Đại dịch Covid-19 đã tác động tiêu cực không chỉ tác động đến nền kinh tế nói chung mà còn tác động đến ngành công nghiệp dịch vụ bán lẻ nói riêng, trước hết là những thay đổi trong việc mua sắm, tiêu dùng của người Việt cũng như những yêu cầu mới của thị trường.
Thị trường bán lẻ biến động, thay đổi trong tiêu thụ các mặt hàng để phòng chống dịch
Một số mặt hàng bình thường nay trở thành “nóng” trong sử dụng cũng như xu hướng mua dự trữ tại các đô thị có thể kể đến như nhóm ngành hàng thực phẩm tiện lợi và gia vị: Đồ đông lạnh, đồ hộp, mì gói các loại và dầu ăn; các sản phẩm bổ sung dưỡng chất và giúp nâng cao hệ miễn dịch, sữa bột và sữa chua uống ...
Đặc biệt, thực phẩm lành mạnh như: trái cây, nước ép trái cây, rau củ giúp tăng khả năng miễn dịch có chiều hướng tăng mạnh. Bên cạnh đó, người tiêu dùng cũng có xu hướng dự trữ các loại thực phẩm ăn liền tại nhà như: mì và các sản phẩm ăn liền, xúc xích, đồ ăn nhẹ, nước đóng chai và thực phẩm đóng hộp,…
(Nguồn: Khảo sát của Nielsen Việt Nam và của Kantar International tháng 3/2020)
Theo khảo sát của Nielsen Việt Nam, với hành vi lưu trữ thức ăn tại nhà, NTD đang gia tăng việc tiêu thụ các ngành hàng như các loại mì, bún … ăn liền (tăng 67%), thực phẩm đông lạnh (tăng 40%) và xúc xích tiệt trùng (tăng 19%). Bên cạnh đó, ngành chăm sóc vệ sinh cá nhân, bao gồm nước súc miệng (tăng 78%), chăm sóc cơ thể (tăng 45%) và khăn giấy (tăng 35%), …
Trong khi đó, các mặt hàng như các loại đồ uống không cồn và có cồn giảm; bia và các loại đồ uống ghi nhận các mức tiêu thụ giảm sâu. Mặt khác, NTD có sự e dè với những ngành hàng như thịt tươi, rau tươi và hải sản trong suốt thời kỳ dịch bệnh này.
Cùng với đó, người dân thay đổi hành vi tiêu dùng: hạn chế mua sắm tại các chợ bán lẻ truyền thống, trong khi đó, các định dạng bán lẻ hiện đại lớn bao gồm đại siêu thị, siêu thị được lựa chọn nhiều hơn do sự hấp dẫn của các định dạng này cung cấp điều kiện vệ sinh hơn, đa dạng sản phẩm và rất nhiều chương trình hỗ trợ phòng chống dịch bệnh như giao hàng tận nhà, giá ổn định và nhiều chương trình bán hàng hỗ trợ nông dân.
Trong giai đoạn này, các địa điểm quy mô nhỏ, sạch sẽ và cự ly gần hơn như cửa hàng thực phẩm, siêu thị mini và cửa hàng tiện lợi sẽ được người tiêu dùng ưu tiên hơn cùng dịch vụ giao hàng, chú trọng vào các mặt hàng nhu yếu phẩm.
Mua sắm trực tuyến cùng dịch vụ giao hàng và bán lẻ đa kênh lên ngôi
Ngay cả khi chưa có dịch, thương mại điện tử năm 2020 được kỳ vọng sẽ tăng khả quan. Mô hình mua sắm từ trực tuyến đến ngoại tuyến (OTO) và mua sắm thương mại điện tử phù hợp và đáp ứng được nhu cầu của NTD Việt trong thời gian này. Các nền tảng mua sắm trực tuyến và dịch vụ giao hàng theo đó dự kiến sẽ tăng trưởng mạnh mẽ cả về số lượng người mua lẫn doanh thu, nhờ vào việc thu hút người mua mới chưa bao giờ mua sắm trực tuyến trước đó và gia tăng mức chi tiêu từ những người đã và đang mua hàng trực tuyến.
Sự thay đổi thói quen mua sắm của người tiêu dùng đã buộc các doanh nghiệp phải chuyển đổi hình thức kinh doanh của mình. Thời gian qua, làn sóng kinh doanh trực tuyến lan rộng trong cộng đồng doanh nghiệp bán lẻ với những tăng trưởng rõ nét.
Kinh doanh trực tuyến không còn là điều mới mẻ trong nền kinh tế số. Song, sự gia tăng làn sóng kinh doanh và mua sắm trực tuyến trong bối cảnh dịch Covid-19 diễn biến phức tạp những ngày qua cho thấy, dịch Covid-19 như một cú hích để mảng bán lẻ trực tuyến bứt tốc, tăng trưởng mạnh trong thời gian tới.
Đây có thể coi là dịp để tiếp tục đổi mới tác phong, thái độ phục vụ người tiêu dùng, xây dựng thương hiệu một cách bền vững. Văn hóa kinh doanh càng phải được đề cao. Trong giai đoạn này, những hành vi bán hàng lợi dụng có dịch để trục lợi phải bị phê phán và xử lý kịp thời. Mối quan hệ giữa kênh bán lẻ với nhà cung ứng, nhà sản xuất phải bình đẳng, làm ăn tử tế có trách nhiệm, hỗ trợ lẫn nhau, nhất là trong những lúc khó khăn như hiện nay.
Xu hướng này dự kiến sẽ tiếp tục trong những tháng tới, đặc biệt là khi đã có khuyến cáo từ Chính phủ và các cơ quan quản lý nhà nước về việc tránh đám đông và tiếp xúc trực tiếp.
Thanh Thúy