Theo quy định của pháp luật, các loại thiết bị đặc thù sử dụng để phá sóng chỉ Bộ Quốc phòng và Bộ Công an mới được kinh doanh và người mua cũng phải được sự cho phép của các bộ này. Tuy nhiên qua tìm hiểu, các loại thiết bị quay lén đang được bán tràn lan không kiểm soát, điển hình như ở trên sàn thương mại điện tử Lazada.
Ngoài các thiết bị phá sóng, qua tìm hiểu, trên Lazada còn nhiều loại thiết bị bị cấm kinh doanh khác như máy quay trộm, thiết bị nghe lén từ xa. Đây cũng là những thiết bị thuộc diện kinh doanh có điều kiện và chỉ dùng cho các đơn vị chuyên trách.
Cụ thể theo Nghị định số 66/2017/NĐ-CP, quy định điều kiện kinh doanh thiết bị, phần mềm ngụy trang dùng để ghi âm, ghi hình, định vị có hiệu lực từ ngày 5/7/2017 thì các loại thiết bị, phần mềm ngụy trang dùng để ghi âm, ghi hình chỉ được bán cho các cơ quan chuyên trách phục vụ bảo vệ an ninh và điều tra hình sự gồm: cơ quan chuyên trách bảo vệ an ninh quốc gia, trật tự an toàn xã hội; cơ quan có trách nhiệm thi hành biện pháp ghi âm, ghi hình bí mật theo điều kiện, thẩm quyền, thủ tục về biện pháp điều tra tố tụng đặc biệt do bộ luật tố tụng hình sự quy định". Ngoài ra Nghị định cũng cấm việc "tồn trữ, cho thuê"... các loại thiết bị nói trên.
Việc buôn bán các sản phẩm này còn được quy định chặt chẽ như hàng quý, cơ sở phải gửi báo cáo, kèm theo thống kê danh sách cơ quan đã mua thiết bị, phần mềm ngụy trang dùng để ghi âm, ghi hình, định vị gửi cơ quan có thẩm quyền của Bộ Công an, Bộ Quốc phòng đã cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự. Khi sản phẩm bị hư hỏng phải tổ chức tiêu hủy.
Thiết bị nghe lén bán công khai trên Lazada.
Nghị định này cũng định nghĩa, thiết bị ngụy trang dùng để ghi âm, ghi hình là thiết bị ghi âm, ghi hình giấu trong đồ vật thông thường hoặc thiết bị ghi âm, ghi hình được giả dạng thiết bị, đồ vật thông thường.
Thiết bị ngụy trang dùng để định vị là thiết bị có tính năng xác định vị trí, mục tiêu được giấu trong thiết bị, đồ vật thông thường hoặc giả dạng thiết bị, đồ vật thông thường…
Với những định nghĩa trên, có hàng trăm gian hàng bán các loại thiết bị như “bút ghi âm”, “thiết bị nghe lén từ xa”, “Camera quay lén siêu nhỏ”, “Camera ngụy trang cúc áo”… được bán công khai trên Lazada.
Bất kì ai cũng có thể mua các sản phẩm này mà không cần cung cấp bất kì loại giấy tờ nào cho người bán. Chỉ từ 500 ngàn đến 1 triệu đồng, người mua có thể sở hữu cho mình một thiết bị được quảng cáo công khai là thiết bị dùng để quay lén mà không sợ bị cơ quan chức năng xử lý.
Chưa kể đến, với những người không nắm rõ pháp luật, sử dụng các thiết bị nói trên cho mục đích xấu có thể vi phạm pháp luật cả về dân sự lẫn hình sự.
Đáng nói, theo quy định chi tiết về hàng hóa bị cấm và bị kiểm soát của Lazada ghi rõ, các thiết bị của quân đội, lực lượng thi hành pháp luật và Chính phủ, chỉ được dùng bởi cơ quan Nhà nước và không được sử dụng trong tình huống công cộng cùng các thiết bị gây nhiễu tín hiệu không được phép kinh doanh.
Một thiết bị ghi hình siêu nhỏ được bán trên các gian hàng của Lazada.
Tuy nhiên qua ghi nhận thì hiện tại, có hàng trăm gian hàng đang kinh doanh các sản phẩm vi phạm pháp luật như vậy một cách công khai. Đáng nói, với trách nhiệm quản lý sàn thương mại điện tử, phía Lazada cũng chỉ có hành vi xử lý rất hời hợt như “nếu bị phát hiện” người bán có thể bị phạt tối đa 6 điểm với mỗi sản phẩm vi phạm và sản phẩm này sẽ bị khóa vĩnh viễn. Trong khi đó, mức phạt để bị xóa gian hàng, chấm dứt kinh doanh trên Lazada là 48 điểm.
Theo luật sư Bùi Quốc Tuấn (Đoàn luật sư TP.HCM), người chủ sàn nắm quyền quản lý các sản phẩm được bán trên đó, người kinh doanh sản phẩm buộc phải có giấy phép kinh doanh, nếu không có mà vẫn tiếp tục cho họ đặt hàng lên để buôn bán mà không quản lý thì cũng có trách nhiệm liên quan.
Nếu có hậu quả xảy ra hay trong các trường hợp khác thì cơ quan chức năng sẽ xử lý sàn TMĐT với tư cách là người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan hoặc vai trò đồng phạm nếu vụ án hình sự xảy ra.
Các sàn TMĐT phải hoạt động theo quy định pháp luật, kinh doanh những mặt hàng mà nhà nước cho phép, còn mặt hàng nhà nước cấm thì không được tiếp tay cho các tổ chức, đối tượng buôn bán.
Việc xử lý thế nào thì tùy theo tính chất mức độ của những vụ việc mà cơ quan nhà nước phát hiện, nếu có dấu hiệu tiếp tay sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật. Ngoài việc xác minh giao dịch trên sàn TMĐT để xử lý về mặt hành chính, nếu có trường hợp tiếp tay cho các tổ chức tội phạm thì có thể bị xử lý hình sự
Quang Anh