Cho rằng giá nhà đất tăng mạnh vừa qua có sự tham gia của nhóm đầu cơ, Bộ Xây dựng đề xuất Bộ Tài chính nghiên cứu, tham mưu chính sách thuế với nhà đất thứ hai, đánh thuế đối với nhà đất bỏ hoang, không sử dụng.
Bộ Xây dựng đề xuất đánh thuế người sở hữu nhiều bất động sản
Bộ Xây dựng vừa có văn bản phân tích cơ cấu giá thành, giá bán và nguyên nhân tăng giá bất động sản gửi Văn phòng Chính phủ. Theo Bộ này, giá bất động sản, nhà ở thương mại tại một số đô thị tăng cao trong thời gian gần đây, một phần lý do đến từ hiện tượng đầu cơ của các hội, nhóm, cá nhân.
Để hạn chế tình trạng đầu cơ đồng thời ổn định thị trường, Bộ Xây dựng đề xuất Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất đánh thuế đối với nhà, đất thứ hai và bất động sản bỏ hoang, không sử dụng.
"Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất, tham mưu chính sách thuế với nhà đất thứ hai hoặc bỏ hoang, không sử dụng; nghiên cứu có chính sách đánh thuế với trường hợp sở hữu, sử dụng nhiều nhà, đất nhằm hạn chế đầu cơ, mua đi bán lại trong thời gian ngắn để kiếm lời", Bộ Xây dựng nêu rõ.
Đề xuất của Bộ Xây dựng đưa ra trong bối cảnh giá bất động sản, nhà ở liên tục tăng mạnh từ đầu năm đến nay. Trong văn bản gửi các địa phương trước đó, Bộ cho biết một số phiên đấu giá đất huyện ven gần đây có giá trúng cao gấp nhiều lần khởi điểm. Điều này làm ảnh hưởng tới tình hình phát triển kinh tế - xã hội và sự phát triển lành mạnh của thị trường bất động sản.
Bên cạnh đó, Bộ Xây dựng yêu cầu Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức triển khai tập huấn, phổ biến để thực hiện có hiệu quả Luật Đất đai 2024 và các văn bản quy định chi tiết hướng dẫn thi hành mới được ban hành đến các địa phương, cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân.
Bộ Tài nguyên và Môi trường theo dõi, tổng hợp thông tin tình hình thực hiện xác định giá đất, ban hành bảng giá đất của các địa phương theo quy định của Luật Đất đai năm 2024 để đánh giá tác động đối với mặt bằng giá đất. Đề xuất biện pháp, giải pháp hạn chế giá đất tăng bất thường ảnh hưởng tiêu cực đến mặt bằng giá đất, giá nhà ở và thị trường cung cầu nhà ở, bất động sản tại các địa phương.
Rà soát, kịp thời phát hiện các bất cập trong quy định pháp luật để tham mưu, đề xuất cấp thẩm quyền sửa đổi, điều chỉnh, bổ sung, không để xảy ra trục lợi, đồng thời xử lý và đề xuất phương án xử lý nghiêm hành vi lợi dụng đấu giá quyền sử dụng đất gây nhiễu loạn thị trường.
Bên cạnh đó, tăng cường chỉ đạo, hướng dẫn tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong công tác bồi thường giải phóng mặt bằng, giao đất, cho thuê đất, cấp Giấy chứng nhận... nhất là trong công tác xác định giá đất, tiền sử dụng đất.
Bộ Xây dựng đề xuất đánh thuế người sở hữu nhiều nhà đất. Ảnh minh họa.
Theo đánh giá của Bộ Xây dựng, xoay quanh chi phí liên quan đến đất đai, gần đây xuất hiện một số trường hợp có kết quả trúng đấu giá cao gấp nhiều lần so với giá khởi điểm và cũng có tác động đến thị trường bất động sản khu vực. Phản ánh ban đầu tại một số địa bàn của TP Hà Nội, kết quả đấu giá và giá trúng đấu giá được ghi nhận ở mức rất cao (đấu giá đất tại huyện Hoài Đức - Hà Nội, mức giá trúng đấu giá gấp 18 lần so với giá khởi điểm).
Theo đó, có 3 nguyên nhân chính đã tác động đến kết quả đấu giá đất vừa qua là do mức giá khởi điểm thấp thu hút nhiều người tham gia, số tiền đặt cọc để tham gia đấu giá thấp. Đồng thời, trong các cuộc đấu giá có nhiều hội nhóm đầu tư chuyên tham gia đấu giá rồi bán ngay để kiếm lời. Bên ngoài khu vực đấu giá, đông người môi giới trực chờ kết quả, sẵn sàng chào mua, bán đất với giá chênh từ 200 - 500 triệu đồng/lô.
Bộ Xây dựng cho biết, một trong những nguyên nhân khiến giá bất động sản, nhà ở thương mại tại một số đô thị lớn tăng cao trong thời gian qua là do biến động tăng đối với chi phí liên quan đến đất đai gần đây cũng như tác động khi áp dụng phương pháp tính và bảng giá đất mới. Đặc biệt tại một số địa phương, khu vực có hiện tượng đấu giá quyền sử dụng đất với kết quả trúng đấu giá cao gấp nhiều lần giá khởi điểm.
