Nếu đà phục hồi của kinh tế trong nước và thế giới tiếp tục khởi sắc, tăng trưởng tín dụng hoàn toàn có thể đạt mục tiêu 16% hoặc cao hơn. Tuy nhiên, việc dư nợ tín dụng hiện đã gấp đôi quy mô GDP là tín hiệu cần được cảnh báo, bởi nó có thể kéo theo nhiều rủi ro hệ thống và hệ lụy đối với nền kinh tế.
Duy trì đà tăng trưởng ấn tượng
Ông Nguyễn Phi Lân, Vụ trưởng Vụ Dự báo, Thống kê - Ổn định Tiền tệ, Tài chính (Ngân hàng Nhà nước) cho biết, tính đến ngày 18/6, tổng dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 16,73 triệu tỷ đồng, tăng 7,14% so với cuối năm 2024.
Trong khi đó, cùng kỳ năm ngoái, con số này chỉ ở mức 3,87%. Đây là dấu hiệu cho thấy nhu cầu vốn của doanh nghiệp và người dân đang phục hồi rõ rệt, qua đó góp phần quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh trong nước và thế giới vẫn còn nhiều bất ổn.
Lãnh đạo nhiều ngân hàng nhận định, tín dụng trong nửa đầu năm 2025 tăng trưởng khả quan, được hỗ trợ bởi nhu cầu thị trường vẫn duy trì, trong khi mặt bằng lãi suất đang ở mức thấp, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp tiếp cận vốn.
Trong nhóm “tứ trụ” ngân hàng quốc doanh, VietinBank ghi nhận tốc độ tăng trưởng tín dụng mạnh mẽ nhất. Tính đến ngày 10/6, dư nợ tín dụng tại nhà băng này vượt mốc 1,9 triệu tỷ đồng, tăng 9,1% so với đầu năm.
Chủ tịch HĐQT VietinBank, ông Trần Minh Bình cho biết, dòng vốn tín dụng của ngân hàng đang được định hướng rõ ràng theo chỉ đạo của Chính phủ, tập trung vào các dự án kinh tế trọng điểm, nhất là lĩnh vực hạ tầng. Nhiều khoản vay đã được giải ngân cho các công trình lớn, mang tính kết nối khu vực, vừa có ý nghĩa kinh tế vừa mang tầm chiến lược chính trị.
Ở khối ngân hàng ngoại, Shinhan Bank Việt Nam cũng đạt mức tăng trưởng tín dụng đáng chú ý trên 6,5% tính đến giữa tháng 6. Theo ông Trịnh Bằng Vũ, Trưởng khối khách hàng cá nhân của Shinhan Bank Việt Nam cấu trúc tín dụng năm nay có sự thay đổi rõ nét. Khi nhu cầu vay từ khối bán lẻ giảm sút, ngân hàng đã chuyển hướng mạnh sang khách hàng doanh nghiệp, giúp duy trì mức tăng trưởng ổn định.
Để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng GDP trên 8% trong năm 2025, Ngân hàng Nhà nước đã đặt chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng khoảng 16%. Báo cáo mới nhất từ Công ty Chứng khoán MB (MBS) cho thấy một số ngân hàng thương mại đang có tốc độ giải ngân khả quan: VPBank ước đạt 12% vào cuối quý II, Eximbank 13%, VietinBank 10%, HDBank 6%, OCB khoảng 7%...
Trước đà phục hồi tích cực của tín dụng, nhiều chuyên gia kinh tế nhận định tăng trưởng tín dụng năm nay hoàn toàn có thể vượt mốc 16%. Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Đào Minh Tú cũng khẳng định, nếu cần thiết, cơ quan điều hành sẵn sàng nới room tín dụng trong các tháng cuối năm nhằm bảo đảm đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế đã đề ra.
Việc dư nợ tín dụng hiện đã gấp đôi quy mô GDP là tín hiệu cần được cảnh báo, bởi nó có thể kéo theo nhiều rủi ro hệ thống và hệ lụy đối với nền kinh tế.
Cẩn trọng với tăng trưởng tín dụng nóng
Theo kết quả điều tra xu hướng kinh doanh quý III/2025 vừa được Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố, phần lớn các tổ chức tín dụng (TCTD) và chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam ghi nhận nhu cầu vay vốn, sử dụng dịch vụ thanh toán và thẻ trong quý II đã phục hồi mạnh mẽ, vượt xa nhu cầu gửi tiền.
