'Thuê thay vì mua' mở ra thị trường tỷ đồng

Thay vì bỏ hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng để sở hữu iPhone, MacBook, máy ảnh hay túi xách hàng hiệu, ngày càng nhiều người chọn thuê theo ngày hoặc tháng. Xu hướng "thuê thay vì mua" đang hình thành một thị trường mới, phản ánh sự dịch chuyển từ sở hữu sang quyền sử dụng.

Càng đắt tiền càng dễ cho thuê

Nếu trước đây, dịch vụ cho thuê chủ yếu gắn với nhà ở, ô tô hay váy cưới thì nay đã mở rộng sang hàng loạt mặt hàng tiêu dùng giá trị cao. Chỉ với vài thao tác trên các nền tảng số, người dùng có thể thuê iPhone, MacBook, máy ảnh, flycam, robot hút bụi, máy chiếu, thậm chí cả túi xách hàng hiệu hay đồng hồ cao cấp.

Theo các đơn vị kinh doanh, sự phát triển của thương mại điện tử và mạng xã hội đã thúc đẩy mô hình này phát triển mạnh, đáp ứng nhu cầu "dùng khi cần" thay vì bỏ ra khoản tiền lớn để sở hữu.

Xu hướng này phản ánh sự phát triển của kinh tế chia sẻ (Sharing Economy) và mô hình "quyền sử dụng thay cho quyền sở hữu" (Access Economy). Nghiên cứu đăng trên The Journal of Asian Finance, Economics and Business khảo sát 375 người thuộc thế hệ Gen Z tại Việt Nam cho thấy sự thuận tiện, ảnh hưởng từ cộng đồng và mạng xã hội là những yếu tố quan trọng thúc đẩy người trẻ lựa chọn thuê thay vì mua.

Điều này cho thấy khi chi phí sở hữu ngày càng cao, người tiêu dùng trẻ có xu hướng ưu tiên trải nghiệm và tính linh hoạt hơn việc tích lũy tài sản.

Trong nhóm hàng công nghệ, iPhone, MacBook, laptop đồ họa và máy ảnh là những sản phẩm được thuê nhiều nhất. Tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh, nhiều cửa hàng cho biết nhu cầu tăng mạnh mỗi khi Apple ra mắt iPhone thế hệ mới hoặc vào mùa cao điểm sản xuất nội dung, tổ chức sự kiện và du lịch. Khách thuê chủ yếu là nhà sáng tạo nội dung, freelancer, doanh nghiệp, sinh viên và người đi công tác ngắn ngày.

Thay vì bỏ hơn 40 triệu đồng mua một chiếc iPhone Pro Max mới, nhiều người lựa chọn thuê với giá khoảng 500.000-800.000 đồng/ngày hoặc 3-5 triệu đồng/tháng. Với MacBook trị giá 40-70 triệu đồng, giá thuê phổ biến dao động 1-3 triệu đồng/tháng. Đây được xem là giải pháp giúp freelancer, startup và doanh nghiệp nhỏ tối ưu dòng tiền mà vẫn đáp ứng yêu cầu công việc.

Không chỉ công nghệ, thị trường cho thuê còn mở rộng sang thời trang và hàng xa xỉ như váy cưới, vest, áo dài, túi xách hàng hiệu, đồng hồ hay trang sức. Nhiều người sẵn sàng chi vài triệu đồng để sử dụng thay vì bỏ hàng trăm triệu đồng mua một sản phẩm chỉ dùng vài lần. Xu hướng này cũng lan sang robot hút bụi, máy pha cà phê, máy lọc không khí, máy chiếu và nhiều thiết bị gia dụng giá trị cao.

Là người thường xuyên làm nội dung trên mạng xã hội, chị Nguyễn Thu Hà (28 tuổi, Hà Nội) cho biết đã nhiều lần thuê iPhone, máy ảnh và MacBook thay vì mua. "Mỗi năm công nghệ thay đổi rất nhanh.

Nếu liên tục mua thiết bị mới sẽ rất tốn kém, trong khi có những dự án tôi chỉ cần sử dụng vài ngày hoặc vài tuần. Thuê giúp tôi tiết kiệm đáng kể chi phí mà vẫn được trải nghiệm những sản phẩm mới nhất. Sau khi hết nhu cầu, tôi chỉ cần trả lại, không phải lo bán lại hay chịu mất giá", chị Hà chia sẻ.

