Sau khi Chính phủ Ấn Độ cấm xuất khẩu một số loại gạo để kiểm soát giá trong nước, các thương nhân lo ngại một mặt hàng lương thực khác có thể dễ bị tổn thương, đó chính là đường.
Thế giới ngày càng phụ thuộc vào đường xuất khẩu từ quốc gia Nam Á này khi nguồn cung toàn cầu thắt chặt. Lượng mưa không đồng đều trên các vành đai nông nghiệp của Ấn Độ đã làm dấy lên lo ngại rằng sản lượng đường sẽ giảm, có nguy cơ giảm năm thứ hai liên tiếp trong mùa vụ bắt đầu từ tháng 10. Điều này có thể hạn chế khả năng xuất khẩu của Ấn Độ.
Henrique Akamine, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu về đường và ethanol thuộc Dịch vụ Nghiên cứu Nhiệt đới có trụ sở tại São Paulo (Brazil), cho rằng lệnh cấm xuất khẩu gạo là một tín hiệu rõ ràng cho thấy Chính phủ Ấn Độ đang lo ngại về an ninh lương thực và lạm phát. Ông nhận định: “Điều đáng lo ngại hiện nay là chính phủ (Ấn Độ) có thể sẽ tiếp tục làm theo (lệnh cấm) và làm điều gì đó tương tự đối với đường”.
Ấn Độ đã xuất khẩu kỷ lục 11,2 triệu tấn đường trong niên vụ 2021-2022, với các lô hàng được gửi đến các quốc gia như Indonesia, Malaysia, Bangladesh, Sudan, Somalia và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Quốc gia này dự kiến sẽ sản xuất khoảng 38,5 triệu tấn trong niên vụ 2022-2023, nhưng ước tính này đã được Hiệp hội Các nhà máy đường Ấn Độ (Isma) hạ xuống còn 36,8 triệu tấn vào ngày 26/4. Những con số này bao gồm đường chuyển sang sản xuất ethanol, cho thấy ước tính sản lượng thực tế của chất tạo ngọt chỉ là 32,8 triệu tấn so với mức tiêu thụ nội địa hàng năm khoảng 27,5 triệu tấn.
Theo ông Aditya Jhunjhunwala, Chủ tịch Hiệp hội các nhà máy đường Ấn Độ, những cánh đồng mía ở các vùng sản xuất chính của bang Maharashtra và bang Karnataka đã không có đủ mưa trong tháng 6, dẫn đến tình trạng quan ngại về sản lượng mùa vụ. Hiệp hội dự kiến sản lượng đường sẽ giảm 3,4% so với năm trước xuống 31,7 triệu tấn trong năm 2023-2024. Tuy nhiên, ông Jhunjhunwala khẳng định nguồn cung có thể đáp ứng nhu cầu trong nước.
Trong khi đó, Ấn Độ sẽ sử dụng nhiều đường hơn để làm nhiên liệu sinh học. Hiệp hội nhận thấy các nhà máy chuyển 4,5 triệu tấn để sản xuất ethanol, tăng 9,8% so với một năm trước đó.
Bruno Lima, người đứng đầu bộ phận đường và ethanol tại StoneX cho biết: “Ở mức sản xuất này, Ấn Độ có thể sẽ không xuất khẩu đường. Chúng tôi sẽ phải theo dõi chặt chẽ xem liệu quá trình chuyển đổi ethanol có được hoàn tất hay không”.
Ấn Độ từng hạn chế xuất khẩu đường trước đây. Đối với niên vụ 2022-23, các lô hàng được giới hạn ở mức 6,1 triệu tấn, giảm so với 11 triệu tấn của năm trước. Mùa tới, các nhà phân tích dự kiến chỉ có 2 triệu đến 3 triệu tấn được phép xuất khẩu, hoặc thậm chí không có đủ lượng để xuất khẩu. Điều này có nguy cơ làm tăng giá đường toàn cầu.
Theo số liệu từ Hiệp Hội Mía Đường Việt Nam (VSSA), hiện sản lượng đường trong nước niên độ 2022-2023 ước tính chỉ đạt 871 nghìn tấn. Điều này có nghĩa sản lượng đường trong nước dự kiến sẽ chỉ đáp ứng được 36% nhu cầu tiêu thụ trong năm 2023.
Tuy không phải là quốc gia nhập khẩu đường thuộc top đầu thế giới nhưng với sức ép ngày càng gia tăng về nhu cầu tiêu thụ đường, Việt Nam có thể gặp những khó khăn nhất định khi lượng đường sản xuất trong nước thu hẹp đi kèm việc bổ sung nguồn cung từ nhập khẩu ngày càng khó khăn do đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu.
Trung Anh (t/h)