Ngày 18/10/2019, Thanh tra Chính phủ đã có Thông báo Kết luận số 1866/TB-TTCP về việc Thông báo Kết luận Thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật về quản lý và sử dụng đất đai, bảo vệ và phát triển rừng, bảo vệ môi trường, xây dựng đối với các dự án đầu tư trên Bán đảo Sơn Trà, TP Đà Nẵng.
Trách nhiệm của TP Đà Nẵng
Thực hiện Nghị quyết 33/NQ-TW ngày 16.10.2003 của Bộ Chính trị và Nghị quyết 11/2006/NQ-CP ngày 26.5.2006 của Chính phủ về việc xét duyệt điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất đến năm 2010 của TP Đà Nẵng, Quyết định 201/QĐ-TTg ngày 22.1.2013 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến 2030; từ năm 2003 đến năm 2013, TP Đà Nẵng đã phê duyệt, chấp thuận giao chủ đầu tư 18 dự án phát triển du lịch, nghỉ dưỡng trên bán đảo Sơn Trà – với tổng diện tích khoảng 1.222,5 ha; quy mô lưu trú 1.920 biệt thự, 24 Bungalow và 306 buồng khách sạn.
Ngày 9.11.2016, Thủ tướng Chính phủ có Quyết định 2163/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển Khu du lịch quốc gia Sơn Trà, TP Đà Nẵng đến năm 2025, định hướng đến 2030 với diện tích 1.056 ha; Như vậy, theo TTCP, trước đó UBND TP Đà Nẵng đã chấp thuận, phê duyệt giao chủ đầu tư dự án với diện tích đất khoảng 1.222,5 ha, vượt so với quy hoạch được duyệt 166,5ha.
Trong 18 dự án, có 4 dự án UBND TP Đà Nẵng quyết định giao đất, cho thuê đất trước thời điểm Luật Đất đai 2003 có hiệu lực (KDL sinh thái biển Tiên Sa; KDL Bãi Bụt; Khu nhà nghỉ và du lịch sinh thái Bãi Trẹm; Tổ hợp KDL – dịch vụ cao cấp Sơn Trà); 8 dự án sau khi Luật Đất đai 2003 có hiệu lực (KDL sinh thái biển Bãi Bắc, KDL Bãi Trẹm, KDL sinh thái nhà nghỉ, dịch vụ tại Bán đảo Sơn Trà, KDL biệt thự sinh thái cao cấp Ghềnh Đa – Mũi Nghê; KDL nghỉ dưỡng sinh thái cao cấp Tây Nam Suối Đá; KDL ven biển và biệt thự sinh thái cao cấp Hồ Xanh…); 6 dự án chưa có quyết định giao đất, cho thuê đất, trong đó 2 dự án đã xác định, thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất.
Cơ quan thanh tra xác định, đến thời điểm thanh tra, TP Đà Nẵng chưa phê duyệt quy hoạch bảo tồn và phát triển bền vững Khu bảo tồn thiên nhiên Sơn Trà; các cơ quan, đơn vị chức năng chưa thực hiện điều tra, đánh giá tổng thể về đa dạng sinh học, chưa lập báo cáo hiện trạng đa dạng sinh học trên Bán đảo Sơn Trà theo quy định Luật Đa dạng sinh học năm 2008; chưa thực hiện báo cáo tình trạng loài thuộc danh mục nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ theo quy định tại Luật trên...
Bên cạnh đó, TP Đà Nẵng và các sở ngành chức năng chưa thực hiện công tác xác định rõ các phân khu chức năng (phân khu bảo vệ nghiêm ngặt, phân khu phục hồi sinh thái, phân khu dịch vụ - hành chính và vùng đệm) làm cơ sở cho việc quản lý, bảo vệ và phát triển rừng trên Bán đảo Sơn Trà là chưa đúng quy định tại khoản 3 điều 4 Nghị định 23/2006/NĐ-CP và một số điều khoản tại Quyết định 186/2006/QĐ-TTg ngày 14.8.2006 của Thủ tướng Chính phủ về Quy chế quản lý Rừng.
