Thị trường điện thoại thông minh đang chứng kiến một bước chuyển mình mạnh mẽ với sự xuất hiện của thế hệ điện thoại Gen AI (thế hệ AI). Smartphone AI không chỉ là một xu hướng công nghệ, nó là một bước tiến trong cách con người tương tác với máy móc.
Trợ lý AI trên smartphone
Xu hướng sử dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trên smartphone hiện nay tập trung vào các tính năng mang lại giá trị thực tế và cải thiện trải nghiệm hàng ngày. Các khảo sát gần đây cho thấy người dùng đặc biệt ưa chuộng các tính năng như chỉnh sửa ảnh thông minh, dịch thuật thời gian thực, và tìm kiếm thông minh dựa trên AI.
Các dòng điện thoại mới - từ Galaxy AI của Samsung đến Google Pixel dùng Gemini, hay sắp tới là Apple Intelligence trên iPhone - đều đang đưa AI thành trung tâm của trải nghiệm người dùng.
Giờ đây, thay vì tìm và mở từng ứng dụng, người dùng chỉ cần nói hoặc gõ và smartphone sẽ hiểu ý để thực hiện ngay. Đây không còn là những trợ lý ảo cơ bản như Siri hay Google Assistant trước kia, mà là Smartphone AI - một lớp thông minh mới có khả năng xử lý ngôn ngữ tự nhiên, hiểu ngữ cảnh, cá nhân hóa và ra quyết định. Điều này khiến trải nghiệm sử dụng điện thoại trở nên linh hoạt và tự nhiên hơn đáng kể.
Theo anh Trần Quốc (Hà Nội) một tín đồ công nghệ, khi chọn mua điện thoại, anh cũng có để ý đến mấy tính năng liên quan đến AI, không phải kiểu phải có thì mới mua, mà là vì anh thấy nó giúp mình đỡ vất vả hơn trong việc sử dụng hàng ngày.
Trợ lý AI trên smartphone (Ảnh minh họa)
Sự phát triển của smartphone AI cũng đi kèm nhiều tranh luận. Đầu tiên là về quyền riêng tư. Khi AI càng thông minh, nó càng cần dữ liệu - và dữ liệu đó đến từ người dùng. Hình ảnh, lịch sử duyệt web, vị trí, cuộc gọi, thậm chí cả thói quen nói chuyện - tất cả có thể được dùng để huấn luyện mô hình AI trên máy.
Tiếp theo là vấn đề kiểm soát và độ chính xác. Một khi quá phụ thuộc vào AI, người dùng có thể dần đánh mất kỹ năng thao tác, tìm kiếm, hoặc hiểu hệ thống - giống như việc chúng ta quên dần cách tra bản đồ khi có Google Maps. Ngoài ra, AI vẫn có thể hiểu sai lệnh, trả kết quả sai lệch, hoặc bị lạm dụng nếu rơi vào tay kẻ xấu.
Smartphone AI không chỉ là một xu hướng công nghệ, nó là một bước tiến trong cách con người tương tác với máy móc. Khi ứng dụng dần trở nên vô hình và mọi thao tác chỉ còn là một cuộc hội thoại, ta đang chứng kiến sự chuyển dịch lớn nhất kể từ khi điện thoại thông minh ra đời: từ chạm sang hiểu. Và có thể trong tương lai gần, chúng ta sẽ không còn “dùng” điện thoại nữa, mà sẽ nói chuyện với AI.
“Đốt tiền” để cập nhật xu hướng?
Thị trường điện thoại thông minh đang chứng kiến một bước chuyển mình mạnh mẽ với sự xuất hiện của thế hệ điện thoại Gen AI (thế hệ AI). Theo công ty nghiên cứu thị trường Counterpoin Research, số điện thoại thông minh (smartphone) GenAI trên toàn cầu đã vượt quá 500 triệu chiếc vào quý 3/2025.
