Tỷ giá tăng gây tác động hai chiều tới nền kinh tế

Sau giai đoạn tương đối ổn định trong nửa đầu năm, tỷ giá USD/VND đã có những biến động khá mạnh trong quý 3. Nhiều chuyên gia kinh tế nhận định, chủ trương tăng giá đồng ngoại tệ ở thời điểm này của NHNN và hệ thống các tổ chức tín dụng là phù hợp để theo kịp xu hướng tăng giá của thị trường tiền tệ thế giới.

Tỷ giá USD/VND tăng cao

Chỉ số DXY tăng lên 105,58 điểm vào ngày 25/09/2023 (+3,8% so với cuối tháng 7). Sự gia tăng của DXY được thúc đẩy bởi Fed gia tăng khả năng tăng lãi suất điều hành thêm một lần nữa trong năm nay do dữ liệu kinh tế khả quan và lợi suất TPCP Mỹ tăng cao do chính phủ Mỹ tăng cường phát hành TPCP để bù đắp thâm hụt ngân sách.

Chỉ số DXY tăng đã gây áp lực lên VND khi tỷ giá USD/VND liên ngân hàng leo lên mức 24.147 vào ngày 13/09/2023 (+1,9% so với cuối tháng 7 và +2,2% so với đầu năm). Áp lực càng gia tăng bởi Trung Quốc nới lỏng tiền tệ gây áp lực lên đồng NDT và chúng tôi nhận thấy rằng trong quá khứ VND có tương quan cao với đồng NDT, áp lực lạm phát trong nước tăng lên trong những tháng cuối năm 2023.

Trong khi đó, đồng USD cũng tăng giá so với hầu hết các đồng tiền trong khu vực, đáng chú ý là đồng Peso Philippines (+1,8% so với đầu năm), Baht (+3,2% so với đầu năm), Nhân dân tệ (+5,1% so với đầu năm) và Ringgit Malaysia (+6,3% so với đầu năm). 

Tác động hai chiều tới nền kinh tế

Tỷ giá tăng sẽ làm tăng nghĩa vụ nợ (đặc biệt là đối với khu vực tư nhân). Nó cũng làm tăng giá nguyên liệu đầu vào cho sản xuất và hàng tiêu dùng nhập khẩu, từ đó gia tăng áp lực lên lạm phát trong nước. Vì vậy, khi áp lực từ tỷ giá càng lớn, thì càng ít dư địa cho NHNN tiếp tục giảm lãi suất điều hành. Công ty Chứng khoán VNDirect  rằng NHNN sẽ tạm dừng hạ lãi suất điều hành ít nhất cho đến nửa đầu vì NHNN cần cân bằng mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô và tăng trưởng trong bối cảnh áp lực tỷ giá và lạm phát gia tăng.

Bên cạnh đó, NHNN vẫn có một số yếu tố hỗ trợ để ổn định tỷ giá, bao gồm thặng dư thương mại duy trì ở mức cao, FDI và kiều hối tích cực và các thỏa thuận bán cổ phần cho nhà đầu tư nước ngoài dự kiến thực hiện trong nửa cuối năm 2023 sẽ làm tăng nguồn cung ngoại tệ.

Cụ thể, kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam ghi nhận tháng thứ tư liên tiếp phục hồi so với tháng trước trong bối cảnh nhu cầu nhập khẩu hang hóa tiêu dùng, tư liệu sản xuất và hàng hóa trung gian gia tăng. Theo số liệu của Tổng cục Hải quan, lũy kế 8 tháng đầu năm, kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam đạt 208,3 tỷ USD (-15,9% svck). Về cán cân thương mại, Việt Nam xuất siêu 19,9 tỷ USD trong 8 tháng, cao gấp 3,7 lần so với cùng kỳ năm trước. 

