Top 10 lĩnh vực dẫn đầu về lượng đơn xin cấp bằng sáng chế tại EPO năm 2024

Văn phòng Sáng chế Châu Âu (EPO) đã công bố Chỉ số Sáng chế 2024, phiên bản mới nhất của báo cáo tổng quan hàng năm của cơ quan sáng chế EU về đổi mới toàn cầu thông qua lăng kính của hồ sơ nộp đơn xin cấp bằng sáng chế Châu Âu.

Chỉ số sáng chế EPO (EPO Patent Index) là báo cáo hằng năm do Văn phòng Sáng chế Châu Âu (European Patent Office - EPO) công bố. Báo cáo này cung cấp dữ liệu và phân tích về số lượng đơn đăng ký sáng chế, xu hướng đổi mới trong các lĩnh vực công nghệ, cũng như sự phân bổ sáng chế theo quốc gia và khu vực. Đây là nguồn thông tin quan trọng để đánh giá sự phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo trên toàn cầu.

Một trong những nội dung chính của Chỉ số sáng chế EPO là số lượng đơn đăng ký sáng chế. Báo cáo thống kê tổng số đơn nộp tại EPO mỗi năm, từ đó phản ánh mức độ hoạt động sáng tạo và nghiên cứu phát triển trong các ngành công nghiệp. Số lượng đơn đăng ký có thể cho thấy mức độ cạnh tranh và đổi mới trong từng lĩnh vực.

Sự phát triển của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã góp phần quan trọng vào sự trỗi dậy của công nghệ máy tính, đưa lĩnh vực này trở thành kỹ thuật dẫn đầu về số lượng đơn xin cấp bằng sáng chế tại EU vào năm 2024. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Chỉ số bằng sáng chế của Văn phòng Sáng chế Châu Âu (EPO), công nghệ máy tính vươn lên vị trí số một, phản ánh tầm quan trọng ngày càng lớn của lĩnh vực này trong bối cảnh đổi mới sáng tạo.

Sự trỗi dậy của công nghệ máy tính và vai trò của AI

Trong năm 2024, số lượng đơn xin cấp bằng sáng chế của EU dành cho công nghệ máy tính đã tăng 3,3%, đạt mức 16.815 đơn. Điều này cho thấy sự bùng nổ của các sáng chế liên quan đến phần mềm, thuật toán, trí tuệ nhân tạo, điện toán đám mây, an ninh mạng và điện toán lượng tử.

AI không chỉ thúc đẩy sự phát triển trong các hệ thống tự động hóa và học máy (Machine Learning – ML) mà còn hỗ trợ nhiều lĩnh vực khác như y tế, tài chính, sản xuất và giao thông thông minh. Việc công nghệ máy tính đứng đầu trong danh sách các lĩnh vực kỹ thuật có số lượng đơn sáng chế lớn nhất là dấu hiệu rõ ràng cho thấy tầm ảnh hưởng ngày càng tăng của các công nghệ kỹ thuật số trong nền kinh tế toàn cầu.

Máy móc, thiết bị và năng lượng – Lĩnh vực tăng trưởng mạnh nhất

Xếp thứ hai trong danh sách là nhóm máy móc, thiết bị và năng lượng, với tổng số 16.142 đơn xin cấp bằng sáng chế, tăng 8,9% so với năm 2023. Đây cũng là lĩnh vực có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong hai năm liên tiếp.

Điều này có thể được lý giải bởi sự gia tăng của các công nghệ liên quan đến công nghệ pin, tự động hóa, sản xuất thông minh, robot công nghiệp và năng lượng tái tạo. Sự chuyển đổi sang năng lượng sạch và bền vững, cùng với nhu cầu cải tiến hiệu suất thiết bị điện, đã thúc đẩy mạnh mẽ sự đổi mới trong ngành này.

Sự suy giảm trong truyền thông kỹ thuật số và công nghệ y tế

Một điểm đáng chú ý khác là sự suy giảm của các lĩnh vực truyền thông kỹ thuật số và công nghệ y tế.