Những chiếc smartphone tích hợp GenAI (trí tuệ nhân tạo tạo sinh) đầu tiên xuất hiện vào cuối năm 2023, nhưng đã nhanh chóng gia tăng số lượng. Tính đến hết quý 3 năm 2025, tổng số smartphone toàn cầu tích hợp GenAI đã trên 500 triệu chiếc.
Ở phân khúc cao cấp, có giá từ 600 USD trở lên, GenAI trở thành tiêu chuẩn gần như được mặc định. Apple và Samsung chiếm hơn 70% tổng số lô hàng smartphone GenAI nhờ sự thống trị của họ trong phân khúc cao cấp.
Sự phát triển của điện thoại thông minh GenAI hiện đang chuyển hướng sang phân khúc điện thoại thông minh tầm trung và cao cấp, dẫn đầu bởi các OEM (nhà sản xuất thiết bị gốc) Trung Quốc, những đơn vị đang tích hợp các tính năng của GenAI như một điểm khác biệt trong một thị trường cạnh tranh.
Tháng 9/2025, Apple iPhone 17 chính thức ra mắt toàn cầu, đánh dấu kỷ nguyên mới của chip A19 Bionic - thế hệ đầu tiên tối ưu hoàn toàn cho AI on-device, cho phép Siri tương tác tự nhiên và xử lý hình ảnh thông minh mà không cần kết nối mạng. Chỉ hai tuần sau, thị trường di động Việt Nam tiếp tục “nóng lên” với loạt ra mắt của Samsung, realme, Xiaomi, Huawei, OPPO, HONOR, POCO và Redmi.
Samsung mở màn bằng Galaxy S25 Series với nền tảng Galaxy AI, hỗ trợ dịch trực tiếp cuộc gọi, chỉnh ảnh tự động và cam kết 7 năm cập nhật phần mềm, hướng đến trải nghiệm dài hạn, bền vững. HONOR Magic V5, smartphone gập mỏng nhất thế giới (4,1 mm khi mở), ghi dấu với pin Silicon-Carbon 5.820mAh và tính năng AI phát hiện deepfake, phản ánh xu hướng công nghệ lấy an toàn và cá nhân hóa làm trọng tâm.
OPPO A6 Pro thì khẳng định “độ bền chuẩn quân đội” với pin 7.000mAh, sạc SUPERVOOC 80W, chuẩn IP69, chứng minh rằng tầm trung giờ cũng có thể “cao cấp hóa”. POCO M7 và Redmi Pad 2 Pro tiếp tục chiến lược “phổ cập công nghệ flagship” với màn hình 144Hz, pin Silicon-Carbon, giá chỉ từ 4,29 triệu đồng - minh chứng cho triết lý “đại chúng hóa trải nghiệm cao cấp”.
Đặc biệt, tâm điểm tháng 10 thuộc về Xiaomi 15T Series, dòng máy lập kỷ lục doanh số mới tại Việt Nam với mức tăng 150% so với thế hệ 14T chỉ trong ngày đầu mở bán.
Bộ đôi Xiaomi 15T và 15T Pro đánh dấu bước tiến mạnh ở phân khúc cận cao cấp với camera Leica telephoto 5x, chip Dimensity 9400+, thiết kế sang trọng và giá khởi điểm từ 13,99 triệu đồng. Sự kiện này không chỉ giúp Xiaomi vượt mốc doanh số nội địa mà còn đưa hãng vươn lên top 3 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á, với mức tăng 30% toàn khu vực.
Canalys ghi nhận, Samsung vẫn dẫn đầu thị phần Việt Nam với 26%, theo sau là Apple (20%), Xiaomi (18%), OPPO (16%), vivo (7%). Các thương hiệu Trung Quốc, đặc biệt là Xiaomi, đang tiến sâu vào phân khúc cao cấp, nơi từng là sân chơi độc quyền của Apple và Samsung.
