Thu hút 100 chuyên gia hàng đầu, giao từng bộ ngành một “tổng công trình sư” là những bước đi quyết liệt nhằm thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hướng tới mục tiêu tăng trưởng 8,3–8,5% vào năm 2025.
Những bước phát triển mạnh mẽ
Tại một diễn đàn về chuyển đổi số mới đây, ThS. Đặng Tùng Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Công nghệ - Chính phủ số, Cục Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) đã chia sẻ một câu chuyện đời thường nhưng đầy sức thuyết phục.
Trong chuyến công tác tới một địa phương, ông tình cờ biết đến một hợp tác xã đang loay hoay tiêu thụ món cá chạch kho niêu là một đặc sản địa phương giá chỉ 90.000 đồng/niêu, nhưng gần như không ai mua. Món ăn tuy ngon nhưng thiếu kênh tiếp thị, lãnh đạo HTX phải đánh xe rong ruổi rao hàng khắp nơi vẫn ế ẩm.
“Việc tôi làm rất đơn giản”, ông Tùng Anh nói, “chỉ cần đưa sản phẩm lên các nền tảng quen thuộc như Facebook, Zalo, các diễn đàn cộng đồng…”. Kết quả, cá chạch kho bất ngờ hút khách. Thu nhập của các xã viên HTX từ 1 triệu đồng tăng vọt lên 5 triệu đồng mỗi tháng. Vùng nguyên liệu từng bị bỏ hoang cũng nhanh chóng được khôi phục nhờ sức sống mới từ chuyển đổi số.
Câu chuyện là minh chứng rõ ràng: chuyển đổi số không phải điều xa vời hay khái niệm trừu tượng. Nó có thể bắt đầu từ những việc nhỏ, gần gũi, tác động trực tiếp đến sinh kế và thu nhập của người dân. Khi được triển khai bài bản, đồng bộ ở quy mô quốc gia, chuyển đổi số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo hoàn toàn có thể trở thành những trụ cột chiến lược cho tăng trưởng kinh tế bền vững.
Đây cũng là thông điệp được Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh tại phiên họp lần thứ 3 của Ban Chỉ đạo Chính phủ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06, diễn ra cuối tuần qua.
Theo Thủ tướng, với mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2025 đạt 8,3 – 8,5%, Việt Nam cần “tăng trưởng nhanh, cao nhưng phải bền vững”, và để đạt được điều đó, không thể thiếu vai trò của ba trụ cột: khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Trên thực tế, nửa đầu năm 2025 đã ghi nhận những tín hiệu tích cực từ ba lĩnh vực này. Số lượng công bố quốc tế của Việt Nam tăng 9%, nổi bật là các ngành mũi nhọn như khoa học máy tính, toán học, y học. Cả nước đã cấp 849 giấy chứng nhận kết quả nghiên cứu khoa học là một bước tiến quan trọng trong việc thúc đẩy thương mại hóa nghiên cứu.
Hoạt động thu thuế từ thương mại điện tử và kinh tế số đạt 98.000 tỷ đồng, tăng 58% so với cùng kỳ năm trước. Xuất khẩu các sản phẩm số đạt 78,1 tỷ USD, tăng 20,5% đưa Việt Nam trở thành điểm sáng về sản xuất phần mềm và thiết bị số tại Đông Nam Á.
Thương mại điện tử tiếp tục tăng trưởng mạnh, duy trì mức 22 – 25% nhờ sự phổ biến của các nền tảng bán hàng trực tuyến và thói quen tiêu dùng kỹ thuật số đang lan rộng trong xã hội.
Lĩnh vực chuyển đổi số cũng ghi nhận những kết quả đột phá. Tính đến nay, cả nước đã có hơn 15.000 trạm 5G được lắp đặt, đưa tốc độ internet di động của Việt Nam lọt vào top 20 thế giới.
Trung tâm Dữ liệu Quốc gia đang được triển khai thần tốc, dự kiến vận hành vào ngày 19/8/2025 góp phần xây dựng nền tảng dữ liệu lớn phục vụ quản trị quốc gia và phát triển kinh tế số. Song song đó, hệ thống hóa đơn điện tử tiếp tục mở rộng nhanh chóng với hơn 109.800 doanh nghiệp và hộ kinh doanh đã đăng ký, phát hành hơn 2,1 tỷ hóa đơn điện tử.
