Chuyên gia phân tích của SSI cho rằng doanh thu phí bảo hiểm sẽ phục hồi trong năm 2024 (tăng 7%) sau năm 2023 nhiều khó khăn, nhưng triển vọng tăng trưởng lợi nhuận sẽ không diễn biến cùng chiều do môi trường lãi suất thấp tiếp tục là thách thức đối với ngành.
Nhiều lực cản tăng trưởng doanh thu bảo hiểm nhân thọ
Theo Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm, doanh thu phí bảo hiểm toàn ngành dự kiến tăng 7% svck đạt 243 nghìn tỷ đồng trong năm 2024. Doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ năm 2024 dự kiến tăng nhẹ 5% svck (đạt 164 nghìn tỷ đồng).
Trong năm 2023, doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ giảm 12,5% svck. Điều này là có thể được giải thích bởi một số yếu tố như triển vọng thu nhập cá nhân không khả quan, người tiêu dùng mất niềm tin vào các sản phẩm bảo hiểm và việc tiến hành thanh kiểm tra các sai phạm trong hoạt động bán sản phẩm bảo hiểm tại kênh bancassurance. Doanh thu phí khai thác mới giảm 38% svck trong nửa đầu năm 2023 trong khi doanh thu bancassurance giảm mạnh 50% svck. Doanh thu này cũng chưa có sự phục hồi đáng kể nào trong nửa cuối năm 2023.
Trong năm 2024, SSI Reserach kỳ vọng doanh thu phí bảo hiểm chỉ tăng nhẹ so với cùng kỳ do người tiêu dùng chưa có kỳ vọng chắc chắn về sự phục hồi của nền kinh tế. Bên cạnh đó, vẫn cần thêm thời gian để lấy lại niềm tin của người tiêu dùng đối với các sản phẩm bảo hiểm bán qua kênh bancassurance. Cùng với nỗ lực mang lại tính minh bạch cho thị trường từ phía cơ quan quản lý, cần có sự phối hợp chủ động hơn ở tất cả các cấp của ngân hàng và doanh nghiệp bảo hiểm, từ trụ sở chính đến chi nhánh.
Thông điệp chính của Thông tư 67 là hướng tới việc thúc đẩy sự tăng trưởng bền vững & minh bạch về dài hạn của ngành bảo hiểm. Tuy nhiên, do những thay đổi về chính sách cũng cần có thời gian để thích nghi, những quy định mới cũng có thể có ảnh hưởng nhất định tới việc phục hồi về tăng trưởng doanh thu phí khai thác mới trong ngắn hạn.
Các điều khoản dự báo sẽ có tác động mạnh đến doanh thu phí bảo hiểm nhân thọ bao gồm: (1) hoa hồng phí bảo hiểm năm đầu tiên cho các sản phẩm bảo hiểm liên kết chung và bảo hiểm liên kết đơn vị phát hành sau ngày 1/7/2024 sẽ giảm xuống 30% từ 40%. Các sản phẩm này chiếm 82% doanh thu phí khai thác mới trong nửa đầu năm 2023; (2) từ tháng 11/2023, các ngân hàng không được tư vấn, giới thiệu, chào bán hợp đồng bảo hiểm liên kết đầu tư cho khách hàng trong thời gian trước và sau 60 ngày ngày giải ngân toàn bộ khoản vay; và (3) Các đại lý/ngân hàng/công ty bảo hiểm phải có nhiều trách nhiệm hơn (Yêu cầu đại lý bảo hiểm phải thực hiện ghi âm quá trình tư vấn bảo hiểm đối với các sản phẩm bảo hiểm phức tạp như sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư, doanh nghiệp bảo hiểm phải kiểm tra độc lập nội dung tư vấn sản phẩm bảo hiểm của đại lý...)
Luật Các tổ chức tín dụng mới được ban hành gần đây có hiệu lực từ ngày 1/7/2024 cũng nghiêm cấm việc gắn sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm/dịch vụ khác của ngân hàng dưới mọi hình thức. Điều này có thể gây ra nhiều thách thức hơn đối với doanh thu bancassurance trong năm 2024.
Bảo hiểm phi nhân thọ sẽ phục hồi tốt hơn
Tuy nhiên, SSI cho rằng doanh thu phí bảo hiểm phi nhân thọ sẽ phục hồi tốt hơn trong năm 2024.
Năm 2023 doanh thu phí bảo hiểm phi nhân thọ chỉ nhích nhẹ 2,87% YoY đạt 71,1 nghìn tỷ đồng. Các doanh nghiệp bảo hiểm tăng phí trong năm do tỷ lệ bồi thường cao trong năm 2022, rủi ro bảo hiểm cũng như chi phí y tế gia tăng. Việc tăng phí đã ảnh hưởng đến khả năng chi trả của cả khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp trong bối cảnh nền kinh tế vĩ mô còn nhiều khó khăn.
Ngoài ra, theo dữ liệu tổng hợp từ VAMA, VAMM, Hyundai Thành Công và Vinfast, doanh thu bán xe ô tô và xe máy giảm lần lượt là 29% và 17% svck trong 11T2023. Đây là lý do khiến doanh thu phí bảo hiểm ô tô giảm trong kỳ (giảm 4%). Tương tự như vậy, hoạt động xuất nhập khẩu yếu cũng là nguyên nhân khiến doanh thu phí bảo hiểm hàng hóa giảm 12%.
