Vụ bán rẻ 43ha “đất vàng” ở Bình Dương: Quá trình phạm tội tinh vi diễn ra như thế nào?

Kết luận điều tra vụ bán rẻ 43ha “đất vàng” ở Bình Dương, cùng với việc đề nghị truy tố các đối tượng và nêu ra những doanh nghiệp liên quan, Bộ Công an đã chỉ rõ diễn biến, quá trình thực hiện hành vi phạm tội tinh vi của những cá nhân, doanh nghiệp này.

Như đã thông tin, mới đây, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã ban hành kết luận điều tra vụ án hình sự “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” (vụ án bán rẻ "43ha đất vàng") xảy ra tại Tổng công ty Sản xuất - Xuất nhập khẩu Bình Dương TNHH MTV (Protrade - Tổng công ty 3/2) và các đơn vị có liên quan. Tại kết luận này, Bộ Công an cũng đã chỉ ra diễn biến hành vi phạm tội của các bị can trong việc áp giá đất trái quy định, gây thất thoát ngân sách nhà nước.

Theo đó, kết luận điều tra chỉ ra rằng, sự việc bắt nguồn từ việc năm 2003, UBND tỉnh Bình Dương đã có tờ trình xin phê duyệt “Đề án phát triển Khu liên hợp Công nghiệp – Dịch vụ - Đô thị Bình Dương” (Sau đây gọi tắt là khu liên hợp) với diện tích khoảng 4.300ha nhằm tạo quỹ đất phát triển dự án dịch vụ cao cấp, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế xã hội của tỉnh. Đề xuất này được Thủ tướng đồng ý và phê duyệt Đề án tổng hợp phát triển khu liên hợp. Tiếp đó, Bộ Xây dựng cũng đã ban hành Quyết định phê duyệt quy hoạch khu liên hợp này bao gồm các hạng mục khu công nghiệp, khu dịch vụ, khu đô thị,…

Tuy nhiên, trước thời điểm được Thủ tướng Chính phủ và Bộ Xây dựng phê duyệt, UBND tỉnh Bình Dương đã có văn bản chấp thuận chủ trương giao 570ha/613ha đất khu dịch vụ cho Tổng Công ty 3/2. Cùng với đó, UBND tỉnh Bình Dương phê duyệt hợp đồng của Tổng Công ty 3/2 với Ban quản lý Khu liên hợp để giải phóng mặt bằng, đầu tư công trình trên khu đất. Sau đó, UBND tỉnh Bình Dương ban hành một loạt các quyết định về việc phê duyệt dự án đền bù, giá đền bù và giao đất cho Tổng Công ty 3/2 và điều chỉnh khu đất còn 563,24ha.

Sau khi hoàn thành giải phóng mặt bằng và đầu tư công trình, đến năm 2011 hạng mục trường đua thuộc khu dịch vụ không được cấp phép nên UBND tỉnh Bình Dương đề nghị điều chỉnh chức năng “Khu dịch vụ” thành “khu dịch vụ thương mại – đô thị dân cư cao cấp”, được Bộ Xây dựng đồng ý với điều chỉnh hình thành khu hỗn hợp  - khu B diện tích 43 ha. Tiếp đó, UBND tình Bình Dương chấp thuận chủ trương cho Tổng Công ty 3/2 được lập thủ tục giao đất tại khu dịch vụ.

Được điều chỉnh quy hoạch, UBND tỉnh Bình Dương giao Sở Xây dựng cùng Tổng Công ty 3/2 và Công ty TNHH Đầu tư Xây dựng Tân Phú  (Công ty Tân Phú) điều chỉnh, lập quy hoạch chi tiết khu dân cư - thương mại dịch vụ 43ha này. Đến ngày 28/9/2012, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương ông Trần Văn Nam ký quyết định giao 43ha đất cơ sở sản xuất kinh doanh theo hình thức có thu tiền sử dụng đất cho Tổng Công ty 3/2.

Theo kết luận điều tra, khi tính tiền sử dụng đất vào năm 2012 đối với khu đất 43ha giao cho Tổng công ty 3/2 theo Quyết định số 2631 của UBND tỉnh Bình Dương, Cục thuế đã có văn bản tham mưu cho UBND tỉnh chấp thuận giá đất khu dịch vụ tại khu liên hợp là 51.914 đồng/m2 (giá đất năm 2006) để tính thu tiền sử dụng đất đối với Tổng công ty 3/2, trái quy định pháp luật. Việc áp giá đất bình quân 51.914 đồng/m2 để tính tiền sử dụng đất đối với khu đất 43ha giao cho Tổng công ty 3/2, gây thất thu ngân sách nhà nước số tiền 106 tỷ đồng.

