Chương trình kết nối nguồn hàng chính hãng cho tiểu thương qua thương mại điện tử vừa được triển khai tại Hưng Yên. Công nghệ có thể giúp người bán tìm thêm nhà cung cấp, nhưng để thay đổi mối hàng quen, giá nhập, thời gian giao và cách xử lý hàng lỗi phải đủ sức thuyết phục.
Tiểu thương cần nhiều hơn một nơi đặt hàng
Với người bán ở chợ, nhập hàng là công việc diễn ra theo nhịp của từng phiên bán. Hàng nào hôm nay chạy thì tối gọi bổ sung; hàng nào chậm thì lấy ít lại. Mối quen biết rõ quầy cần loại nào, có thể giao sớm và đôi khi cho trả tiền sau. Sự linh hoạt ấy giải thích vì sao nhiều tiểu thương vẫn gắn bó với cách nhập hàng cũ, dù đã quen dùng điện thoại thông minh và nhận tiền qua mã QR.
Một nền tảng kết nối nhà cung cấp có thể mở ra lựa chọn khác. Người bán có cơ hội xem thêm sản phẩm, đối chiếu giá, kiểm tra thông tin cơ sở sản xuất và lưu lại lịch sử mua hàng. Nhưng từ việc xem được một nguồn hàng đến quyết định nhập thường xuyên là một khoảng cách lớn. Tiểu thương phải biết hàng giao đến lúc nào, chất lượng có ổn định giữa các lô và giá cuối cùng sau phí vận chuyển có còn đủ dư địa để bán lẻ hay không.
Ngày 18/9, chương trình hỗ trợ tiểu thương ứng dụng thương mại điện tử được kích hoạt tại Hưng Yên, với chủ đề kết nối nguồn hàng chính hãng cho người bán tại chợ. Điểm đáng chú ý của chương trình là đưa công nghệ vào cả khâu tiểu thương lấy hàng, thay vì chỉ hướng dẫn họ đăng sản phẩm và tìm khách trên mạng.
Tại chợ Phố Hiến, bà Nguyễn Thị Huệ đã trải nghiệm một công cụ quản lý hoạt động bán hàng trên nhiều kênh. Bà cho biết việc tập trung thông tin giúp theo dõi công việc thuận tiện và yên tâm hơn. Ý kiến ấy cho thấy tiểu thương không nhất thiết e ngại công nghệ. Khi công cụ giải quyết được một việc cụ thể trong ngày bán hàng, họ có lý do để dùng tiếp. Tuy nhiên, quản lý bán hàng thuận tiện hơn chưa có nghĩa việc nhập hàng qua nền tảng đã rẻ hơn hoặc có thể thay thế ngay mối cung cấp hiện tại.
Với người bán ở chợ, nhập hàng là công việc diễn ra theo nhịp của từng phiên bán.
Ở góc độ tiểu thương, một danh mục ghi “hàng chính hãng” mới trả lời được phần đầu của bài toán. Người bán còn phải tính có được nhập số lượng nhỏ để thử không, hàng lỗi đổi trong mấy ngày và khi khách trả lại sản phẩm thì ai chịu trách nhiệm. Nếu phải đặt nhiều mới có giá tốt, quầy hàng nhỏ sẽ bị chôn vốn và thiếu chỗ chứa. Nếu đơn giao chậm vào cuối tuần hoặc dịp lễ, việc mất khách có thể lớn hơn khoản tiền tiết kiệm được khi nhập hàng.
Cách nhập mới cũng phải cạnh tranh với khả năng xử lý tức thời của mối quen. Một chủ quầy phát hiện thiếu hàng lúc chiều muộn có thể gọi đầu mối để sáng hôm sau nhận thêm. Nền tảng muốn trở thành kênh nhập hàng thường xuyên phải đáp ứng được tốc độ tương tự, ít nhất với những mặt hàng bán chạy. Công nghệ giúp tìm nhà cung cấp ở xa hơn, nhưng quãng đường vận chuyển và khả năng bổ sung hàng gấp vẫn là những điều kiện rất thực.
Chương trình hỗ trợ tiểu thương thời gian qua đã tổ chức hơn 30 lớp tập huấn, hướng dẫn kỹ năng cho hàng chục nghìn hộ kinh doanh; gần 1.000 sản phẩm địa phương được đưa lên các nền tảng và hơn 8.500 đơn hàng trực tuyến phát sinh. Đó là kết quả ban đầu của quá trình đưa chợ lên môi trường số. Để đánh giá riêng hiệu quả kết nối nguồn hàng, cần thêm những con số sát với hoạt động nhập hàng: bao nhiêu tiểu thương đặt mua lần đầu, bao nhiêu người quay lại, giá nhập sau mọi chi phí thay đổi thế nào và đơn lỗi được giải quyết trong bao lâu.
