Một trong những nội dung nổi bật khi sửa đổi Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp mà Bộ Tài chính đang lấy ý kiến là áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp phù hợp đối với doanh nghiệp thuộc nhóm có quy mô nhỏ và siêu nhỏ.
Ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ
Bộ Tài chính vừa có công văn số 5949/BTC-CST gửi các bộ, cơ quan trung ương và ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố về việc lấy ý kiến hồ sơ dự án Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.
Trong đó, việc ưu đãi mức thuế thu nhập doanh nghiệp cho doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ là một trong những nội dung nổi bật khi sửa đổi Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, phù hợp với quy mô tương ứng của nhóm doanh nghiệp này.
Bộ Tài chính cho biết, trong phát triển kinh tế tư nhân lành mạnh, hiệu quả, Việt Nam cần chú trọng phát triển doanh nghiệp có quy mô nhỏ và khuyến khích chuyển đổi hộ kinh doanh lên doanh nghiệp với nhiều chính sách hỗ trợ nhóm doanh nghiệp này được ban hành.
Đặc biệt, tại Điều 10 Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nêu rõ: "Doanh nghiệp nhỏ và vừa được áp dụng có thời hạn mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn mức thuế suất thông thường áp dụng cho doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp".
Bộ Tài chính cho rằng cùng với sự thay đổi trong hệ thống pháp luật, điển hình là Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng sự biến động của tình hình kinh tế - xã hội đã đặt ra yêu cầu cần có chính sách thuế phù hợp với một số đối tượng đặc thù, trong đó có doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, không để những doanh nghiệp này mãi "nhỏ li ti".
Được biết, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ chiếm gần 94% tổng số khoảng 900 nghìn doanh nghiệp hoạt động ở Việt Nam hiện nay. Đây là nhóm đối tượng cần phải có các chính sách hỗ trợ, khuyến khích phát triển và nuôi dưỡng nguồn thu lâu dài cho ngân sách nhà nước.
Để phát triển kinh tế tư nhân lành mạnh, hiệu quả, chú trọng phát triển doanh nghiệp có quy mô nhỏ và khuyến khích chuyển đổi hộ kinh doanh lên doanh nghiệp, nhiều chính sách được ban hành. Đáng chú ý, Điều 10 Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nêu rõ: "Doanh nghiệp nhỏ và vừa được áp dụng có thời hạn mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn mức thuế suất thông thường áp dụng cho doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp".
Qua tham khảo kinh nghiệm quốc tế, Bộ Tài chính nhận thấy doanh nghiệp có quy mô nhỏ vẫn luôn là mục tiêu trọng tâm của các chính sách phát triển kinh tế ở nhiều quốc gia. Chính sách hỗ trợ về thuế là công cụ thường được các nước sử dụng theo hướng quy định mức thuế suất ưu đãi dành cho các doanh nghiệp có quy mô nhỏ, có thể là mức thuế suất cố định hoặc mức thuế suất lũy tiến theo quy mô thu nhập.
"Phần lớn các nước áp dụng mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn mức thuế suất phổ thông cho các doanh nghiệp có quy mô nhỏ, có phân biệt theo quy mô doanh thu, thu nhập chịu thuế", Bộ Tài chính nêu rõ.
Do đó, Bộ Tài chính cho rằng cần nghiên cứu, bổ sung vào Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp quy định áp dụng thuế suất thấp hơn đối với các doanh nghiệp có quy mô nhỏ.
Từ những phân tích trên đây, tại khoản 2 Điều 10 dự thảo luật, Bộ Tài chính đề xuất mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp đối với doanh nghiệp thuộc nhóm doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ.
Cụ thể, thuế suất 15% áp dụng đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá ba tỷ đồng. Thuế suất 17% áp dụng đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ trên ba tỷ đồng đến không quá 50 tỷ đồng.
"Doanh thu làm căn cứ xác định doanh nghiệp thuộc đối tượng được áp dụng thuế suất 17% và 15% tại khoản này là tổng doanh thu của năm trước liền kề. Trường hợp doanh nghiệp mới thành lập, giao Chính phủ quy định cụ thể tổng doanh thu làm căn cứ áp dụng", Bộ Tài chính đề xuất.