Tại Quyết định 6758/QĐ-UBND ngày 20.8.2008, UBND TP Đà Nẵng phê duyệt quy hoạch rừng đặc dụng bán đảo Sơn Trà với diện tích 2.591,1 ha, so với diện tích là 2.591,1 ha, so với diện tích UBND TP trình và được Bộ NN&PTNT thẩm định là 3.871 ha, thì đã cắt giảm 1.279,9 ha để đưa diện tích rừng này vào các dự án tại Bán đảo Sơn Trà – vi phạm quy định tại điểm c Khoản 2 Điều 12 Nghị định 23/2006/NĐ-CP ngày 3.3.2006 của Chính phủ.
Tuy nhiên, theo Kết luận của TTCP thì, “thực tế các dự án đều chưa triển khai nên diện tích rừng đặc dụng trên Bán đảo Sơn Trà không có biến động nhiều. Theo Kết quả tổng điều tra, kiểm kê rừng TP Đà Nẵng năm 2016, đã được Bộ NN&PTNT thống nhất phê duyệt, công bố, thì tổng diện tích rừng tại Bán đảo Sơn Trà năm 2016 là 3.729 ha.”
7 dự án được giao đất, cho thuê đất vi phạm an ninh quốc phòng
Kết luận của TTCP nêu chi tiết về 18 dự án trên Bán đảo Sơn Trà được TP Đà Nẵng phê duyệt, chấp thuận như sau:
9 dự án có một phần diện tích là rừng tự nhiên với tổng diện tích là 163,32 ha nhưng chưa xác định trong phương án giao quản lý, bảo vệ rừng.
2 dự án UBND TP Đà Nẵng có văn bản lấy ý kiến của Bộ Quốc phòng, Bộ Tư lệnh Quân khu 5 nhưng chỉ có 01 dự án BQP có ý kiến thống nhất, 01 dự án chưa có văn bản trả lời, nhưng UBND TP Đà Nẵng vẫn giao đất, cho thuê đất thực hiện dự án; còn lại 16 dự án, UBND TP Đà Nẵng không tổ chức rà soát để xử lý vi phạm. Qua rà soát, báo cáo của UBND TP Đà Nẵng, bước đầu xác định có 7 dự án được giao đất, cho thuê đất vi phạm về an ninh quốc phòng.
Giao đất, cho thuê đất với 3 dự án (KDL Bãi Bụt, KDL bãi Trẹm, KDL sinh thái kết hợp nuôi trồng thủy sản) khi không có hồ sơ dự án đầu tư, vi phạm quy định tại Khoản 7 Điều 1 Nghị định 12/2000/NĐ-CP ngày 5.5.2000 của Chính phủ; không tổ chức thẩm tra Báo cáo NCKT đối với các dự án thuộc nhóm A (KDL Bãi Bụt; tổ hợp KDL – dịch vụ cao cấp Sơn Trà) là vi phạm quy định tại Khoản 6 Điều 1 Nghị định 07/2003/NĐ-CP ngày 30.1.2003 của Chính phủ.
Không thẩm định về nhu cầu sử dụng đất đối với 4 dự án (KDL, dịch vụ ven biển và dịch vụ sinh thái cao cấp Hồ Xanh; KDL nghỉ dưỡng và biệt thự sinh thái cao cấp Ghềnh Đa – Mũi Nghê; KDL sinh thái biển kết hợp nuôi trồng thủy sản; Khu biệt thự Suối Đá) hoặc có thẩm định nhưng không đầy đủ trình tự, thủ tục, vi phạm quy định tại điểm b Khoản 1 điều 30 Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29.10.2004 của Chính phủ và Thông tư 30/2014/TT-BTNMT ngày 2.6.2014 của Bộ TN&MT (KDL sinh thái biển Bãi Bắc và KDL sinh thái biển, biệt thự cao cấp Ghềnh Bàn – Bãi Đa).
Giao cho các đơn vị không có chức năng, thẩm quyền (Công ty quản lý và khai thác đất thuộc Sở TN&MT, BQL dự án Sơn Trà – Điện Ngọc) ký hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất với Chủ đầu tư một số dự án, vi phạm quy định tại Khoản 4 Điều 5 Luật Đất đai 2003.