Theo công ty nghiên cứu dữ liệu và phân tích thị trường Statista, người Việt đổi điện thoại trung bình 20 tháng/lần, nhanh hơn khu vực châu Á (26 tháng). Giá bán trung bình smartphone Việt Nam năm 2025 đã tăng lên 9,8 triệu đồng, tăng gần 30% so với 2023. Một phần nguyên nhân là “tâm lý sở hữu công nghệ mới”, điện thoại không còn chỉ là công cụ liên lạc mà là tuyên ngôn công nghệ, thể hiện gu và địa vị.
Theo đại diện một nhà bán hàng, trong phân khúc cao cấp, có thể thấy rõ AI đang trở thành yếu tố cạnh tranh chính, không còn là điểm cộng phụ. Với phân khúc tầm trung, ngày càng có nhiều thiết bị tích hợp AI ở mức cơ bản, giúp người dùng tiếp cận dễ dàng hơn. Đây có thể là giai đoạn chuyển tiếp, nơi AI dần trở thành một tiêu chuẩn mặc định trên smartphone, bất kể giá bán ở phân khúc nào
Theo Bloomberg, Việt Nam nằm trong nhóm 5 nước có chi tiêu công nghệ cá nhân tăng nhanh nhất Đông Nam Á, đạt 230 USD/người/năm, tăng gần 40% so với 2022. Song song đó, các chính sách trả góp 0%, thu cũ đổi mới, quà tặng AI khiến việc nâng cấp trở nên “vừa túi tiền” hơn khiến người dùng tưởng đang tiết kiệm, nhưng thực tế là đốt tiền để cập nhật xu hướng.
Mỗi hãng đều có “trí tuệ nhân tạo” riêng: Apple tích hợp “Siri Intelligence” giúp viết, tóm tắt và dịch trực tiếp trên máy; Samsung Galaxy AI dịch tức thời cuộc gọi; HONOR MagicOS 9.0 AI học thói quen người dùng; Huawei Harmony Intelligence phân tích ngữ cảnh hình ảnh; Xiaomi HyperOS 2 AI tối ưu pin và camera Leica bằng thuật toán máy học; OPPO AI LinkBoost tăng tốc mạng và giảm độ trễ cho game... Tất cả cùng hướng đến trải nghiệm cá nhân hóa tuyệt đối, nơi điện thoại hiểu người dùng hơn chính họ.
Thuật ngữ "smartphone AI" thường được sử dụng một cách hào nhoáng để tạo ra một phân khúc sản phẩm mới, thúc đẩy người dùng nâng cấp thiết bị trong khi nhiều tính năng AI vẫn chưa thực sự hoàn thiện hoặc cần thời gian để phát huy hết tiềm năng.
Với mức giá trung bình khoảng 20-40 triệu đồng chi phí cho một chiếc smartphone cao cấp rõ ràng là không hề rẻ so với mặt bằng thu nhập của người dân Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều người cho rằng khi thu nhập hộ gia đình Việt Nam nhìn chung tăng, người dùng có xu hướng hướng tới phân khúc cao hơn.
Hơn nữa, với ảnh hưởng từ mạng xã hội, influencer, xu hướng sử dụng thiết bị công nghệ cao lan rộng, tạo hiệu ứng lan tỏa rằng dùng Apple là một phần của lối sống hiện đại.
Nhiều chuyên gia và các nhà bán lẻ đều cho rằng có yếu tố chạy theo xu hướng. Theo đó, việc phải có mẫu mới nhất ngay có thể một phần đến từ tâm lý "dẫn đầu", "không muốn bị bỏ lại". Đây là một phần hành vi tiêu dùng mang tính tương đối xã hội (social proof) hơn nhu cầu thực. Hơn nữa, khi nhiều người "chạy theo" mẫu mới, có thể bị ảnh hưởng bởi truyền thông, bạn bè, mạng xã hội, điều này đôi khi dẫn tới mua chỉ vì "cảm giác" chứ không vì nhu cầu thực sự.
Anh Đào