Ngoài ra, thuế suất 15% và 17% được quy định sẽ không áp dụng đối với doanh nghiệp là công ty con hoặc công ty có quan hệ liên kết mà doanh nghiệp trong quan hệ liên kết không phải là doanh nghiệp đáp ứng điều kiện áp dụng thuế suất quy định.
Việc bổ sung quy định này góp phần tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ tích tụ vốn để phát triển sản xuất, kinh doanh, nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Đây cũng là tiền đề giúp các doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ phát triển thành doanh nghiệp có quy mô lớn hơn.
"Việc thực hiện các mức thuế suất tương ứng theo quy mô doanh thu của doanh nghiệp cũng thể hiện chính sách ưu đãi dành cho doanh nghiệp là có thời hạn (mức thuế suất thay đổi theo bước phát triển của doanh nghiệp) và đảm bảo sự khuyến khích, hỗ trợ phù hợp với thực tế", Bộ Tài chính đánh giá.
Kỳ vọng về chính sách giảm thuế
Trong giai đoạn từ năm 2008 - 2012, Bộ này trình Chính phủ trình Quốc hội ban hành các giải pháp hỗ trợ về thuế đối với nhóm doanh nghiệp này, trong đó có giải pháp về giảm thuế thu nhập doanh nghiệp.
Cùng với đó, trong giai đoạn từ ngày 01/7/2013 đến hết ngày 31/12/2015, doanh nghiệp có quy mô nhỏ (doanh thu năm không quá 20 tỷ đồng) được áp dụng thuế suất 20%, thấp hơn mức thuế suất 25% và 22% áp dụng đối với các doanh nghiệp khác.
Từ 01/01/2016 đến nay, doanh nghiệp có quy mô nhỏ đang áp dụng chính sách thuế thu nhập doanh nghiệp như các doanh nghiệp khác, với mức thuế suất phổ thông là 20%.
Riêng năm 2020-2021 bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19, các doanh nghiệp này còn được giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp.
Nhìn nhận đề xuất này, PGS. TS. Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia tài chính cho biết, trong hơn 10 năm qua, Việt Nam từng bước giảm thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp phổ thông theo đúng lộ trình đề ra.
Cụ thể, từ ngày 01/7/2013 đến hết ngày 31/12/2015, doanh nghiệp có quy mô nhỏ (doanh thu năm không quá 20 tỷ đồng) được áp dụng thuế suất 20%, thấp hơn mức thuế suất 25% và 22% áp dụng đối với các doanh nghiệp khác. Riêng năm 2020 - 2021 bị ảnh hưởng bởi dịch COVID-19, các doanh nghiệp này còn được giảm 30% số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp.
PGS. TS. Đinh Trọng Thịnh
Đáng chú ý, Điều 10 Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa nêu rõ: Doanh nghiệp nhỏ và vừa được áp dụng có thời hạn mức thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp thấp hơn mức thuế suất thông thường áp dụng cho doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về thuế thu nhập doanh nghiệp.
Do đó, đề xuất này của Bộ Tài chính có rất nhiều tác động tích cực như giúp doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và vừa tăng thêm thu nhập, tăng tích luỹ, giúp các nhà đầu tư tích cực đầu tư thành lập doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh...
Đồng thời, đề xuất này còn giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong các quyết định sản xuất, kinh doanh giúp doanh nghiệp nâng cao trình độ, tăng năng suất lao động, cải tiến quản lý…
"Ngoài ra, đề xuất này còn giúp các doanh nghiệp có thêm điều kiện để đổi mới dây chuyền công nghệ, máy móc, thiết bị, nâng cao trình độ công nghệ…”, ông Thịnh nhìn nhận.
Dự kiến, dự án Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ được cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội Khóa XV (tháng 10) và được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV (tháng 5/2025).
Trung Anh