Dòng vốn FDI tiếp tục có sự cải thiện trong tháng 8/2023. Nhiều doanh nghiệp FDI đang lên kế hoạch đầu tư các dự án mới và mở rộng đầu tư tại Việt Nam khi các doanh nghiệp này kỳ vọng về sự phục hồi trong nhu cầu của các thị trường phát triển nhờ sự hạ nhiệt của lạm phát và giảm tồn kho. Đây là các động lực chính thúc đẩy sự cải thiện đáng kể của vốn FDI đăng ký vào Việt Nam trong hai tháng gần đây. Vốn FDI đã thực hiện trong 8 tháng đầu năm đạt 13,1 tỷ USD, tăng nhẹ 1,3% svck, trong khi vốn FDI đăng ký đạt 18,2 tỷ USD, tăng 8,2% svck.

NHNN hút về lượng lớn tiền VND qua tín phiếu

Kể từ đầu năm đến nay, NHNN Việt Nam hạ lãi suất 4 lần, tổng cộng từ 1,25 điểm % đến 1,5 điểm %; cùng thời gian đó, Fed cũng đã thắt chặt thêm 4 lần, nâng lãi suất thêm 1 điểm %.

Trong bối cảnh Fed thể hiện quan điểm "diều hâu" hơn sau cuộc họp tháng 9 vừa qua, NHNN mới đây cũng đã mở lại kênh hút tiền qua kênh tín phiếu sau hơn 6 tháng tạm ngưng. Theo đó, trong 2 phiên giao dịch 21/9 và 22/9, NHNN đã hút ròng gần 20.000 tỷ ra khỏi hệ thống ngân hàng thông qua kênh tín phiếu.

Cuối tuần qua, NHNN bất ngờ phát hành gần 10.000 tỷ đồng tín phiếu để hút tiền về sau hơn 6 tháng tạm ngưng. Việc NHNN phát hành tín phiếu, hút tiền về được giới tài chính đánh giá là tín hiệu rất rõ ràng về việc Ngân hàng Nhà nước sẵn sàng sử dụng các công cụ để điều tiết vĩ mô, đặc biệt là tỷ giá. 

Giới chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh thanh khoản hệ thống dư thừa và tỷ giá liên tục tăng cao, động thái này là mũi tên trúng hai đích. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là quay lại thắt chặt chính sách tiền tệ.

Theo TS. Trương Văn Phước, chuyên gia kinh tế, áp lực tỷ giá những tháng cuối năm là có, khi chênh lệch lãi suất trong và ngoài nước thay đổi. Tuy nhiên, các yếu tố tác động tới tỷ giá đều đang theo hướng có lợi cho đồng tiền Việt Nam. So sánh tương quan giữa lạm phát tại Việt Nam và nhiều nền kinh tế lớn, thì lạm phát của Việt Nam không hề cao, mặt bằng lãi suất của nền kinh tế Việt Nam cũng vẫn đang ở mức cao hơn.

“Cả hai yếu tố này là cơ sở cơ bản cho mục tiêu ổn định tỷ giá trong năm 2023. Ngoài ra, tỷ giá VND/USD còn được hỗ trợ vững chắc của cán cân thanh toán quốc tế của Việt Nam. Nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài đang phục hồi và lượng lớn kiều hối chuyển về hàng năm là các yếu tố tích cực giúp tỷ giá chỉ biến động trong phạm vi không quá lớn”, TS. Phước nhận định.

Việc giữ tỷ giá biến động trong phạm vi phù hợp (<3%) sẽ giúp giảm thiểu các tác động tiêu cực và nâng cao khả năng cạnh tranh của hàng xuất khẩu của Việt Nam. Do đó, mức giảm giá vừa phải của VND so với USD (<3%) sẽ thúc đẩy hoạt động xuất khẩu (tăng khả năng cạnh tranh của xuất khẩu Việt Nam). Ngoài ra, VNDirect cho rằng điều này ít có khả năng khiến cho dòng vốn đầu tư nước ngoài chảy mạnh ra khỏi Việt Nam. 

Trung Anh