Những biến động từ bên ngoài như cơn gió ngược đang thử thách bản lĩnh và khả năng thích ứng của doanh nghiệp Việt. Nhưng để vượt qua khó khăn và duy trì đà phát triển, bên cạnh nỗ lực nội tại, rất cần chính sách đủ mạnh và kịp thời làm điểm tựa vững chắc, giúp giảm thiểu tác động tiêu cực từ môi trường bên ngoài.
Thành quả gặt hái từ khả năng thích ứng linh hoạt
Trong báo cáo mới công bố của Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) về kết quả sản xuất kinh doanh sáu tháng đầu năm 2025, điểm nổi bật là lợi nhuận trước thuế hợp nhất đạt 598 tỷ đồng.
Con số này tương đương gần 66 phần trăm kế hoạch năm và tăng tới 112 phần trăm so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức lợi nhuận bán niên cao nhất của doanh nghiệp này trong ba năm trở lại đây, trong bối cảnh thị trường xuất khẩu dệt may đang chịu nhiều sức ép từ các biến động địa chính trị và điều chỉnh chính sách thương mại từ các quốc gia lớn như Mỹ.
Đáng chú ý, Mỹ vẫn là thị trường xuất khẩu chủ lực của Vinatex, chiếm tới 43,8 phần trăm tổng kim ngạch. Bên cạnh đó, doanh nghiệp vẫn duy trì đà tăng trưởng tại các thị trường quan trọng khác gồm Nhật Bản, Liên minh châu Âu, Hàn Quốc và Trung Quốc.
Điều này cho thấy khả năng thích ứng của doanh nghiệp trong bối cảnh quốc tế đầy bất định, nhất là trước các biến động thuế quan từ phía Mỹ. Việc chủ động nguồn nguyên liệu cũng giúp doanh nghiệp hạn chế tối đa những tác động bất lợi từ chính sách thương mại.
Theo ông Lê Tiến Trường, Chủ tịch Hội đồng quản trị Vinatex, trước các yêu cầu ngày càng khắt khe về xuất xứ nguyên phụ liệu trong ngành dệt may, các đơn vị thành viên cần nhanh chóng phân loại và làm rõ các loại vải có thể tìm kiếm được trong nước để từng bước giảm bớt sự phụ thuộc vào nhập khẩu.
Ông Trường cho rằng cần ưu tiên nhập khẩu những loại phụ liệu trong nước không thể sản xuất được để dành tỷ lệ nhập khẩu cho vải, đồng thời chủ động làm việc với khách hàng nhằm đa dạng hóa nguồn nhập nguyên liệu từ nhiều quốc gia khác. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cần đẩy nhanh ứng dụng công nghệ số nhằm đảm bảo khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm một cách minh bạch và hiệu quả hơn.
Một ví dụ khác về khả năng thích ứng đáng ghi nhận là Công ty cổ phần Đầu tư và Thương mại TNG. Trong quý hai năm 2025, doanh nghiệp này đạt lợi nhuận sau thuế lên tới 120 tỷ đồng, cao hơn 39 phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Đây cũng là mức lợi nhuận cao nhất mà doanh nghiệp đạt được trong một quý tính đến thời điểm hiện tại.
Thành quả này đến từ việc TNG chủ động khai thác các dòng sản phẩm có yêu cầu kỹ thuật cao, đồng thời tích cực mở rộng thị trường xuất khẩu để đối phó với các biện pháp thuế đối ứng từ Mỹ. Các đơn hàng xuất khẩu sang những thị trường mới cũng đóng góp đáng kể vào kết quả tăng trưởng này.
Không chỉ dừng lại ở chiến lược thị trường, TNG còn đẩy mạnh cải tiến quy trình sản xuất và quản trị nội bộ nhằm tối ưu hóa chi phí nguyên liệu cũng như chi phí sản xuất.
Điều này giúp nâng cao hiệu quả hoạt động và cải thiện biên lợi nhuận. Trước biến động về tỷ giá đồng đô la Mỹ, doanh nghiệp cũng đã chủ động sử dụng vốn vay lưu động bằng đồng Việt Nam và hạn chế vay ngoại tệ. Cách làm này giúp giảm thiểu rủi ro tài chính phát sinh từ chênh lệch tỷ giá vào thời điểm chốt sổ kế toán.
Từ những tín hiệu tích cực về tăng trưởng sản xuất và lợi nhuận của hai doanh nghiệp nội địa trong ngành dệt may nêu trên, có thể thấy rằng năng lực thích ứng đang trở thành yếu tố then chốt quyết định sức bền của doanh nghiệp trong bối cảnh nhiều rủi ro từ bên ngoài. Đây là kinh nghiệm hữu ích để các doanh nghiệp ở lĩnh vực khác có thể tham khảo, đặc biệt là trong ngành thủy sản.
Đơn cử như nhóm doanh nghiệp chuyên xuất khẩu tôm sang thị trường Mỹ. Trong nửa cuối năm 2025, triển vọng xuất khẩu của nhóm này phụ thuộc nhiều vào kết quả chính thức của các chính sách thuế từ phía Mỹ. Các loại thuế đang được theo dõi sát sao bao gồm thuế chống bán phá giá, thuế chống trợ cấp và mức thuế đối ứng 20 phần trăm.