Cho năm 2024, doanh thu ô tô và xe máy (dự kiến lần lượt tăng 9% và tăng 4% svck), hoạt động xuất nhập khẩu, du lịch… phục hồi được dự báo sẽ hỗ trợ việc tăng doanh thu phí bảo hiểm. Hơn nữa, với tỷ lệ bồi thường năm 2023 cao hơn so với năm 2022 (39.3% vs. 36.5%), các doanh nghiệp bảo hiểm có thể sẽ xem xét tăng phí bảo hiểm cho năm 2024. Nhìn chung, doanh thu phí bảo hiểm phi nhân thọ năm 2024 dự kiến sẽ tăng khoảng 10% đến 12% svck (đạt 80 nghìn tỷ đồng).
Lợi nhuận sẽ không diễn biến cùng chiều
Trong năm 2023, tỷ lệ kết hợp của các doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ niêm yết tiếp tục duy trì ở mức khoảng 97% (đi ngang so với cùng kỳ) và phần lớn duy trì mức 98%-99%. Các doanh nghiệp bảo hiểm có ngân hàng mẹ và tập trung vào bảo hiểm tai nạn cho người vay tín chấp, bảo hiểm tai nạn cá nhân (ABI, BIC) cũng như doanh nghiệp dẫn đầu về bảo hiểm tài sản thiệt hại (PVI) có tỷ lệ kết hợp thấp nhất.
SSI kỳ vọng rằng xu hướng này sẽ vẫn duy trì trong năm 2024. SSI nhận thấy bối cảnh cạnh tranh chưa có nhiều thay đổi trong vài năm trở lại đây, khi các doanh nghiệp bảo hiểm vẫn cạnh tranh giành thị phần thông qua giảm phí bảo hiểm.
Đối với các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, doanh thu phí bảo hiểm khai thác mới giảm 38% svck và các khoản chi trả đáo hạn và chấm dứt hợp đồng tăng 75% svck trong nửa đầu năm 2023 khiến lợi nhuận hoạt động kinh doanh bảo hiểm nhân thọ sụt giảm, tuy nhiên, đã có sự cải thiện nhẹ diễn ra vào cuối năm 2024.
Theo đó, SSI kỳ vọng tâm lý thị trường trong năm 2024 sẽ không bị ảnh hưởng bất ngờ như năm 2023, giúp các khoản chi trả đáo hạn và chấm dứt hợp đồng không bị tăng đột biến svck. Tác động này sẽ bù đắp phần nào cho chi phí dự phòng toán học tăng lên khi lãi suất kỹ thuật được điều chỉnh giảm (theo ước tính của SSI, giảm 23 đến 25 điểm cơ bản). Do đó, lợi nhuận hoạt động kinh doanh bảo hiểm nhân thọ dự báo duy trì ổn định hơn trong năm 2024.
Tuy nhiên, lợi nhuận hoạt động đầu tư sẽ không khả quan như 2023. Các DNBH được hưởng lượi từ việc lãi suất huy động tăng mạnh trong giai đoạn tháng 10/2022 tới tháng 4/2023 (tăng 370 bps lên mức trung bình là 9.4%) do 78% danh mục đầu tư của những doanh nghiệp này là tiền gửi ngân hàng. Do đó, lợi nhuận từ hoạt động đầu tư tăng 34% svck – động lực chính đóng góp vào mức tăng trưởng LNTT +35% svck trong 2023.
Đối với năm 2024, lợi suất hoạt động đầu tư cho các DNBH dự báo giảm về mức 5,0%-5,2% theo quan điểm của SSI (so với mức bình quân 7,7% trong năm 2023 và 6,1% trong năm 2022) do lãi suất tiền gửi bình quân 12 tháng hiện ở quanh mức 4,7%.
Định giá ngành hiện tại đã trở về vùng tương đối hợp lý
Trong năm 2023, Ngành Bảo hiểm có diễn biến kém khả quan so với chỉ số VNIndex do điều kiện vĩ mô và lãi suất giảm mạnh.
Vốn hóa nhóm ngành Bảo hiểm giảm 6%, yếu hơn so với diễn biến của VNIndex trong năm 2023 khoảng 18%. MIG là cổ phiếu có mức tăng giá tốt nhất trong năm (39% svck). Điều này là nhờ kết quả kinh doanh rất tốt (LNST tăng 76% svck) và tâm lý tích cực từ việc Pyn Elite Fund liên tục mua ròng và tăng gấp đôi tỷ lệ sở hữu lên khoảng 8%. Trong khi đó, mặc dù LNST tăng tốt (+44% svck) nhưng giá cổ phiếu BIC lại giảm nhẹ -1% trong năm 2023.
Theo quan điểm của SSI, trong một năm được đánh giá là có sự hồi phục mạnh mẽ, mức tăng trưởng LNTT của ngành bảo hiểm sẽ kém khả quan hơn so với các ngành khác. Định giá ngành hiện tại đã trở về vùng tương đối hợp lý so với giai đoạn trước đây, với P/B trượt 12 tháng bình quân là 1,25x (so với 1,37x cuối năm 2022 và 1,81x cuối năm 2021). Tuy nhiên, mức này cũng phản ánh triển vọng lợi nhuận không quá khả quan trong năm 2024.
Trung Anh