Kết thúc quý I, tăng trưởng kim ngạch XK đã cao hơn gấp đôi so với con số Quốc hội giao cho Bộ Công Thương (tăng từ 6-7%). Đặc biệt, tăng trưởng kim ngạch XK trong những quý tiếp theo dự kiến sẽ còn cao hơn bởi đó mới là thời điểm nhu cầu hàng hóa trên thị trường tăng cao.
Trong vài năm trở lại đây, kim ngạch XK của Việt Nam tăng khá nhanh, liên tục đạt tốc độ trên dưới 10%/năm và đã đạt mốc 176 tỷ USD vào năm 2016. Tuy nhiên, tăng trưởng kim ngạch XK đang chủ yếu dựa vào lượng chứ không phải do thương hiệu, giá trị gia tăng của hàng hóa khá thấp.
Theo Bộ trưởng Trần Tuấn Anh, việc tham gia WTO không chỉ đánh dấu sự phát triển quan trọng của Việt Nam thông qua khung khổ hội nhập với kinh tế toàn cầu và thế giới, mà còn là nền tảng hướng tới phát triển kinh tế - xã hội hiện đại, bền vững với những đường hướng và mục tiêu rõ nét.
Sau 10 năm Việt Nam tham gia Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) và một loạt các hiệp định thương mại tự do được ký kết mở ra nhiều cơ hội cho các mặt hàng XK thâm nhập sâu, rộng vào thị trường các nước. Năm 2016, kim ngạch XK của nước ta đạt 176,6 tỷ USD, tăng 9% so với năm 2015. Tăng trưởng XK đạt được ở hầu hết các mặt hàng XK chủ lực. Cả nước đã có 24 mặt hàng có kim ngạch XK hơn 1 tỷ USD, trong đó nhóm hàng nông-lâm-thủy sản đạt 22,2 tỷ USD, tăng 7,7% so với năm 2015.
Cùng với đó, việc mở cửa thị trường đã đem lại nhiều lợi ích, giúp các nước tìm được vị trí của mình trong nền kinh tế. Theo nhận định của nhiều chuyên gia, việc gia nhập WTO chính là “mở cánh cửa lớn” để Việt Nam bước vào “sân chơi” toàn cầu.
Thành tích xuất khẩu luôn nằm ở nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
Theo Bộ Công Thương, bước vào quý đầu tiên của năm 2017, kim ngạch XK tăng trưởng cao hơn dự kiến. Cụ thể, tháng 3, kim ngạch XK cả nước đạt 17,25 tỷ USD, tăng 14,3% so với cùng kỳ. Tính chung 3 tháng, kim ngạch XK đạt 44,6 tỷ USD, tăng 15,1% so với cùng kỳ.
Mặc dù thừa nhận những thành tựu mà nền kinh tế Việt Nam đạt được sau 10 năm gia nhập WTO, song nhiều ý kiến của cac chuyên gia cho rằng, một điểm nổi lên đáng quan ngại trong hoạt động xuất khẩu của Việt Nam là tình trạng thành tích xuất khẩu luôn nằm ở nhóm doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI).
Cơ cấu mặt hàng XK hiện có sự chuyển dịch lớn khi các nhóm mặt hàng công nghiệp đã vươn lên chiếm 80% giá trị các mặt hàng XK. Đây là kết quả tương đối khả quan so với những năm trước, nhưng chưa thể yên tâm bởi giá trị gia tăng của nhiều nhóm ngành hàng như nông sản, thủy sản, điện tử, công nghệ cao vẫn ở mức thấp, dẫn đến giá trị XK thấp.
Các mặt hàng XK trong lĩnh vực công nghiệp có giá trị sản xuất và XK lớn như dệt may, da giày, đồ gỗ, điện tử... chủ yếu đang sản xuất theo hình thức gia công, lắp ráp. Như vậy, nước ta đã tích cực tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu, nhưng hàm lượng giá trị của các doanh nghiệp Việt Nam là chưa cao. Tăng trưởng kim ngạch XK đang chủ yếu dựa vào lượng chứ không phải do thương hiệu, giá trị gia tăng của hàng hóa khá thấp.
Các chuyên gia cho rằng, khi doanh nghiệp trong nước đang gặp khó khăn trong việc xây dựng thương hiệu thì các hiệp hội ngành hàng, các địa phương cần có hỗ trợ để xây dựng được thương hiệu tập thể, ví dụ như: Chè Mộc Châu, cà phê Buôn Ma Thuột, nước mắm Phú Quốc... Mặt khác, ngành công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ logistic có vai trò rất lớn trong việc nâng cao giá trị sản phẩm XK. Mặc dù logistic không trực tiếp đóng góp trong việc nâng cao giá trị sản phẩm XK nhưng góp phần giảm chi phí, rút ngắn thời gian sản xuất, nâng cao hiệu suất của doanh nghiệp.
Ngọc Ninh