Truyền thông kỹ thuật số đã chứng kiến sự sụt giảm 6,3%, chỉ còn 15.983 đơn xin cấp bằng sáng chế. Điều này có thể phản ánh sự chững lại trong đổi mới công nghệ viễn thông, khi thị trường đã bão hòa với những tiến bộ trong mạng 5G, IoT và các nền tảng truyền thông số.

Đồng thời, Công nghệ y tế cũng giảm 3%, xuống còn 15.701 đơn. Dù lĩnh vực này vẫn giữ vai trò quan trọng, sự suy giảm có thể là do một số yếu tố như chi phí nghiên cứu cao, thời gian thương mại hóa dài và các quy định chặt chẽ hơn đối với sáng chế y tế.

Vận tải – Sự tăng trưởng nhờ đổi mới công nghệ

Xếp ở vị trí thứ năm trong danh sách là vận tải, với số lượng đơn sáng chế đạt 10.026 đơn, tăng 3,5% so với năm 2023. Sự tăng trưởng này có thể đến từ các sáng chế trong xe điện, giao thông thông minh, pin năng lượng và tự động hóa trong vận tải.

Các công ty công nghệ lớn và nhà sản xuất ô tô đang đầu tư mạnh vào các giải pháp xe tự hành, hệ thống trợ lái tiên tiến (ADAS), xe chạy bằng pin nhiên liệu (hydro), và công nghệ pin tiên tiến, giúp thúc đẩy tốc độ đổi mới trong ngành vận tải.

Tiếp theo sau đó là lượng đơn sáng chế lớn đến từ các lĩnh vực như thiết bị đo lường, công nghệ sinh học, dược phẩm, các máy móc đặc biệt khác và hóa học hữu cơ tinh khiết.

Nhìn chung, số lượng đơn xin cấp bằng sáng chế tại EPO năm 2024 phản ánh rõ xu hướng đổi mới công nghệ toàn cầu. Công nghệ máy tính, nhờ vào sự bùng nổ của AI, đã vươn lên vị trí dẫn đầu, trong khi máy móc, thiết bị và năng lượng có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất.

Tuy nhiên, truyền thông kỹ thuật số và công nghệ y tế có sự suy giảm nhẹ, cho thấy những thay đổi trong ưu tiên nghiên cứu và phát triển. Ngành vận tải tiếp tục chứng kiến sự đổi mới mạnh mẽ, đặc biệt là trong lĩnh vực xe điện và giao thông thông minh.

Xu hướng này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong chiến lược đổi mới của các doanh nghiệp mà còn chỉ ra những lĩnh vực công nghệ sẽ đóng vai trò then chốt trong tương lai.

Chỉ số sáng chế EPO là một công cụ quan trọng giúp các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu có cái nhìn toàn diện về xu hướng công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là cơ sở để đưa ra các quyết định chiến lược trong nghiên cứu, đầu tư và phát triển công nghệ.

Xu hướng đổi mới sáng tạo được phản ánh trong Chỉ số sáng chế EPO 2024 cũng có nhiều điểm tương đồng với sự phát triển công nghệ tại Việt Nam. Trong những năm gần đây, Việt Nam đã đẩy mạnh nghiên cứu và ứng dụng các công nghệ tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa, năng lượng tái tạo và giao thông thông minh. Nhiều doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đã đầu tư mạnh vào AI và học máy để tối ưu hóa sản xuất, phát triển các nền tảng số, cũng như nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, Việt Nam vẫn cần đẩy mạnh hơn nữa việc đăng ký bằng sáng chế quốc tế để khẳng định vị thế trên bản đồ đổi mới toàn cầu. Hiện tại, số lượng sáng chế của Việt Nam tại các tổ chức như EPO hay USPTO vẫn còn khiêm tốn so với các nước phát triển.

Xu hướng này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong chiến lược nghiên cứu của các doanh nghiệp toàn cầu mà còn là bài học quan trọng cho Việt Nam trong việc định hướng phát triển công nghệ trong tương lai. Để tận dụng cơ hội và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế, Việt Nam cần đẩy mạnh đầu tư vào công nghệ, khuyến khích sáng tạo và thúc đẩy đăng ký bằng sáng chế quốc tế. Chỉ có như vậy, Việt Nam mới có thể trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo trong khu vực và vươn tầm thế giới.

Mai Chi