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Trần Minh Đức, đại diện một đơn vị chuyên cho thuê thiết bị công nghệ tại Hà Nội, cho biết nhu cầu thuê tăng rõ rệt trong vài năm gần đây cùng với sự phát triển của kinh tế số và hoạt động sáng tạo nội dung.

"Khách hàng rất đa dạng, từ sinh viên, freelancer, nhà sáng tạo nội dung đến doanh nghiệp và khách du lịch. Trước đây, phần lớn khách thuê máy ảnh hoặc laptop, còn hiện nay iPhone, MacBook, flycam, máy chiếu hay robot hút bụi đều có nhu cầu khá ổn định. Nhiều khách chỉ cần sử dụng vài ngày hoặc vài tuần nên chọn thuê thay vì bỏ ra vài chục triệu đồng để mua", ông Đức nói.

Theo ông Đức, để hạn chế rủi ro, các đơn vị cho thuê đều áp dụng quy trình xác minh danh tính, ký hợp đồng, yêu cầu đặt cọc và kiểm tra thiết bị trước, sau khi bàn giao. Tuy nhiên, không ít cửa hàng vẫn gặp tình trạng khách làm hỏng thiết bị, chậm hoàn trả hoặc phát sinh tranh chấp về trách nhiệm bồi thường, buộc doanh nghiệp phải siết chặt quy trình quản lý tài sản.

Từ "phải sở hữu" sang "chỉ cần trải nghiệm"

Sự phát triển của thị trường cho thuê phản ánh sự thay đổi trong tư duy tiêu dùng của người Việt. Nếu trước đây, sở hữu những món đồ giá trị lớn thường được xem là biểu tượng của khả năng tài chính thì nay, đặc biệt với thế hệ trẻ, khả năng tiếp cận và sử dụng đúng thời điểm lại được ưu tiên hơn.

Thay vì bỏ ra khoản tiền lớn để mua một tài sản chỉ sử dụng trong thời gian ngắn, nhiều người lựa chọn thuê để tối ưu chi phí và linh hoạt hơn trong chi tiêu.

Xu hướng này cũng phù hợp với sự dịch chuyển trong hành vi tiêu dùng trên thế giới. Nghiên cứu đăng trên Journal of Retailing and Consumer Services cho thấy chi phí đầu tư ban đầu lớn, tốc độ khấu hao nhanh, chi phí bảo trì và nguy cơ mất giá là những yếu tố khiến người tiêu dùng ngày càng ưu tiên thuê thay vì mua đối với các sản phẩm có giá trị cao.

Đặc biệt, vòng đời công nghệ ngày càng ngắn khiến điện thoại thông minh, laptop, máy ảnh và nhiều thiết bị điện tử nhanh chóng lỗi thời chỉ sau một thời gian ngắn. Cùng với áp lực chi phí sinh hoạt ngày càng tăng, người tiêu dùng có xu hướng cân nhắc kỹ hơn trước các khoản chi lớn. Các khảo sát của NielsenIQ cũng cho thấy xu hướng tối ưu ngân sách và ưu tiên giá trị sử dụng đang ngày càng rõ nét.

Tuy nhiên, mô hình này cũng đặt ra không ít thách thức. Doanh nghiệp phải đối mặt với nguy cơ tài sản hư hỏng, tráo đổi linh kiện, chậm hoàn trả hoặc phát sinh tranh chấp trong quá trình cho thuê. Trong khi đó, người tiêu dùng có thể gặp rủi ro khi thuê phải hàng kém chất lượng, không đúng cam kết hoặc giao dịch qua các nền tảng trực tuyến thiếu cơ chế bảo đảm.

Dù vẫn cần tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý và cơ chế bảo vệ quyền lợi các bên, thị trường "thuê thay vì mua" được đánh giá còn nhiều dư địa phát triển.

Khi người tiêu dùng ngày càng coi trọng tính linh hoạt, hiệu quả chi tiêu và trải nghiệm hơn quyền sở hữu, mô hình này nhiều khả năng sẽ trở thành một phân khúc quan trọng của thị trường bán lẻ, đồng thời phản ánh sự chuyển dịch trong văn hóa tiêu dùng từ sở hữu tài sản sang trả tiền cho giá trị sử dụng.

Quang Anh