Không yêu cầu tài sản thế chấp, thời gian duyệt vay nhanh chóng là những ưu điểm giúp các khoản vay tín chấp tiêu dùng theo bảng lương đang ngày một phổ biến. Tuy nhiên, mức độ ưu đãi của mỗi khoản vay mỗi khác. Vậy những yếu tố nào tác động tới sự ưu đãi đó?
Chị Trang (36 tuổi) là nhân viên của một công ty hoạt động trong lĩnh vực bán lẻ. Sau nhiều năm gom góp, mới đây gia đình chị đã mua được một căn nhà tại quận 7 (TpHCM). Dù không phải vay tiền khi mua nhưng chị quyết định vay 100 triệu đồng để trang trí lại ngôi nhà. Vì không muốn thế chấp sổ đỏ nên chị quyết định sẽ vay theo bảng lương tại chính ngân hàng mà công ty thường chuyển lương.
Trong lần làm việc đầu tiên, ngân hàng chỉ cho vay 80 triệu đồng trong vòng 24 tháng với lãi suất là 10%/năm. Thấy chưa phù hợp, chị Trang đã đề xuất hạn mức 100 triệu đồng trong 12 tháng. Một số đồng nghiệp cho rằng việc thoả thuận với ngân hàng là rất khó khăn. Tuy nhiên, chị Trang lại khá tự tin. Theo chị Trang, các ngân hàng sẽ xem xét 5 yếu tố trước khi quyết định giá trị khoản vay. Đó là lịch sử tín dụng của khách hàng, tổng dư nợ khách hàng có tại thời điểm vay, mức lương hiện tại, uy tín cá nhân và cuối cùng là mục đích vay. Diễn giải cụ thể hơn, chị Trang cho rằng:
Lịch sử tín dụng của khách hàng chính là thông tin về nợ xấu. Theo quy định, mọi khách hàng đều được phân vào 5 nhóm nợ xấu. Nhóm 1, nợ đủ tiêu chuẩn, là người chưa từng trễ hạn trả nợ. Nhóm 2, nợ cần chú ý, là người trễ hạn trả nợ từ 10 đến 29 ngày. Nhóm 3, nợ dưới tiêu chuẩn, là người trễ hạn trả nợ từ 30 đến 90 ngày. Nhóm 4, nợ có nghi ngờ mất vốn, là người trễ hạn trả nợ từ 91 đến 180 ngày. Cuối cùng là nhóm 5, nợ có khả năng mất vốn, là người trễ hạn trả nợ trên 180 ngày. Do trước đây chị đã từng vay ngân hàng 2 lần, mỗi lần vay trong 12 tháng và chưa từng trả nợ trễ hạn nên chị tự tin mình được xếp vào nhóm nợ đủ tiêu chuẩn và “ghi điểm” trong mắt ngân hàng.
Tổng dư nợ đang có được hiểu là số tiền chị nợ các tổ chức tín dụng nói chung tại thời điểm đặt vấn đề vay. Hiện tại, tất cả các tổ chức tín dụng nói chung đều kết nối với Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia (CIC) nên khách hàng không thể dấu những khoản nợ đang có. Với chị Trang, hiện tại chị không có khoản nợ nào, kể cả nợ thẻ tín dụng, nên chị rất tự tin khi đặt vấn đề vay với hạn mức cao hơn 20% đề xuất của ngân hàng.
Sự tự tin càng tăng cao khi chị Trang đã làm việc tại công ty 8 năm liên tiếp, giữ chức vụ trưởng nhóm và mức lương hiện tại là trên 25 triệu đồng/tháng. Chị cho rằng mức lương hiện tại “đủ sức nặng” để thuyết phục ngân hàng.
Hai yếu tố cuối cùng, chị Trang cho biết không phải là yếu tố quyết định trực tiếp giá trị khoản vay nhưng cũng đóng vai trò rất quan trọng. Cách đây mấy năm, chị có tham gia bán hàng online ngoài giờ và dùng luôn tài khoản ngân hàng mà công ty cấp để giao dịch nên lịch sử giao dịch là khá dày. Ngoài ra, thu nhập của chồng chị ở mức khá, cộng với việc chị vay để sửa chữa căn nhà trong khi sổ hồng của chính căn nhà vẫn chưa bị đem đi thế chấp là một lợi thế, trong mắt chị.
Cuối cùng, sau nhiều lần trao đổi và bổ sung thêm giấy tờ chứng minh thu nhập và tài sản thuộc quyền sở hữu, chị Trang đã nhận được khoản vay đúng với mong muốn của mình.
Chuyện của chị Trang không phải là hiếm trên thị trường, đặc biệt là tại các thành phố lớn và trong bối cảnh các ngân hàng đang đẩy mạnh dịch vụ cho vay cá nhân nhắm vào phân khúc khách hàng trung cao cấp. Tuy nhiên, với những khách hàng chưa đạt mức thu nhập và độ ổn định kinh tế lẫn đời sống như chị Trang thì việc đề nghị nâng cao hạn mức sẽ rất khó. Cũng có một số cho rằng nếu không thể vay tại ngân hàng thì có thể vay các công ty tài chính hay vay cầm cố tại các doanh nghiệp uy tín như F88. Tuy nhiên, hạn mức vay tại các công ty tài chính thường thấp hơn ngân hàng trong khi vay cầm cố thì yêu cầu người vay phải có tài sản chính chủ và hạn mức khoản vay được quyết định dựa trên giá trị tài sản đó.
Do đó, các chuyên gia tài chính thường đưa ra lời khuyên người vay cần chủ động xem xét các yếu tố tác động đến giá trị khoản vay mà mình có thể đáp ứng chứ không nên kỳ vọng vào việc có thể “vay hết hạn mức” ở những lần vay đầu tiên.
PV