Triển vọng trong quý III và cả năm 2025 tiếp tục được đánh giá tích cực, khi có tới 62,6% TCTD dự báo nhu cầu tín dụng sẽ tăng mạnh hơn nữa, cao hơn nhiều so với nhu cầu gửi tiền hay sử dụng dịch vụ thanh toán. Các đơn vị dự kiến dư nợ tín dụng toàn hệ thống sẽ tăng khoảng 4,7% trong quý III, riêng tín dụng bằng VND và ngoại tệ lần lượt tăng 4,7% và 4,8%. Mức tăng trưởng tín dụng cả năm 2025 theo kỳ vọng có thể đạt 16,8%, cao hơn đáng kể so với mức thực tế năm 2024.
Tuy nhiên, những con số tăng trưởng “nóng” này cũng kéo theo nhiều cảnh báo. Tại nghị trường Quốc hội, Thống đốc NHNN Nguyễn Thị Hồng đã chỉ ra rằng tỷ lệ dư nợ tín dụng/GDP vào cuối năm 2024 đã chạm ngưỡng 134% – mức rất cao so với các nền kinh tế tương đồng. Bà nhấn mạnh việc tiếp tục phụ thuộc vào nguồn vốn từ hệ thống ngân hàng sẽ tiềm ẩn rủi ro lớn cho sự ổn định tài chính quốc gia và có thể gây hệ lụy nghiêm trọng cho nền kinh tế nếu không kiểm soát kịp thời.
Trên thực tế, tỷ lệ tín dụng/GDP đã tăng liên tục trong nhiều năm qua, khi tín dụng thường tăng trưởng gấp đôi so với tốc độ tăng GDP. Ngân hàng Thế giới từng cảnh báo Việt Nam về chỉ số này. Giới phân tích cũng cho rằng nếu tiếp tục xu hướng đó, hệ thống ngân hàng sẽ phải gánh chịu áp lực lớn hơn về rủi ro tín dụng và nợ xấu, trong khi nền kinh tế bị kéo vào vòng xoáy nợ ngầm ngày càng sâu.
Một nền kinh tế mà dư nợ tín dụng liên tục vượt xa giá trị sản phẩm tạo ra hàng năm cũng đồng nghĩa với việc gánh nặng tài chính đặt lên vai doanh nghiệp và hộ gia đình ngày một lớn hơn. Khi chi phí trả nợ và lãi vay tăng cao, khả năng tiêu dùng và đầu tư sẽ bị co hẹp, từ đó bóp nghẹt các động lực tăng trưởng.
Ở chiều ngược lại, các ngân hàng trong bối cảnh dư địa tín dụng còn rộng có xu hướng ưu tiên giải ngân cho các lĩnh vực có tài sản bảo đảm dễ thẩm định như bất động sản.
Trong khi đó, khu vực sản xuất và đổi mới sáng tạo vốn cần vốn nhiều nhưng thiếu tài sản thế chấp lại ít được tiếp cận tín dụng. Thực tế cho thấy tỷ trọng tín dụng vào doanh nghiệp công nghệ cao, đổi mới sáng tạo vẫn còn rất thấp, dù thời gian qua cơ quan điều hành đã ban hành nhiều chính sách khuyến khích.
Việc tài sản thế chấp chủ yếu vẫn là bất động sản đã phần nào bóp méo định hướng dòng vốn, làm giảm hiệu quả đầu tư dài hạn và kéo lùi năng suất nền kinh tế.
Trước các nguy cơ tiềm ẩn, Thống đốc Nguyễn Thị Hồng khẳng định NHNN sẽ tiếp tục kiểm soát chặt chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng, linh hoạt điều hành chính sách tiền tệ để vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa giữ vững ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và đảm bảo an toàn hệ thống ngân hàng.
Bà cũng nhấn mạnh: để đạt được tăng trưởng bền vững, không thể chỉ dựa vào vốn tín dụng ngân hàng. Các bộ, ngành, đặc biệt là Bộ Tài chính cần chủ động xây dựng lộ trình huy động vốn cho các dự án đầu tư trọng điểm, tính toán kỹ thời gian phân kỳ đầu tư, dự phòng vốn để không bị động trong bố trí nguồn, đồng thời tránh gây áp lực dồn lên hệ thống tài chính – ngân hàng.
Thanh Cao