Booking vốn chỉ là bước giữ chỗ trước mở bán nay bị biến thành chiếc bẫy thổi giá và gom tiền không cam kết, đẩy người mua thật vào rủi ro cao nhất. Những màn “cháy hàng”, bảng hàng đỏ rực và khan hiếm dàn dựng chỉ làm thị trường thêm méo mó, còn người mua ở thực trở thành nạn nhân. Khi công cụ đo nhu cầu bị biến thành công cụ thao túng, thị trường bất động sản rơi vào vòng xoáy ảo khó lường.
Khách hàng biến thành nạn nhân
Thứ từng được coi là công cụ đo lường sức mua của thị trường đang dần trở thành chiếc bẫy tài chính tinh vi. Booking, vốn chỉ mang chức năng giữ chỗ, đã bị biến dạng thành phương tiện thổi giá, tạo khan hiếm giả và gom tiền của người mua mà không cần bất kỳ cam kết lợi nhuận hay nghĩa vụ pháp lý nào. Trớ trêu thay, nhóm chịu tổn thất nặng nề nhất lại chính là những người đang tìm kiếm một mái nhà để ở.
Ban đầu, booking chỉ giúp khách tiếp cận những lựa chọn tốt hơn trước thời điểm mở bán, đồng thời hỗ trợ chủ đầu tư đánh giá nhu cầu thực tế. Tuy nhiên, thực tiễn trên thị trường đã vượt xa khuôn khổ ban đầu và mang màu sắc thao túng rõ rệt.
Câu chuyện tại một dự án ở Hà Nội là ví dụ điển hình. Chủ đầu tư công bố dự án đã nhận tới 1.500 booking dù tổng số căn chỉ khoảng 845, trong khi phần móng còn chưa hoàn thiện. Thế nhưng đến giai đoạn ra mắt, các sàn môi giới sau khi đã dốc tiền quảng cáo lại “choáng váng” vì không chốt được bất kỳ căn nào. Lý do: chủ đầu tư âm thầm giữ lại giỏ hàng mà không hề thông báo trước.
Những con số được giới thiệu như các tín hiệu thị trường đầy hấp dẫn thực chất chỉ là công cụ gây sức ép tâm lý, khiến cả môi giới lẫn khách mua rơi vào tình thế bị động, luôn loay hoay chạy theo cảm giác khan hiếm.
Tình trạng này càng trở nên đáng lo khi các sự kiện mở bán bị biến thành những buổi diễn sắp đặt tỉ mỉ. Người đóng giả khách mua mang theo vali tiền, giả vờ chen lấn để “tranh căn” và tạo không khí sôi động. Người mua thật chứng kiến sự xô đẩy ấy thường hoảng sợ trước viễn cảnh mất cơ hội và dễ dàng bị cuốn vào việc xuống tiền một cách vội vã.
Bảng điện tử liên tục nhấp nháy tình trạng nhiều khách cùng giữ chỗ một căn. Có nơi tuyên bố 90 đến 99% số lượng đã bán hết, nhưng chỉ ít ngày sau, những căn được cho là “cháy hàng” lại xuất hiện trên thị trường với mức chiết khấu lớn.
Những hình ảnh ấy vừa phản cảm vừa báo hiệu sự lệch chuẩn của thị trường, nơi mà ngay cả những quy luật cơ bản như cung và cầu cũng bị bóp méo. Một dự án chỉ có 500 căn nhưng lại xuất hiện tới 5.500 booking, hay một người có thể đứng tên hàng chục booking ảo mà không cần một bộ hồ sơ đầy đủ, là minh chứng cho mức độ méo mó ấy.
Trong tất cả những hệ lụy của booking ảo, người mua nhà để ở là nhóm tổn thương nặng nhất. Trường hợp của chị Nguyễn Thị Lan Anh (Phường Cầu Giấy, Hà Nội) phản ánh điều đó rõ ràng.
Chị chuyển 300 triệu đồng cho môi giới để “giành được cơ hội tốt”, nhưng sau khi thanh toán mới vỡ lẽ rằng booking này là không có thật. Quyền mua không tồn tại, còn khoản tiền đặt chỗ thì bị hứa hẹn dai dẳng mà không có ngày nhận lại. Chị chia sẻ rằng việc không có hợp đồng, không hạn trả, không danh tính pháp lý rõ ràng khiến khoản tích lũy nhiều năm của chị đang bị giữ lại vô thời hạn.
Ngay cả các môi giới cũng không thoát khỏi ma trận booking. Anh Lâm, một môi giới tại khu vực Hà Nội, kể rằng khách hàng của anh phải đặt hai booking để giữ một căn hộ, nhưng sau đó chủ đầu tư lại tiếp tục yêu cầu đặt thêm để được xác nhận quyền mua.
Anh cho rằng việc quy trình đặt chỗ bị bóp méo đã mở đường cho chủ đầu tư và sàn phân phối liên tục thay đổi điều kiện. Người mua nhà vì thế bị lôi kéo vào vòng xoáy không có điểm dừng, vừa tốn kém vừa rủi ro.
