Gia nhập thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam từ năm 2013, Sun Life Việt Nam liên tục ghi nhận các khoản lỗ, bất chấp sự gia tăng mạnh mẽ về doanh thu. Dù doanh thu tài chính có cải thiện nhưng hoạt động kinh doanh bảo hiểm cốt lõi vẫn suy giảm mạnh, cho thấy những bất cập trong chiến lược tăng trưởng và vận hành của doanh nghiệp.
Sun Life Việt Nam, một trong những công ty bảo hiểm nhân thọ hàng đầu tại Việt Nam, đã ghi dấu ấn trên thị trường kể từ khi gia nhập vào năm 2013 thông qua liên doanh PVI Sun Life và chính thức hoạt động độc lập với 100% vốn từ Sun Life Financial vào năm 2016. Với vốn điều lệ tăng lên 5.000 tỷ đồng vào năm 2020, Sun Life từng được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển mạnh mẽ trong thị trường bảo hiểm đầy tiềm năng của Việt Nam, nơi chỉ khoảng 10% dân số tham gia bảo hiểm nhân thọ. Tuy nhiên, các báo cáo tài chính cho thấy Sun Life Việt Nam đang đối mặt với tình trạng thua lỗ liên tiếp, đặt ra nhiều câu hỏi về chiến lược kinh doanh và triển vọng tương lai của công ty.
Theo báo cáo tài chính năm 2024, công ty tiếp tục ghi nhận khoản lỗ sau thuế gần 868 tỷ đồng, nâng tổng lỗ lũy kế lên hơn 6.364 tỷ đồng, chiếm hơn 30% tổng nguồn vốn. Dù doanh thu tài chính có cải thiện nhưng hoạt động kinh doanh bảo hiểm cốt lõi vẫn suy giảm mạnh, cho thấy những bất cập trong chiến lược tăng trưởng và vận hành của doanh nghiệp.
Theo đó, Sun Life Việt Nam chỉ ghi nhận hơn 3.411 tỷ đồng doanh thu phí bảo hiểm gốc, giảm 19% so với năm 2023, chủ yếu do doanh thu phí bảo hiểm liên kết chung giảm 28% còn hơn 2.296 tỷ đồng. Chi phí nhượng tái bảo hiểm tăng 12% lên hơn 137 tỷ đồng, dẫn đến doanh thu thuần hoạt động kinh doanh bảo hiểm giảm 20% so với năm trước, đạt 3.295 tỷ đồng.
Trong năm, chi phí hoạt động kinh doanh bảo hiểm nhích nhẹ lên 1.999 tỷ đồng với chi phí bồi thường bảo hiểm hơn 1.609 tỷ đồng (tăng 35%) và chi phí khác gần 390 tỷ đồng (giảm 50%). Kết quả, lợi nhuận gộp kinh doanh bảo hiểm năm 2024 của Sun Life giảm 40% so với năm trước, đạt 1.295 tỷ đồng.
Một trong những nguyên nhân chính khiến Sun Life Việt Nam liên tục thua lỗ là chi phí bán hàng cao. Mặc dù đã có sự điều chỉnh, chi phí này vẫn ở mức 1.842 tỷ đồng trong năm 2024, trong đó 943 tỷ đồng được dành cho khen thưởng và hỗ trợ đại lý.
Cuối năm 2024, Sun Life có 590 nhân viên, tăng nhẹ so với cuối năm ngoái (563 nhân viên). Trong năm, công ty đã chi 643,7 tỷ đồng cho lương và các chi phí khác cho nhân viên (bao gồm chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp). Như vậy, có thể ước chi phí trung bình của mỗi nhân viên công ty bảo hiểm này là 90,9 triệu đồng/tháng.
Việc chi mạnh tay cho đại lý trong khi doanh thu từ hoạt động kinh doanh bảo hiểm giảm 20,2% đã khiến lợi nhuận thuần từ hoạt động bảo hiểm giảm gần 40%. Điều này làm dấy lên nhiều tranh luận về cách công ty phân bổ nguồn lực và chiến lược kinh doanh trong bối cảnh tài chính gặp khó khăn.
Bên cạnh áp lực bồi thường bảo hiểm, chi phí vận hành ở mức cao (962 tỷ đồng chi phí quản lý và 1.842 tỷ đồng chi phí bán hàng) khiến lực đỡ từ lợi nhuận tài chính (634 tỷ đồng) không đủ sức giúp Bảo hiểm nhân thọ Sun Life thoát khỏi tình trạng thua lỗ.
Tình trạng dòng tiền hoạt động của công ty cũng có dấu hiệu căng thẳng khi tiền mặt giảm mạnh từ 2.195 tỷ đồng xuống còn 584 tỷ đồng vào cuối năm 2024. Trong khi đó, các khoản đầu tư tài chính ngắn hạn lại tăng lên 2.680 tỷ đồng, chủ yếu là tiền gửi ngân hàng với lãi suất từ 4,2% đến 9,5%/năm.
Danh mục đầu tư của công ty cho thấy xu hướng an toàn với trọng tâm là các tài sản sinh lời cố định như trái phiếu Chính phủ (3.756 tỷ đồng) và trái phiếu doanh nghiệp dài hạn (2.001 tỷ đồng). Điều này cho thấy công ty đang tập trung vào các tài sản sinh lời cố định thay vì mở rộng hoạt động kinh doanh bảo hiểm.
Cụ thể, Công ty đang nắm hơn 34 triệu trái phiếu Chính phủ, thời hạn 10 năm, 15 năm, 20 năm và 30 năm với lãi suất từ 2,5%/năm đến 8,8%/năm và dự định nắm giữ toàn bộ số trái phiếu này cho đến khi đáo hạn. Sun Life cũng nắm giữ 4.269 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp, thời gian đáo hạn với lãi suất từ 5,38%/năm đến 13,78%/năm và cũng sẽ nắm giữ cho đến ngày đáo hạn.
Đáng chú ý, phần lớn tài sản dài hạn khác (8.959 tỷ đồng) là phí trả trước trong hợp đồng phân phối bảo hiểm qua ngân hàng (bancassurance), cụ thể là với TPBank và ACB. Chi phí trả trước cho các hợp đồng bancassurance được ghi nhận như một phần lớn trong tài sản dài hạn, nhưng không tạo ra hiệu quả lợi nhuận ngắn hạn, khiến hiệu quả sử dụng vốn của doanh nghiệp bị đặt dấu hỏi.
Phía nguồn vốn, tổng nợ phải trả của Sun Life Việt Nam là 9.214 tỷ đồng, phần lớn là nợ dài hạn (7.515 tỷ đồng), phản ánh áp lực trả nợ trong dài hạn trong bối cảnh kinh doanh chưa mang lại lợi nhuận.
Với diễn biến tài chính kéo dài qua nhiều năm, Sun Life Việt Nam đang đối mặt với bài toán lớn về khả năng cân đối chi phí và hiệu quả kinh doanh, đặc biệt trong bối cảnh công ty vẫn đang duy trì các hợp đồng phân phối độc quyền với các đối tác ngân hàng lớn. Điều này cho thấy thách thức không chỉ nằm ở quy mô doanh thu mà còn ở việc kiểm soát chi phí và chiến lược phát triển bền vững trong dài hạn.
Trung Anh