhóm 4 với 5.617 tỷ đồng, chiếm tới 99,9% tổng giá trị trúng thầu thuốc tại nhóm 4. Tại nhóm 3 và nhóm 2, tỷ lệ trúng thầu của thuốc nội địa lần lượt đạt 78,28% và 52,37%.
Kết quả trúng thầu của các công ty dược nội địa ở nhóm 2 & 3 ước tính tăng thêm 10 điểm % trong 9T2023. Tuy vậy, tại 2 nhóm thuốc có giá trị lớn nhất là nhóm 1 và nhóm biệt dược gốc (chiếm lần lượt 30,6% và 31,6% giá trị đấu thầu thuốc 9 tháng đầu năm 2023), giá trị trúng thầu của thuốc sản xuất trong nước chỉ đạt lần lượt 193 tỷ đồng (chiếm 1,82% giá trị các gói thầu thuốc nhóm 1) và 106 triệu đồng (chiếm 0,001% giá trị trúng thầu nhóm biệt dược gốc).
Trong bối cảnh đó, Mirae Asset cho rằng CTCP Dược Hậu Giang (HoSE: DHG) đang đối mặt với tình trạng tăng trưởng chậm lại. Tuy nhiên, khi Covid-19 trôi qua sẽ là cơ hội cho các dòng thuốc kháng sinh, vốn là thế mạnh ở kênh OTC của DHG quay trở lại. Mirae Asset ước tính các dòng kháng sinh chính của DHG, bao gồm Klamentin và Haginat sẽ là động lực tăng trưởng chính của DHG trong năm 2023. Dự phóng doanh thu mảng kháng sinh đạt 1.603 tỷ (+7,2% cùng kỳ).
Hiện tại trong hơn 300 dòng thuốc của DHG, đã có trên 100 sản phẩm sản xuất trên dây chuyền Japan-GMP. Giai đoạn 6T cuối 2022 – Q4/2024, DHG tiếp tục đầu tư thêm nhà máy Japan-GMP với tổng mức đầu tư gần 700 tỷ cho công suất một tỷ viên/năm (~25% công suất hiện hữu). Chúng tôi cho rằng đây chính là động lực tăng trưởng dài hạn cho DHG từ sau năm 2025.
Trong khi đó, với việc sở hữu 11 dây chuyền sản xuất thuốc đạt tiêu chuẩn EU-GMP, Dược phẩm Imexpharm (IMP) nằm trong top 8% các nhà sản xuất thuốc nội địa đáp ứng được tiêu chuẩn đấu thầu vào nhóm 1 & 2 ở kênh ETC tại Việt Nam.
Trong bối cảnh Thông tư 15/2019/TT-BYT ưu tiên sử dụng thuốc nội địa chất lượng cao, chúng tôi đánh giá cao dư địa tăng trưởng cả về doanh thu lẫn lợi nhuận của IMP trong giai đoạn 2023 – 2028. Đặc biệt, với sự tham gia của cổ đông lớn SK Investment Vina III Pte Ltd, Mirae Asset kỳ vọng IMP sẽ có sự hỗ trợ đáng kể về quá trình R&D thuốc, qua đó sẽ hoàn thiện các dòng sản phẩm dịch truyền lẫn uống viên.
Trung Anh