Booking vốn chỉ là bước giữ chỗ trước mở bán nay bị biến thành chiếc bẫy thổi giá và gom tiền không cam kết, đẩy người mua thật vào rủi ro cao nhất
Thị trường bị bóp méo
Thực tế cho thấy tâm lý “sợ mất cơ hội” đang bị khai thác triệt để. Booking, thay vì đóng vai trò hỗ trợ giao dịch, lại trở thành công cụ kích hoạt nỗi lo mất căn đẹp, mất ưu tiên, mất suất mua. Khi nhìn thấy hàng loạt bảng hàng phủ kín màu đỏ hay những con số booking lớn đến phi lý, nhiều người mua rơi vào trạng thái căng thẳng và vội vã đặt cọc, dù chưa kịp kiểm chứng thông tin hay cân nhắc kỹ lưỡng quyết định.
Tổn thất của họ không chỉ nằm ở khoản tiền đã xuống. Người mua còn mất đi thời gian, quyền lựa chọn sản phẩm phù hợp, sự bình tĩnh cần thiết và đôi khi đánh rơi cả cơ hội tìm được nơi an cư đúng ý. Điều đáng nói là, trong nỗi hoảng sợ ấy, chính họ lại vô tình tiếp tay cho mô hình tạo “sốt ảo” tiếp tục tồn tại.
Nhưng những mất mát của người mua chỉ là phần nổi của tảng băng. Điều nguy hiểm hơn nằm ở sự lệch chuẩn mà booking ảo gây ra cho toàn bộ thị trường. Giá bán bị đẩy lên mức vô lý khi chủ đầu tư tin rằng lượng đăng ký lớn đồng nghĩa với “cháy hàng”.
Một dự án được đồn ở mức 49 triệu đồng mỗi mét vuông có thể nhảy vọt lên 69 triệu; dự án khác từ kỳ vọng 100 triệu có thể đội lên 160 triệu. Trong bối cảnh thông tin thiếu minh bạch, người mua lại tưởng đó là giá thật của thị trường, khiến mặt bằng giá cả khu vực bị kéo lên theo hiệu ứng dây chuyền.
Ngoài việc góp phần tạo mặt bằng giá giả, booking ảo còn bị biến tướng thành hình thức huy động vốn không lãi suất. Hàng loạt khách hàng nộp tiền giữ chỗ, chờ đợi từ ba đến sáu tháng, thậm chí lâu hơn, để được giao dịch chính thức.
Trong thời gian đó, chủ đầu tư có thể sử dụng dòng tiền này mà không chịu bất kỳ nghĩa vụ nào. Việc cung – cầu bị bóp méo khiến thị trường rơi vào tình trạng nhiễu loạn, tạo đất sống cho đầu cơ và làm gia tăng khoảng cách giữa người mua để ở và giới đầu tư lướt sóng.
Những người thực sự có nhu cầu an cư bị đẩy xuống vị trí bất lợi nhất. Họ thường phải mua lại từ thị trường thứ cấp với mức giá chênh cao, trong khi thị trường mất dần chức năng cơ bản của nó: đáp ứng nhu cầu nhà ở.
Ông Phạm Nguyễn Anh Tiến, Giám đốc CTCP V Realty Agency, cho rằng cuộc chơi booking chỉ có một người duy nhất hưởng lợi là bên tạo ra sân chơi. Tất cả những chủ thể còn lại, từ khách hàng đến môi giới, thậm chí cả chủ đầu tư có nguồn lực tài chính hạn chế, đều có thể trở thành nạn nhân.
Ở thời điểm hiện nay, việc siết chặt quy trình đặt chỗ là yêu cầu cấp thiết. Các tiêu chí về minh bạch thông tin, hợp đồng rõ ràng, hạn chế đặt cọc khi dự án chưa đủ điều kiện mở bán, cũng như giám sát tài chính đối với chủ đầu tư cần được triển khai ngay lập tức để ngăn chặn tình trạng lạm dụng.
Về phía người mua nhà, sự tỉnh táo là “lá chắn” quan trọng nhất. Điều này đồng nghĩa với việc phải kiểm tra pháp lý dự án, yêu cầu văn bản rõ ràng, từ chối xuống tiền khi hồ sơ chưa hoàn chỉnh, tham khảo ý kiến tư vấn độc lập và đặc biệt là không chạy theo những hiệu ứng đám đông mang tính cảm xúc.
Về phía cơ quan quản lý, đã đến lúc rà soát quy trình mở bán, thiết lập quy định rõ ràng hơn về việc nhận cọc và kiểm soát nghiêm ngặt các hành vi đẩy giá, tạo khan cung giả tạo.
Booking ảo đang vận hành như một “khối u” trong cơ thể của thị trường bất động sản. Nếu không can thiệp kịp thời, hệ lụy của nó sẽ tiếp tục lan rộng. Minh bạch thông tin không chỉ là đòi hỏi của một thị trường lành mạnh mà còn là nhu cầu bức thiết của hàng triệu người dân đang tìm kiếm một chốn an cư thực sự.
Bình Minh