Mỗi năm có hàng trăm nghìn bệnh nhân ung thư máu hy vọng kéo dài sự sống nhờ những liều thuốc đặc trị. Thế mà 20.000 viên thuốc đặc trị được trợ giá bởi Thụy Sĩ phải tiêu hủy chỉ vì hết hạn trước khi đến được tay người bệnh.
Ngày 31/12/2015, Thanh tra Bộ Y tế đã tiến hàng kiểm tra kho thuốc tại Bệnh viện Truyền máu Huyết học TP.HCM phát hiện và quyết định tiêu huỷ 19.997 viên thuốc Tasigna đã hết hạn sử dụng.
Thuốc Tasigna 200mg đặc trị ung thư máu phải tiêu hủy.
Đây là lô hàng viện thuốc Tasigna (nilotinib) do tổ chức Novatis Pharma AG (Thụy Sỹ) trao tặng cho Bệnh viện Truyền máu Huyết học TP.HCM để hỗ trợ bệnh nhân Việt Nam mắc căn bệnh ung thư máu. Tất cả gần 20.000 viên thuốc này đều đã hết hạn sử dụng từ tháng 5/2015. Việc số lượng lớn thuốc như vậy tồn kho đã khiến dư luận đặt câu hỏi về việc chậm trễ do thủ tục thông quan của phía hải quan?
Lỗi thuộc về quy trình?
Theo đó, ngày 15/7/2013, Bệnh viện Truyền máu Huyết học TP.HCM nhận được thư hiến tặng thuốc cho bệnh nhân. Ngày 28/11/2013, Bệnh viện Truyền máu Huyết học có công văn số 1639/TMHH-KHTH gửi Cục Quản lý dược, Bộ Y tế đề nghị được tiếp nhận lô hàng thuốc viện trợ từ Công ty Novatis Pharma.
Riêng để ra được công văn này, phía Bệnh viện Truyền máu Huyết học đã mất tới bốn tháng rưỡi.
Ngày 12/12/2013, Cục Quản lý dược có công văn số 20956/QLD-KD trả lời Bệnh viện Truyền máu Huyết học TP. HCM, theo đó không đồng ý để bệnh viện tiếp nhận lô hàng do thiếu các văn bản phê duyệt của cơ quan có thẩm quyền và một số loại chứng từ khác.
Và cũng mất tới bốn tháng rưỡi nữa, ngày 10/3/2014, Sở Y tế TP.HCM mới có công văn số 1187/SYT-KHTH gửi UBND TP. HCM đề nghị được tiếp nhận lô hàng thuốc viện trợ.
Kể từ khi tiếp nhận công văn của Sở Y Tế TP.HCM, hơn bốn tháng sau, ngày 14/7/2014, Cục Quản lý dược có công văn số 11978/QLD-KD đồng ý để Bệnh viện Truyền máu Huyết học tiếp nhận lô hàng.
Theo vận đơn số 740135202-2 và 7401351230 lô hàng được xếp lên phương tiện vận tải (máy bay) để vận chuyển sang Việt Nam vào ngày 23/7/2014. Như vậy, thời điểm lô hàng cập cảng Việt Nam hạn dùng còn lại không đã là dưới 12 tháng (lô hàng hêt hạn vào tháng 5/ 2015).
Tổng cục Hải quan khẳng định: “Việc lô hàng thuốc còn lại hạn dùng quá ít khi hoàn thành thủ tục nhập khẩu không phải do cơ quan hải quan kéo dài thời gian làm thủ tục. Vì lý do nhân đạo, cơ quan Hải quan vẫn nhanh chóng thông quan lô hàng 01 ngày kể từ ngày đăng kí tờ khai hải quan”. Lô hàng chính thức được thông quan vì lý do nhân đạo ngày 7/8/2014 và đến ngày 13/8/2014, bệnh viện mới được nhận thuốc.
Quy trình đưa thuốc đến tay người bệnh cũng gian nan
Giám đốc Bệnh viện Truyền máu Huyết học TP.HCM Phù Chí Dũng cho hay, 34.608 viên thuốc được viện trợ trong chương trình Tasigna Copay cho 50 bệnh nhân mắc bệnh bạch cầu mạn dòng tủy sử dụng trong 12 tháng.
Khi điều trị bằng Tasigna, công ty dược đồng ý viện trợ thuốc miễn phí 11,5 tháng sử dụng và bệnh nhân phải đồng chi trả 4%, tương đương 42 triệu đồng một năm. Dựa vào thực tế khả năng đồng chi trả của người bệnh, bệnh viện dự kiến nhập 34.608 viên thuốc cho khoảng 50 người bệnh đủ điều kiện tham gia điều trị.
Bệnh viên phải chờ thêm thời gian để người bệnh mua toa thuốc Tisigna lần đầu. Tới 27/9/2014 mới có người bệnh đầu tiên đủ kinh tế mua toa thuốc đầu tiên theo quy định.
Cuối cùng chỉ có 26 người được dùng thuốc. Khi hạn sử dụng thuốc chỉ còn 10 tháng, số lượng bệnh nhân chỉ bằng 1/2 so với dự trù nên không sử dụng kịp số thuốc vừa nhập.
“Bệnh viện đã chủ động đề nghị với nhà sản xuất mở rộng chương trình sang cho các bệnh nhân ở BV khác hoặc miễn đồng chi trả cho bệnh nhân để tận dụng hết số thuốc nhưng công ty không đồng ý mà chấp nhận việc tiêu hủy” – ông Dũng phân trần.
Quá trình lập thủ tục xin tiếp nhận lô hàng kéo dài quá lâu (từ tháng 11/2013 đến tháng 8/2014), cho nên thời gian bệnh viện nhận thuốc đến khi thuốc hết hạn chỉ còn 10 tháng. Bệnh nhân chưa kịp làm thủ tục nhận thuốc và có nhận thuốc cũng không thể dùng đủ thời gian 12 tháng theo liệu trình đặt ra.
Theo các thông tin ở trên chúng ta có thể thấy quy trình nhập lô thuốc nhân đạo này mất thời gian ra sao, để ra được một công văn, các cơ quan chức năng thông thường mất ít nhất ba đến bốn tháng, thậm chí còn lâu hơn. Điều này gây ra hậu quả lãng phí, ảnh hưởng đến cơ hội được chữa trị của người bệnh.
Thanh Thúy