Bên cạnh đó, hiện tượng "tạo giá ảo", "thổi giá" của giới đầu cơ và các cá nhân hành nghề môi giới bất động sản; lợi dụng sự thiếu hiểu biết, đầu tư theo tâm lý đám đông của người dân để trục lợi....
"Chính các hoạt động của hội nhóm đầu cơ, sàn giao dịch, môi giới và một số chủ đầu tư là một phần nguyên nhân đẩy giá bất động sản, nhà ở thời gian qua", Bộ Xây dựng cho biết.
Giá nhà có giảm?
Trao đổi báo chí về đề xuất của Bộ Xây dựng mới đây, ThS. Nguyễn Văn Đỉnh - Chuyên gia pháp lý bất động sản - cho rằng, một trong nguyên nhân khiến giá nhà, đất leo thang là hiện tượng đầu cơ, găm giữ với tư duy “không gì giàu bằng buôn đất”, được hậu thuẫn bởi ngân hàng.
Theo ông Đỉnh, đây là tệp khách hàng “VIP” của giới nhà băng do khoản vay luôn có thế chấp bằng nhà, đất - vốn được cho là hầu như luôn tăng giá, ít rủi ro.
“Nhu cầu đầu tư của người dân là chính đáng nhưng khi hiện tượng này ở mức độ cao, trở thành đầu cơ, găm giữ nhà, đất đã làm méo mó thị trường, gây hoang hóa đất đai, làm lãng phí nguồn lực”, vị chuyên gia nói.
Ông Đỉnh nhấn mạnh, việc đánh thuế bất động sản để chống đầu cơ nhất định phải được triển khai. Về lâu dài, việc thu thuế đối với bất động sản là cần thiết, phù hợp thực tiễn, có cơ sở pháp lý cũng như cơ sở chính trị rõ ràng. Nghị quyết 18 của Đảng đã đặt ra nhiệm vụ hoàn thiện thể chế: “Quy định mức thuế cao hơn đối với người sử dụng nhiều diện tích đất, nhiều nhà ở, đầu cơ đất, chậm sử dụng đất, bỏ đất hoang”.
Bộ Xây dựng đề xuất đánh thuế người sở hữu nhiều bất động sản, giá nhà đất có giảm?
Cũng theo ông Đỉnh, nếu bất động sản phải chịu thuế, nếu thu thập được hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà đất để “quy chủ” được, xem tài sản này chính xác là của ai, thì một chuyện tưởng là hoang đường có thể xảy ra: giá nhà, đất sẽ giảm, thậm chí giảm mạnh. Hiện tượng đầu cơ bất động sản sẽ gần như bị ngăn chặn. Ngân hàng cũng sẽ phải tìm kiếm một tệp khách hàng mới thay vì các đại gia buôn đất.
“Giấc mơ cách mạng công nghiệp 4.0, chuyển đổi số… sẽ không thể thành hiện thực nếu buôn đất vẫn được coi là ngành nghề sinh lời chủ lực. Đánh thuế là để cụ thể hóa quan điểm “nhà là để ở, không phải để đầu cơ” và chỉ khi đó, giấc mơ an cư của người lao động mới bớt xa vời”, ông Nguyễn Văn Đỉnh nêu quan điểm.
Trong khi đó, một chuyên gia kinh tế vĩ mô lại nhìn nhận rằng, việc đánh thuế bất động sản sẽ không thể giải quyết được vấn đề nếu như vẫn tồn tại hành vi tránh thuế, nên chăng có sự phân biệt thuế sử dụng đất nộp hằng năm, ngoài mục đích sử dụng thì mức độ che phủ đất, bê tông hoá bề mặt đất đến đâu.
“Việc làm này giống như một mũi tên trúng nhiều đích, một mặt đánh vào diện tích các ngôi nhà hoặc bỏ hoang, hoặc quá rộng và lãng phí đất (biệt phủ, villla), mặt khác sẽ giúp hạn chế tình trạng bê tông hoá, để đất được thở và thoát nước bề mặt, tăng lượng nước ngầm”, vị này nói và cho biết ở nước ngoài các hè phố hay bãi đỗ xe, đường đi bộ trong công viên phần lớn họ chỉ đặt các viên gạch thoát nước mưa được, chứ không đổ tràn bê tông như Việt Nam.
Luật sư Nguyễn Tiến Lập - Thành viên Văn phòng luật sư NHQuang và Cộng sự, Trọng tài viên Trung tâm trọng tài quốc tế Việt Nam - cho rằng không nên nói thuế bất động sản chung chung mà xác định từng vấn đề, mục tiêu và cách thức, bởi thuế bao giờ cũng là công cụ điều tiết vĩ mô “nhạy cảm” và hiệu lực nhất.
“Chẳng hạn, trong điều kiện Việt Nam có thể cân nhắc đánh thuế đầu cơ lướt sóng, tức nếu chuyển nhượng càng nhanh sau khi mua thì sẽ bị đánh thuế càng cao, nhưng sẽ không đánh thuế này sau 3 hay 5 năm chẳng hạn. Ngoài ra, nếu bất động sản bị để không thì có thể đánh thuế trên giá trị nhưng nếu đưa vào khai thác thì chỉ còn chịu thuế kinh doanh”, vị luật sư đề xuất.
Hồng Quang