Chuyên gia nhấn mạnh nguồn hàng ổn định và niềm tin của khách
Theo bà Phạm Thanh Hương, chuyên viên chính Văn phòng Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số, chợ truyền thống vẫn có những lợi thế riêng: tiểu thương hiểu nhu cầu của người dân quanh chợ, có quan hệ thân thiết với khách và tạo niềm tin qua giao tiếp trực tiếp. Điều cần làm là đưa những giá trị ấy vào cách kinh doanh mới. Bà đồng thời chỉ ra những hạn chế về nguồn hàng qua nhiều khâu trung gian, nhãn mác, đóng gói và chi phí vận chuyển.
Nhận định này cho thấy chuyển đổi số ở chợ không thể dừng ở việc mỗi quầy có một tài khoản bán hàng. Nếu đầu vào vẫn thiếu thông tin, chất lượng giữa các lô không đều hoặc giá bị đội lên qua nhiều khâu, người bán khó giữ được lời hứa với khách dù quảng bá tốt đến đâu.
Từ kinh nghiệm kinh doanh trực tuyến, ông Lê Sĩ Dũng, chủ shop SHOPTIDO, lưu ý người bán cần lựa chọn sản phẩm có nhu cầu, nguồn cung ổn định và xuất xứ rõ ràng. Đây là những điều kiện đặc biệt quan trọng với tiểu thương chợ. Khách có thể quay lại đúng quầy để phản ánh một sản phẩm kém chất lượng; người đứng bán phải giải thích và xử lý trước tiên, ngay cả khi lỗi phát sinh ở nhà sản xuất hoặc đơn vị phân phối.
Công nghệ có thể giúp người bán tìm thêm nhà cung cấp, nhưng để thay đổi mối hàng quen, giá nhập, thời gian giao và cách xử lý hàng lỗi phải đủ sức thuyết phục.
Bởi vậy, lời cam kết “hàng chính hãng” cần đi cùng một quy trình có thể kiểm chứng. Thông tin nhà cung cấp, hóa đơn, lô hàng, hạn sử dụng và điều kiện bảo quản phải đủ rõ để người bán kiểm tra khi nhận hàng. Nếu hàng không đúng mô tả, nền tảng cần chỉ rõ bên tiếp nhận khiếu nại, thời hạn phản hồi và cách hoàn tiền hoặc đổi sản phẩm. Một mã truy xuất trên bao bì sẽ ít ý nghĩa nếu dữ liệu phía sau không đầy đủ hoặc không có ai chịu trách nhiệm khi phát sinh tranh chấp.
Hưng Yên có nguồn sản phẩm địa phương để thử nghiệm cách kết nối này. Đến giữa năm 2026, tỉnh có 593 sản phẩm OCOP, từ nông sản, thực phẩm chế biến đến hàng thủ công. Nếu được phân phối qua mạng lưới tiểu thương, những sản phẩm ấy có thể xuất hiện thường xuyên trong giỏ mua sắm của người dân, thay vì chỉ được biết đến qua hội chợ hoặc một phiên phát trực tiếp. Nhưng để đứng được trên quầy chợ lâu dài, sản phẩm phải có giá phù hợp, quy cách dễ bán và khả năng cung ứng đều đặn.
Người tiêu dùng là bên cuối cùng kiểm nghiệm hiệu quả của quá trình thay đổi. Họ không mua một món hàng chỉ vì tiểu thương đã đặt nó qua ứng dụng. Họ cần chất lượng tương xứng với giá tiền, nguồn gốc có thể kiểm tra và người bán sẵn sàng xử lý khi sản phẩm gặp vấn đề. Nếu công nghệ giúp quầy chợ đáp ứng tốt hơn những yêu cầu ấy, người mua sẽ có lý do tiếp tục chọn chợ truyền thống.
Số lớp tập huấn, lượt xem hay sản phẩm đưa lên nền tảng cho thấy quy mô triển khai. Còn để biết chợ đã thực sự đổi cách buôn bán hay chưa, cần nhìn vào những đơn nhập hàng lặp lại và phần lợi ích tiểu thương giữ được sau khi bán. Khi cách nhập mới giúp họ bớt rủi ro, giữ được khách quen và có thêm lợi nhuận, việc dùng công nghệ mới trở thành thói quen kinh doanh.
Quang Anh