Nếu các mức thuế được công bố thấp hơn dự kiến, ngành tôm Việt Nam có thể duy trì mức xuất khẩu ổn định sang thị trường Mỹ. Tuy nhiên, trong trường hợp thuế chống bán phá giá hoặc chống trợ cấp tăng cao, xuất khẩu tôm sang Mỹ sẽ sụt giảm mạnh, kéo theo sự tụt giảm đáng kể trong tổng kim ngạch xuất khẩu của toàn ngành.
để vượt qua khó khăn và duy trì đà phát triển, bên cạnh nỗ lực nội tại, rất cần chính sách đủ mạnh và kịp thời làm điểm tựa vững chắc, giúp giảm thiểu tác động tiêu cực từ môi trường bên ngoài.
Cần biện pháp chính sách đủ mạnh
Trước những biến động từ thị trường và chính sách quốc tế, các doanh nghiệp tôm Việt Nam được khuyến nghị cần chủ động tái cấu trúc chiến lược xuất khẩu.
Một chuyên viên phân tích thuộc Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam cho rằng việc đa dạng hóa thị trường, giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ và tận dụng các ưu đãi từ các hiệp định thương mại như Hiệp định thương mại tự do Việt Nam với Liên minh châu Âu, Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương là định hướng cần thiết trong bối cảnh hiện tại.
Cùng với đó, cần tăng tốc phát triển dòng sản phẩm chế biến sâu, có giá trị gia tăng cao, phù hợp với xu thế tiêu dùng thực phẩm tiện lợi và sản phẩm ăn liền. Một yếu tố quan trọng khác là đảm bảo khả năng truy xuất nguồn gốc một cách minh bạch nhằm giảm thiểu rủi ro bị cáo buộc gian lận thương mại hoặc vận chuyển bất hợp pháp.
Theo vị chuyên viên trên, việc ứng dụng công nghệ và chuyển đổi số trên toàn chuỗi sản xuất, từ khâu nuôi trồng đến chế biến và quản trị đơn hàng, sẽ góp phần gia tăng năng lực thích ứng.
Việc chủ động xây dựng vùng nuôi đạt chuẩn và kiểm soát chi phí trong chuỗi cung ứng cũng được xem là giải pháp cần thiết để bảo vệ biên lợi nhuận. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng cần chuẩn bị kỹ về mặt tài chính và pháp lý để có thể phản ứng linh hoạt trước các thay đổi bất ngờ từ chính sách thuế của các thị trường lớn.
Tuy nhiên, bên cạnh những nỗ lực chủ động từ phía doanh nghiệp, sự hỗ trợ từ chính sách cũng đóng vai trò then chốt. Trong bối cảnh giá dầu thế giới liên tục biến động do xung đột địa chính trị kéo dài, chuyên gia kinh tế Vũ Thị Hồng Nhung cho rằng chi phí năng lượng và logistics dù đã hạ nhiệt phần nào vẫn đang neo ở mức cao. Nếu không có các biện pháp chính sách đủ mạnh để làm điểm tựa, nền kinh tế rất dễ bị tổn thương bởi các cú sốc bất ngờ.
Theo chuyên gia kinh tế Phan Thanh Chung, Việt Nam cần triển khai một chiến lược chính sách hai chiều, vừa có giải pháp ngắn hạn để ứng phó tức thời vừa thúc đẩy cải cách dài hạn nhằm tăng cường khả năng phục hồi trước những biến động về năng lượng.
Về ngắn hạn, ông Chung đề xuất Chính phủ nên cung cấp hỗ trợ có trọng điểm cho các nhóm dễ bị ảnh hưởng và các ngành nghề quan trọng. Tạm thời giảm thuế bảo vệ môi trường và thuế nhập khẩu nhiên liệu sẽ góp phần giảm giá bán lẻ.
Bên cạnh đó, cần tăng cường vai trò của Quỹ bình ổn giá xăng dầu nhằm điều tiết thị trường khi giá biến động mạnh. Miễn hoặc giảm thuế cho các ngành sử dụng nhiều nhiên liệu như vận tải và thủy sản cũng là biện pháp hiệu quả để giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp.
Đáng lưu ý, theo quy định tại khoản 2 Điều 1 Nghị quyết số 60 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, kể từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn sẽ quay lại mức trần của biểu khung thuế hiện hành, ngoại trừ dầu hỏa. Giới chuyên gia cảnh báo rằng trong bối cảnh nền kinh tế vẫn đang chịu áp lực từ các yếu tố trong và ngoài nước, việc thuế bảo vệ môi trường tăng trở lại mức tối đa sẽ tạo ra sức ép không nhỏ đối với hoạt động sản xuất kinh doanh.
Chính vì vậy, một trong những giải pháp mang tính đệm đỡ cho doanh nghiệp trong thời gian tới là cần tiếp tục duy trì hiệu quả của chính sách giảm thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu. Việc này sẽ góp phần hạn chế tác động bất lợi đến mặt bằng giá cả, kiềm chế lạm phát và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh nhiều bất ổn còn tiếp diễnBottom of Form
Quang Anh