Từ đầu năm đến nay, tỷ giá trung tâm đã tăng gần 4%. Trước áp lực chưa hạ nhiệt, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục có động thái can thiệp, nhằm dập tắt tâm lý kỳ vọng thị trường rằng nhà điều hành sẽ còn nâng trần tỷ giá.
Động thái mới trong điều hành tỷ giá
Đến ngày 22/8, tỷ giá trung tâm do Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố đạt 25.298 VND/USD, tăng 53 đồng so với đầu tuần và cao hơn 956 đồng so với đầu năm, tương đương mức tăng gần 4%.
Tại các ngân hàng thương mại, USD cũng liên tục “nóng” với giá bán ra luôn sát trần. Vietcombank hiện niêm yết ở mức mua vào 26.130 VND/USD (tiền mặt), 26.160 VND/USD (chuyển khoản) và bán ra 26.520 VND/USD, tăng khoảng 3,8% so với đầu năm.
Điểm đáng chú ý là tỷ giá VND/USD lại đi ngược xu hướng quốc tế khi đồng USD giảm mạnh từ đầu năm. Tính đến nay, chỉ số USD Index – thước đo sức mạnh đồng bạc xanh so với 6 đồng tiền chủ chốt đã giảm 10,5% so với cuối năm 2024.
Nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố trong nước: nhu cầu ngoại tệ trả nợ của Chính phủ tăng, xuất siêu giảm, chênh lệch lãi suất VND – USD cao kích thích đầu cơ…
Trước bối cảnh áp lực tỷ giá chưa hạ nhiệt, NHNN đã tung ra biện pháp can thiệp mới: bán ngoại tệ qua hợp đồng kỳ hạn 180 ngày, có điều khoản hủy ngang, áp dụng từ ngày 25–26/8 với mức tỷ giá bán 26.550 VND/USD.
Đối tượng được mua là các tổ chức tín dụng có trạng thái ngoại tệ âm, số lượng tối đa bằng đúng mức cần thiết để đưa trạng thái về cân bằng. Với hợp đồng từ 100 triệu USD trở lên, ngân hàng được phép hủy tối đa 3 lần; dưới 100 triệu USD, được hủy tối đa 2 lần, muộn nhất 1 ngày trước đáo hạn.
So với các lần can thiệp trước chỉ dừng ở bán giao ngay, cách thức này được coi là linh hoạt hơn. Việc bán kỳ hạn cho phép NHNN trì hoãn dòng ngoại tệ thực xuất trong 180 ngày, tránh gây căng thẳng thanh khoản ngắn hạn và tạo thêm dư địa cân đối nguồn cung, nhất là khi dự báo kiều hối và vốn FDI sẽ tăng vào cuối năm.
Một số công ty phân tích dự báo tỷ giá trung bình năm 2025 sẽ nằm trong khoảng 26.600 – 26.750 VND/USD, tức tăng khoảng 4,5–5% so với đầu năm. Áp lực lên tỷ giá còn đến từ nhu cầu nhập khẩu tăng khi thuế 0% áp dụng cho hàng Mỹ, trong khi xuất khẩu chững lại, thặng dư thương mại thu hẹp. Thêm vào đó là dòng vốn FDI suy giảm do rào cản thuế quan và chênh lệch giá vàng trong bối cảnh vàng tăng cao.
Dù vậy, mức bán ra 26.550 VND/USD của NHNN đã gửi tín hiệu “chặn” kỳ vọng tỷ giá tăng quá mức. Giới phân tích cho rằng nhà điều hành muốn giữ biên độ mất giá của VND dưới 5%. Ghi nhận trong phiên mở cửa tuần này (25/8), tỷ giá trung tâm đã hạ nhẹ xuống 25.291 VND/USD, giảm 7 đồng so với cuối tuần trước, cho thấy nỗ lực ổn định thị trường ngoại hối.
Trước áp lực chưa hạ nhiệt, Ngân hàng Nhà nước tiếp tục có động thái can thiệp, nhằm dập tắt tâm lý kỳ vọng thị trường rằng nhà điều hành sẽ còn nâng trần tỷ giá.
Lo ngại hao hụt dự trữ ngoại hối
Một số ý kiến cho rằng việc bán ngoại tệ để can thiệp có thể làm suy giảm dự trữ ngoại hối – vốn không ở mức dư dả. Trong bối cảnh kinh tế và tài chính toàn cầu biến động, việc duy trì và gia tăng dự trữ vào thời điểm phù hợp là yếu tố then chốt để bảo đảm an ninh tiền tệ quốc gia.
Theo các chuyên gia, sự kết hợp giữa động thái can thiệp của NHNN và khả năng FED hạ lãi suất vào tháng 9 tới sẽ giúp hạ nhiệt áp lực tỷ giá. Bên cạnh đó, thị trường kỳ vọng nguồn cung ngoại tệ sẽ dồi dào hơn trong những tháng cuối năm nhờ tăng trưởng xuất khẩu, dòng kiều hối và giải ngân FDI, qua đó giảm bớt tác động đến dự trữ ngoại hối. Những yếu tố này tạo dư địa để Việt Nam tiếp tục duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng hỗ trợ tăng trưởng.
Trên thực tế, NHNN nhiều lần sử dụng công cụ ngoại tệ kỳ hạn có hủy ngang. Cuối năm 2015, NHNN từng chào bán kỳ hạn 90 ngày cùng lúc với cơ chế tỷ giá trung tâm.
Đầu năm 2021, NHNN chuyển từ mua kỳ hạn 3 tháng sang 6 tháng với tỷ giá 23.125 VND/USD nhằm vừa tích lũy dự trữ, vừa phản ứng trước cáo buộc “thao túng tiền tệ” từ Mỹ.
Gần đây, đầu năm 2025, NHNN cũng bán ngoại tệ kỳ hạn có hủy ngang ở mức 25.450 VND/USD, sau đó duy trì chào bán định kỳ vào các ngày thứ Hai, Tư và Sáu hằng tuần, mỗi ngân hàng được mua tối đa 100 triệu USD/ngày là một bước đi cho thấy sự linh hoạt trong quản lý thanh khoản.
Có thể thấy, dưới sức ép tỷ giá, NHNN không chỉ điều chỉnh phương thức bán ngoại tệ từ giao ngay sang kỳ hạn, mà còn cân nhắc cả chính sách lãi suất. Thống đốc Nguyễn Thị Hồng từng khẳng định nếu áp lực tiếp tục tăng mạnh, việc tạm dừng giảm lãi suất sẽ được tính đến để bảo vệ ổn định tỷ giá và vĩ mô.
Theo các chuyên gia, biến động tỷ giá đang tác động trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu. Doanh nghiệp cần chủ động sử dụng các công cụ phòng ngừa rủi ro như hợp đồng kỳ hạn, quyền chọn, hoán đổi ngoại tệ; đồng thời tận dụng những thời điểm tỷ giá hạ để tái cơ cấu nợ vay và thanh toán quốc tế.
Ông Heng Koon How, Giám đốc Chiến lược thị trường UOB (Singapore), nhấn mạnh rằng thuế thương mại cao từ Mỹ nhiều khả năng còn kéo dài, buộc doanh nghiệp Việt Nam phải đa dạng hóa thị trường, tái cấu trúc chuỗi cung ứng và đẩy mạnh thương mại nội khối trong khu vực.
Thanh Cao