Giá xăng dầu bán lẻ tại Việt Nam từng tăng tới 50% trong giai đoạn đầu căng thẳng Vùng Vịnh, song nguồn cung trong nước vẫn được duy trì và không xảy ra thiếu hụt trên diện rộng. Theo Yuanta Việt Nam, việc sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, tăng nhập khẩu và đẩy mạnh công suất các nhà máy lọc dầu đã góp phần hỗ trợ thị trường trong ngắn hạn.
Giá nhiên liệu tăng mạnh, nhưng không xảy ra thiếu hụt diện rộng
Theo báo cáo cập nhật ngành năng lượng ngày 25/9 của Yuanta Việt Nam, khi căng thẳng Vùng Vịnh bắt đầu, giá xăng dầu bán lẻ tại Việt Nam tăng tới 50% trong khoảng thời gian từ ngày 23/2 đến 16/3. Mức tăng này cao hơn một số thị trường lân cận, khi giá nhiên liệu tại Thái Lan tăng 1%, Campuchia 19%, Trung Quốc 10% và Lào 33%.
Tuy nhiên, từ ngày 16/3 đến 9/4, giá xăng dầu tại Việt Nam giảm 10%, trong khi tại Thái Lan, Campuchia, Trung Quốc và Lào tiếp tục tăng từ 9-21%. Theo Yuanta, diễn biến này cho thấy giá nhiên liệu trong nước đã được điều chỉnh tương đối nhanh sau giai đoạn tăng mạnh.
Việt Nam vẫn là nước có giá xăng thấp nhất so với các nước láng giềng (USD/lit)
Dù chịu tác động từ biến động giá thế giới, Việt Nam vẫn không ghi nhận tình trạng thiếu hụt nhiên liệu trên diện rộng hoặc đóng cửa các cửa hàng xăng dầu trong giai đoạn đầu của cú sốc. Trong khi đó, 9,1% số cây xăng tại Thái Lan từng tạm thời đóng cửa trong giai đoạn 15-17/3, còn khoảng 1/3 số cây xăng tại Campuchia đóng cửa vào giữa tháng 3.
Yuanta đánh giá giá xăng dầu tại Việt Nam vẫn ở mức thấp so với nhiều nước láng giềng. Tuy nhiên, chi phí nhiên liệu trong nước vẫn chịu ảnh hưởng từ diễn biến quốc tế. Trong đợt điều chỉnh giá mới nhất ngày 24/9, giá xăng sinh học E10 RON95 tăng 5,7%, trong khi giá dầu diesel tăng 1,8%.
Quỹ bình ổn và tăng nhập khẩu hỗ trợ nguồn cung
Để điều tiết giá nhiên liệu, Chính phủ đã sử dụng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu. Theo cơ chế thông thường, người tiêu dùng đóng góp 300 đồng/lít vào quỹ thông qua giá bán lẻ nhiên liệu; khi giá thế giới tăng, quỹ có thể được sử dụng để bù đắp một phần mức tăng giá trong nước.
Bên cạnh đó, Chính phủ đã phê duyệt 8.000 tỷ đồng từ ngân sách nhà nước để bổ sung quỹ trong năm 2026. Theo Bộ Tài chính được Yuanta dẫn lại, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đã chi khoảng 900 tỷ đồng trong quý II/2026, trong khi số dư quỹ đạt khoảng 1.900 tỷ đồng vào cuối quý.
Yuanta cho rằng Quỹ Bình ổn giá xăng dầu sẽ tiếp tục là công cụ chủ chốt để kiềm chế mức tăng giá nhiên liệu trong nước, ít nhất đến cuối năm. Tính đến cuối quý II/2026, khoảng 700 tỷ đồng trong tổng số 8.000 tỷ đồng ngân sách được giải ngân, cho thấy vẫn còn dư địa để tiếp tục sử dụng nguồn lực này nhằm hạn chế mức tăng giá trong nước.
Một biện pháp hỗ trợ khác được nhà nước triển khai xăng sinh học. Từ ngày 1/6/2026, xăng sinh học E10 RON95 chính thức được triển khai thay thế xăng RON95 truyền thống trên toàn quốc. Theo quan sát tại các cửa hàng bán lẻ, xăng E10 đã trở thành sản phẩm chính thay vì chỉ là một lựa chọn thay thế (với giá thành rẻ hơn) như trước đây.
Bên cạnh đó, nguồn cung xăng dầu cũng được bổ sung thông qua nhập khẩu và tăng công suất lọc dầu trong nước. Nhập khẩu xăng dầu của Việt Nam tăng 20% so với cùng kỳ trong 8 tháng đầu năm 2026, với Singapore, Hàn Quốc và Malaysia là các nhà cung cấp chủ chốt, chiếm hơn 70% tổng lượng nhập khẩu.
Nhà máy lọc dầu tăng công suất, giá nhiên liệu vẫn chịu áp lực
Song song với nhập khẩu, các nhà máy lọc dầu trong nước đã tăng đáng kể công suất vận hành nhằm bổ sung nguồn cung. BSR đạt mức vận hành kỷ lục 124% công suất thiết kế trong nửa đầu năm 2026. Trong khi đó, NSR lần đầu tiên vận hành ở mức 100%, cao hơn đáng kể so với mức thông thường 60-70%, chủ yếu nhờ những hạn chế về vốn lưu động được cải thiện.
Theo Yuanta, việc tăng nhập khẩu kết hợp với nâng công suất các nhà máy lọc dầu đã góp phần duy trì nguồn cung nhiên liệu trong nước trong giai đoạn đầu của cú sốc giá.
Tuy nhiên, các biện pháp này không thể hoàn toàn tách giá nhiên liệu trong nước khỏi diễn biến chi phí toàn cầu. Giá dầu thế giới, chi phí vận chuyển và các yếu tố liên quan đến thị trường năng lượng quốc tế tiếp tục tác động đến giá bán lẻ trong nước.
Yuanta cho rằng các biện pháp điều tiết hiện nay có vai trò củng cố an ninh nhiên liệu trong ngắn hạn, nhưng giá trong nước vẫn sẽ chịu ảnh hưởng từ mặt bằng giá quốc tế. Việc duy trì nguồn lực cho Quỹ Bình ổn giá xăng dầu, bảo đảm nguồn nhập khẩu và vận hành các nhà máy lọc dầu ở mức cao sẽ tiếp tục là những yếu tố được theo dõi trong thời gian tới.
Trong bối cảnh đó, diễn biến giá nhiên liệu trong nước cho thấy khả năng điều tiết và bảo đảm nguồn cung đã giúp Việt Nam hạn chế tác động của cú sốc năng lượng so với một số thị trường trong khu vực, dù chưa thể loại bỏ hoàn toàn ảnh hưởng từ giá nhiên liệu toàn cầu.
Trung Anh