Thị trường thực phẩm chức năng tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều rủi ro khi các đường dây buôn lậu ngày càng tinh vi, lợi dụng kẽ hở trong cơ chế quản lý để đưa hàng không đủ điều kiện lưu hành vào tiêu thụ công khai. Vụ việc mới đây do Công an TP.HCM triệt phá đã gióng lên hồi chuông cảnh báo về mức độ phức tạp của loại tội phạm này.
Ngày 30/12, Phòng Cảnh sát kinh tế (PC03), Công an TP.HCM cho biết đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Tạ Văn Vinh (SN 1971), Phan Thị Tuyết Nhung (SN 1982) và Trần Ngọc Phương Uyên (SN 2001) về tội Buôn lậu. Đây được xác định là đường dây nhập lậu thực phẩm chức năng quy mô lớn, với tổng giá trị hàng hóa lên tới hơn 40 tỷ đồng.
Theo kết quả điều tra ban đầu, Tạ Văn Vinh – Giám đốc Công ty TNHH Profit (trụ sở trên đường Phan Huy Ích, phường Tân Sơn, TP.HCM) là người tổ chức, cầm đầu toàn bộ hoạt động buôn lậu. Vinh thuê Phan Thị Tuyết Nhung và Trần Ngọc Phương Uyên trực tiếp điều hành các hoạt động của công ty, từ làm thủ tục nhập khẩu đến phân phối hàng hóa ra thị trường.
Tạ Văn Vinh (thứ 2, phải sang) cùng 2 đồng phạm. Ảnh: Công an TP.HCM
Nhóm đối tượng đã lợi dụng kẽ hở trong công tác kiểm tra, giám sát hải quan cũng như quy định về kiểm tra nhà nước đối với an toàn thực phẩm nhập khẩu. Thủ đoạn chủ yếu là khai báo gian dối bản chất hàng hóa, cố tình ghi tên hàng là “thực phẩm bổ sung” hoặc sử dụng các hồ sơ tự công bố không hợp lệ để hợp thức hóa việc thông quan.
Hàng hóa được nhập về từ nhiều quốc gia như Canada, Hungary, sau đó phân phối rộng rãi tại nhiều tỉnh, thành trong cả nước dưới danh nghĩa các sản phẩm thực phẩm chức năng ngoại nhập. Nhiều nhãn hiệu quen thuộc với người tiêu dùng được các đối tượng sử dụng để tạo lòng tin, trong đó có các sản phẩm mang thương hiệu Biotech (Hungary) và Mutant (Canada).
Mới đây, Phòng Cảnh sát kinh tế phối hợp với Hải quan cửa khẩu cảng Sài Gòn khu vực 1 đã kiểm tra một container hàng của Công ty TNHH Profit khi đang làm thủ tục thông quan. Lô hàng gồm hàng nghìn đơn vị sản phẩm mang nhãn hiệu Hydro Whey Zero Chocolate Flavoured, Hydro Whey Zero Vanilla Flavoured và Hydro Whey Zero Strawberry Flavoured do Biotech (Hungary) sản xuất. Mặc dù doanh nghiệp khai báo tổng trị giá hơn 5 tỷ đồng, nhưng cơ quan chức năng xác định lô hàng này không đủ điều kiện nhập khẩu theo quy định hiện hành.
Lô thực phẩm chức năng bị đổ trộm tại TPHCM. Ảnh: Minh Tâm
Mở rộng điều tra, cơ quan công an phát hiện từ giữa tháng 4/2025, Công ty Profit đã thực hiện 8 tờ khai nhập khẩu gần 50.000 đơn vị thực phẩm bảo vệ sức khỏe mang nhãn hiệu Mutant (xuất xứ Canada). Để qua mặt các cơ quan kiểm soát, doanh nghiệp này tiếp tục khai báo sai lệch chủng loại hàng hóa và sử dụng hồ sơ tự công bố không hợp lệ. Tổng giá trị số hàng hóa nhập lậu trong các lô này được xác định lên tới hơn 40 tỷ đồng.
Hiện Công an TP.HCM đang tiếp tục điều tra, làm rõ các hành vi vi phạm liên quan đến đường dây buôn lậu này, đồng thời mở rộng rà soát các kênh phân phối để xử lý nghiêm theo quy định pháp luật. Vụ việc được xem là lời cảnh tỉnh đối với cả cơ quan quản lý lẫn người tiêu dùng trong bối cảnh thị trường thực phẩm chức năng ngày càng sôi động nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro khó lường.
Liên quan đến việc thực phẩm chức năng giả len lỏi thị trường, thời gian qua, tại TP.HCM, nhiều đường dây sản xuất, buôn bán và tiêu thụ thực phẩm chức năng giả đã liên tiếp bị phát hiện, cho thấy mức độ phức tạp và tinh vi của loại tội phạm này. Điển hình, vào giữa năm 2025, cơ quan chức năng đã phát hiện hàng nghìn hộp thực phẩm chức năng, thuộc hàng chục nhãn hiệu khác nhau, bị đổ bỏ trái phép dọc đại lộ Nguyễn Văn Linh (huyện Bình Chánh).
Các sản phẩm này còn nguyên bao bì, hạn sử dụng nhưng không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp, nghi là hàng giả hoặc hàng kém chất lượng được “phi tang” khi các đường dây buôn bán bị lộ diện. Kết quả điều tra sau đó cho thấy số hàng trên có liên quan đến một đường dây sản xuất, phân phối thực phẩm chức năng giả quy mô lớn từng bị triệt phá ở phía Bắc, được tuồn vào TP.HCM tiêu thụ trước khi buộc phải tiêu hủy.
Cơ quan công an đã làm rõ hành vi của một số doanh nghiệp phân phối tại TP.HCM, trong đó có trường hợp giám đốc công ty thừa nhận đã thu mua lượng lớn thực phẩm chức năng giả, gắn mác hàng ngoại nhập để bán ra thị trường. Khi lo ngại bị xử lý hình sự, các đối tượng đã thuê người vận chuyển, vứt bỏ hàng hóa tại nhiều địa điểm hẻo lánh nhằm xóa dấu vết. Tang vật thu giữ gồm nhiều sản phẩm mang tên gọi quen thuộc, đánh trúng tâm lý chuộng hàng “xách tay”, “ngoại nhập” của người tiêu dùng, nhưng thực chất không được kiểm soát chất lượng và tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với sức khỏe.
Theo Sở Y tế TP.HCM, trong các đợt kiểm tra chuyên đề giai đoạn 2024–2025, lực lượng chức năng đã phát hiện và xử lý hàng trăm cơ sở kinh doanh thực phẩm chức năng vi phạm, từ buôn bán hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc đến sử dụng hồ sơ công bố không hợp lệ.
Thực trạng này cho thấy, bên cạnh những vụ án lớn bị khởi tố, thị trường thực phẩm chức năng tại TP.HCM vẫn đang tiềm ẩn nhiều rủi ro, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ hơn nữa của các cơ quan quản lý, đồng thời nâng cao cảnh giác từ phía người tiêu dùng.
Thiên An