Những sai phạm trong thời điểm này liên quan đến ông Lê Văn Trang Cục trưởng, cùng ông Võ Thanh Bình, Nguyễn Thái Thanh, Võ Thế Phương là các cán bộ của Cục thuế tỉnh Bình Dương. Cùng với đó, là ông Trần Xuân Lâm, Trưởng phòng Kinh tế, khi biết việc Cục thuế đề xuất giá đất theo đơn giá từ năm 2006 để áp dụng vào năm 2012 là trái quy định pháp luật nhưng vẫn trình để ông Trần Văn Nam ký văn bản chấp thuận mức giá đất này. Việc văn bản được trình ký thông qua cũng xác định những sai phạm của lãnh đạo bộ phận văn phòng UBND tỉnh là Trần Thanh Trúc – Chánh văn phòng và ông Võ Văn Lượng – Phó Chánh văn phòng.

Sau đó, năm 2013, khi ông Trần Văn Nam ký quyết định giao 145ha đất thuộc khu liên hợp cho Tổng Công ty 3/2, Cục thuế tiếp áp giá đất bình quân năm 2006 là  51.914 đồng/m2 để tính tiền sử dụng đất gây thất thu ngân sách nhà nước số tiền 654 tỷ đồng. Tổng cộng, hành vi áp giá đất bình quân 51.914 đồng/m2 để tính tiền sử dụng đất đối với khu đất 43ha và 145ha giao cho Tổng công ty 3/2 gây thất thoát nhà nước số tiền 761 tỷ đồng.

Cùng với đó, kết luận điều tra cũng chỉ rõ, ngày 8/12/2016, Tổng công ty 3/2 ký hợp đồng chuyển nhượng khu đất 43ha cho Công ty Tân Phú với giá 250 tỷ đồng (theo thỏa thuận với Công ty Âu Lạc vào năm 2010), không định giá để xác định giá trị khu đất tại thời điểm chuyển nhượng, trái với chủ trương của Tỉnh ủy Bình Dương và trái với quy định của pháp luật. Trước đó, năm 2010, ông Nguyễn Văn Minh – Chủ tịch HĐQT Tổng Công ty 3/2 đã chỉ đạo con rể là Nguyễn Đại Dương cùng các bạn bè của Dương là Nguyễn Quốc Hùng, Huỳnh Trung Nam, Dương Đình Tâm thành lập Công ty Âu Lạc. Sau đó, Công ty Âu Lạc đã ký kết hợp tác với Tổng Công ty 3/2 để thành lập lên Công ty Tân Phú.

Mặc dù biết Tổng Công ty 3/2 đã chuyển nhượng khu đất 43ha cho Công ty Tân Phú nhưng Thường trực Tỉnh ủy Bình Dương vẫn quyết định cho Tổng công ty 3/2 tiếp tục chuyển nhượng 30% vốn góp tại Công ty Tân Phú cho Công ty Cổ phần Bất động sản Âu Lạc (Công ty Âu Lạc), qua đó toàn bộ dự án khu dân cư - thương mại – dịch vụ Tân Phú trên khu đất 43ha được chuyển dịch sang Công ty Âu Lạc (công ty tư nhân).  Bằng các hình thức ký kết hợp tác, chuyển nhượng phần vốn góp, dự án "đất vàng" 43ha đã chính thức chuyển từ đất do cơ quan nhà nước quản lý sang sở hữu tư nhân.

Hành vi chuyển nhượng khu đất 43ha cho Công ty Tân Phú với giá 250 tỷ đồng, trái quy định của pháp luật, gây thiệt hại cho nhà nước khoản tiền chênh lệch giá tại thời điểm chuyển nhượng là 302,8 tỷ đồng. Điều đáng nói, ở thời điểm các doanh nghiệp ký kết hợp đồng chuyển nhượng, góp vốn, khu đất 43ha không thuộc sở hữu của Tổng Công ty 3/2 mà thuộc quản lý của nhà nước. Cùng với đó, theo điều lệ và văn bản của Tỉnh ủy Bình Dương, Tổng Công ty 3/2 chỉ được phép quản lý, sử dụng chứ không được phép chuyển nhượng tài sản với bất động sản này.

Tiếp đó, sau khi là chủ sở hữu hoàn toàn Công ty Tân Phú và dự án 43ha, 2 cổ đông phụ trách là ông Nguyễn Đại Dương và Nguyễn Quốc Hùng thực hiện ký hợp đồng chuyển nhượng 50% phần vốn góp cho Công ty TNHH Xây dựng A Đông Hải (sau này đổi tên thành Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Kim Oanh TP.HCM). Thời điểm tháng 2018, chủ sở hữu của toàn Công ty Tân Phú và dự án 43ha là Công ty Kim Oanh, đơn vị này sau đó đã tiến hành thủ tục để đầu tư dự án.

Đinh Hiệu