NaN
Tăng tốc cho nửa cuối năm
Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng nếu được triển khai đồng bộ và bài bản, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có thể đóng góp tới 5% vào tăng trưởng GDP mỗi năm. Đây là mức tăng trưởng mang tính bền vững. Trong đó, khoa học công nghệ có khả năng đóng góp 1% thông qua thương mại hóa nghiên cứu; đổi mới sáng tạo có thể góp 3% nhờ hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao công nghệ và năng suất; phần còn lại đến từ chuyển đổi số với các nền tảng công nghệ, dịch vụ công trực tuyến, hạ tầng viễn thông và xây dựng chính phủ số.
Tuy nhiên, giống như món cá chạch kho không thể tự mình tìm đến người tiêu dùng nếu không có người đưa lên mạng, ba trụ cột này cũng sẽ không thể phát huy hiệu quả nếu thiếu nền tảng thể chế, thiếu nhân lực phù hợp và thiếu những hành động quyết liệt từ các cấp ngành.
Thủ tướng đã chỉ ra hàng loạt điểm nghẽn đang cản trở tiến trình. Tính đến thời điểm này vẫn còn tới 75 nhiệm vụ chưa hoàn thành, phân bố ở 9 bộ và ngành. Thể chế và chính sách chưa đủ mạnh, chưa bám sát yêu cầu thực tế. Cơ sở hạ tầng số chưa theo kịp tiềm năng và tốc độ tăng trưởng kinh tế.
Nguồn lực đầu tư cũng đang là một rào cản lớn. Nhiều đơn vị chưa chủ động đăng ký kinh phí đầu tư phát triển và chi thường xuyên cho hoạt động khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và các chương trình trọng điểm như Đề án 06. Trong khi đó, nhân lực chất lượng cao lại chưa được thu hút đúng mức. Chính sách đãi ngộ chưa đủ hấp dẫn dẫn đến tình trạng chuyên gia giỏi không mặn mà trở về, người trở về lại sớm tìm đường ra đi.
Thủ tục hành chính còn gây nhiều phiền hà cho người dân và doanh nghiệp. Tiến độ cắt giảm, đơn giản hóa mới đạt khoảng 18%. Tỷ lệ dịch vụ công thực hiện hoàn toàn trực tuyến mới hơn 39% trong khi mục tiêu đặt ra đến năm 2025 là 80%. Các hoạt động hướng dẫn, tuyên truyền, hỗ trợ còn rời rạc, thiếu hiệu quả. Ở một số nơi, tình trạng cò mồi làm thủ tục vẫn diễn ra. An toàn thông tin và bảo mật dữ liệu chưa được coi trọng đúng mức.
Để tháo gỡ, Chính phủ đã đề ra hàng loạt giải pháp cụ thể. Bộ Nội vụ sẽ xây dựng quy chế tuyển dụng và đãi ngộ đặc biệt cho chuyên gia hàng đầu, với mục tiêu thu hút ít nhất 100 nhân tài về nước làm việc, hoàn thành trong tháng 8 năm nay.
Các bộ, ngành và địa phương phải lựa chọn một người đứng đầu về công nghệ thông tin và một người phụ trách chuyên môn nghiệp vụ để phối hợp cùng Bộ Công an, Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các doanh nghiệp công nghệ xây dựng kiến trúc và chiến lược chuyển đổi số riêng cho từng đơn vị.
Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ trình Khung chiến lược giáo dục đại học, đồng thời sắp xếp lại hệ thống các viện nghiên cứu gắn với nhu cầu thực tiễn, dự kiến hoàn thành trong quý III năm nay.
Bộ Xây dựng cùng Bộ Khoa học và Công nghệ và sáu thành phố lớn sẽ rà soát và phê duyệt đề án đô thị thông minh trong tháng 7, từ đó triển khai trong năm nay.
Bộ Công an được giao nhiệm vụ thúc đẩy xây dựng kế hoạch chi tiết triển khai 116 cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành.
Bộ Tài chính cùng Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ đánh giá tỷ trọng giá trị gia tăng của kinh tế số trong GDP và đưa ra giải pháp nhằm đạt mục tiêu 20% GDP đến cuối năm 2025. Cùng với đó là kế hoạch mở rộng phủ sóng mạng 5G trên toàn quốc, tiến tới cung cấp Internet vệ tinh để người dân vùng sâu vùng xa không còn bị bỏ lại phía sau trong tiến trình số hóa.
Khi toàn bộ hệ thống cùng nỗ lực, cùng hành động, tinh thần chỉ đạo quyết liệt từ Chính phủ sẽ trở thành đòn bẩy cho tăng trưởng. Mục tiêu đạt mức tăng trưởng 8,5% trong năm 2025 không còn xa vời, và những đích đến dài hạn cũng sẽ ngày một rõ ràng hơn.
Quang Anh