Giao đất cho cá nhân (chủ đầu tư) tại 3 dự án (KDL sinh thái Bãi Trẹm, KDL biển Đông mở rộng; KDL Bãi Rạng) là không đúng đối tượng, không đúng thẩm quyền, vi phạm quy định tại Điều 34 Luật Đất đai 2003 và Khoản 1 Điều 8 Nghị định 04/2000/NĐ-CP của Chính phủ. Đến thời điểm thanh tra, UBND TP Đà Nẵng đã thu hồi dự án KDL Bãi Rạng, giao Trung tâm phát triển quỹ đất TP quản lý...
Ngoài ra, nhiều khuyết điểm vi phạm của các Sở ngành liên quan của TP Đà Nẵng, các chủ đầu tư dự án cũng được cơ quan thanh tra chỉ rõ.
Kiên quyết thu hồi những dự án vi phạm pháp luật
Từ đây, Tổng Thanh tra Chính phủ nêu kiến nghị Thủ tướng Chính phủ phương án xử lý liên quan. Trong đó, có nội dung giao UBND TP Đà Nẵng như sau:
Chủ trì, phối hợp với các bộ (TN&MT; VH, TT&DL; NN&PTNT; Quốc phòng…) kiểm tra, rà soát các dự án đầu tư tại Bán đảo Sơn Trà, đảm bảo phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, quy hoạch rừng, an ninh quốc phòng, du lịch... đã được phê duyệt; kiên quyết xử lý, thu hồi đối với những dự án, diện tích đất không đủ điều kiện, có vi phạm pháp luật về đất đai, đầu tư, xây dựng, môi trường, quản lý bảo vệ rừng, đa dạng sinh học, an ninh quốc phòng..., đặc biệt là diện tích 364,81 ha đất của 4 dự án và một phần diện tích của 10 dự án có vi phạm phải được rà soát để xử lý;
Đối với 282,15 ha mặt nước biển của 4 dự án (KDL sinh thái biển Bãi Bắc: 225,69 ha; KDL sinh thái biển Tiên Sa mở rộng: 31,99 ha; KDL sinh thái biển Tiên Sa: 3,65 ha; Tổ hợp KDL - Dịch vụ cao cấp Sơn Trà: 20,82 ha), UBND TP Đà Nẵng căn cứ tình hình thực tế, yêu cầu về bảo vệ rừng, an ninh quốc phòng để xử lý theo thẩm quyền, đúng pháp luật. Trong quá trình triển khai, nếu vượt thẩm quyền, phải báo cáo, xin ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Chủ trì, phối hợp Bộ TN&MT, Bộ Tài chính rà soát, xác định giá đất; tính và thu nộp đầy đủ vào NSNN các khoản nghĩa vụ tài chính của các dự án, đảm bảo theo đúng quy định của pháp luật, có tính đến yếu tố đặc thù tại Bán đảo Sơn Trà; đối với các dự án Chủ đầu tư chưa nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất thì xem xét thực hiện đấu giá theo quy định của pháp luật.
Chỉ đạo thu hồi khoản tiền Chủ đầu tư chưa nộp về Qũy Bảo vệ và Phát triển rừng TP Đà Nẵng, tiền chậm nộp tiền sử dụng đất, khoản tiền giảm 10% giá trị đầu tư cơ sở hạ tầng trừ chi phí GPMB, giảm 10% tiền sử dụng đất không đúng quy định.
Phối hợp với BQP kiểm tra, rà soát về yếu tố an ninh quốc phòng đối với các dự án đầu tư trên Bán đảo Sơn Trà để xử lý theo quy định của pháp luật.
Rà soát, hủy bỏ các văn bản do UBND TP Đà Nẵng ban hành không đúng quy định của pháp luật (việc giảm, hỗ trợ tiền sử dụng đất, xác định giá đất, giao đất, phê duyệt quy hoạch...); rà soát, điều chỉnh Quyết định 6758/QĐ-UBND ngày 20/8/2008 và Quyết định 5924/QĐ-UBND ngày 27/8/2013 phù hợp với diện tích rừng đặc dụng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt; kiểm tra, rà soát việc chấp hành quy định pháp luật của các Chủ đầu tư để xử lý theo thẩm quyền đối với các vi phạm, đảm bảo theo đúng quy định pháp luật về đầu tư, xây dựng, đất đai, môi trường, an ninh quốc phòng, bảo vệ và phát triển rừng, đa dạng sinh học...
Lương Nguyên