Trong bối cảnh khó khăn, các doanh nghiệp thủy sản, dệt may vẫn cố gắng xoay xở để duy trì sản xuất, giữ việc làm cho người lao động. Những nỗ lực đó đang giúp cho ngành thủy sản, dệt may thoát khỏi cảnh "ảm đảm", dần lấy lại vị thế.
Tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản 6 tháng đầu năm 2023 đạt 4,13 tỷ USD, giảm 27,4% so với cùng kỳ năm 2022, chỉ đạt 41,5% kế hoạch đề ra.
Có thể thấy, là nhóm ngành thực phẩm nhưng thủy sản lại khá ảm đạm. Nguyên nhân chủ yếu do lượng tồn kho tăng khiến nhu cầu tiêu thụ và nhập khẩu tại các thị trường giảm. Ngoài ra, lạm phát diễn ra ở nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là những quốc gia là thị trường xuất khẩu chính mặt hàng thủy sản của Việt Nam như Mỹ, EU, Nhật Bản… cũng ảnh hưởng mạnh đến ngành này.
Ngành xuất khẩu thủy sản ghi nhận tín hiệu tích cực
Tuy nhiên, những tín hiệu tích cực cũng bắt đầu xuất hiện ở một số sản phẩm chủ lực. Như xuất khẩu cá tra, mức giảm so với tháng trước sang một số thị trường đang thu hẹp dần. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc và Hồng Kông trong tháng 4 giảm 66%, tháng 5 giảm 30% và tháng 6 giảm còn 15% so với cùng kỳ 2022. Sự thu hẹp khoảng cách này có thể coi là một trong những dấu hiệu tốt cho ngành xuất khẩu cá tra.
Tương tự, xuất khẩu tôm đang có những hy vọng từ nhiều thị trường. Tháng 6 năm nay, xuất khẩu tôm sang Mỹ giảm 23%, mức giảm thấp nhất kể từ đầu năm. Giá trị xuất khẩu tôm Việt sang Mỹ trong tháng 6 đạt hơn 71 triệu USD, giá trị cao nhất kể từ đầu năm nay. Kỳ vọng giá tôm thấp tại Mỹ đã tạo đáy và mức tiêu thụ tôm cho dịp cuối năm tăng. Tháng 6 cũng là tháng đầu tiên kể từ đầu năm nay, xuất khẩu tôm sang Trung Quốc ghi nhận tăng so với cùng kỳ năm ngoái, tăng 19% đạt 59 triệu USD.
Trước tín hiệu tích cực từ thị trường, khả năng cung ứng ổn định của doanh nghiệp, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam dự báo, tuy không đạt kim ngạch như năm trước, nhưng xuất khẩu tôm năm nay có thể đạt trên 3 tỷ USD, về bằng mức trước dịch.
Chia sẻ về tình hình xuất khẩu của ngành thủy sản, ông Trương Đình Hòe, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (Vasep), hy vọng cuối năm sẽ có nhiều tín hiệu tích cực: “Thời gian qua thị trường quá ảm đạm, giá cũng giảm kịch trần, lượng tồn kho đang giảm dần, vì thế nhu cầu mới sẽ từng bước được xác lập trong những tháng cuối năm”. Nói về kim ngạch cả năm, ngành thủy sản đang cho thấy nhiều nỗ lực để hoàn thành mục tiêu 10 tỷ USD cho năm nay.
Ngoài ra, ngành dệt may cũng được kỳ vọng sẽ hồi phục, thoát khỏi "vòng xoáy" khủng hoảng.
Không nhắc về con số kim ngạch cho năm nay vì cho rằng khả năng rất cao ngành không thể hoàn thành, nhưng ông Phạm Xuân Hồng, Chủ tịch Hội Dệt may, thêu đan TPHCM, cho biết bước sang quý III tình hình đơn hàng của các doanh nghiệp bắt đầu có dấu hiệu cải thiện. Những tháng trước doanh nghiệp bị giảm khoảng 30% nay con số giảm còn khoảng 25%. Phần lớn doanh nghiệp có đơn hàng tuy nhỏ lẻ, đơn giá giảm nhưng vẫn nỗ lực để duy trì hoạt động và có việc làm cho người lao động, giữ chân khách hàng. “Khó khăn còn nhiều nhưng tình hình xuất khẩu sẽ cải thiện dần” - ông Hồng đánh giá.
Ngành dệt, may nỗ lực thoát khó
Nỗ lực tìm kiếm cơ hội trong khó khăn, nhưng doanh nghiệp cũng mong mỏi được sự trợ lực, đặc biệt là vốn. Trong buổi làm việc với báo chí về tình hình của ngành mới đây, Hiệp hội Dệt may Việt Nam cho biết dù NHNN đã có 4 lần giảm lãi suất điều hành, nhưng do lãi suất huy động cao từ cuối năm 2022 nên lãi suất vay vẫn ở mức cao. Bên cạnh đó, doanh nghiệp vẫn không tiếp cận được gói hỗ trợ 40.000 tỷ đồng với lãi suất giảm 2%…
Xác định khó khăn năm 2023, toàn ngành dệt may đặt mục tiêu phấn đấu đạt kim ngạch xuất khẩu từ 39 - 40 tỷ USD. Để hoàn thành mục tiêu này, các DN trong ngành xác định và chú trọng 3 vấn đề cốt lõi.
Một là tìm giải pháp giữ chân người lao động, nhất là lực lượng nòng cốt. Tổ chức các lớp đào tạo kỹ năng nghề, đào tạo nhân lực cho chuyển đổi xanh, chuyển đổi số.
Hai là giữ chân khách hàng, chấp nhận các đơn hàng không phải thế mạnh, không có lãi để có việc làm cho người lao động và để khách hàng không chuyển dịch thị trường; Xây dựng quan hệ đối tác tin cậy, lâu dài đồng thời khai thác thị trường mới, quan tâm thị trường nội địa.
Ba là tiết giảm tối đa các chi phí chưa thực sự cần thiết./.
Dương Định (T/H)