Cạnh tranh bán lẻ là cuộc đua công nghệ

Dù phải đối mặt với bài toán chi phí, nhưng việc đầu tư vào công nghệ đã trở thành lựa chọn bắt buộc để doanh nghiệp bán lẻ giữ chân khách hàng và sinh tồn trước làn sóng cạnh tranh mới.

Áp lực chi phí đổi lấy sự cạnh tranh 

Tại phần tọa đàm của Hội thảo "Làm chủ bối cảnh bán lẻ mới tại Việt Nam với AI và dữ liệu", ông Nguyễn Văn Mười - Phó Tổng thư ký của Hiệp hội Rau quả Việt Nam đặt vấn đề làm sao để thay đổi được hành vi của người nông dân trong vấn đề sản xuất? cũng như làm sao để người tiêu dùng biết rõ về chất lượng hàng hóa mình đang sử dụng tại các hệ thống bán lẻ?

Trả lời câu hỏi trên, ông Nguyễn Phúc Khoa - Phó Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam (AVR) cho rằng, bất kỳ ai kể cả người tiêu dùng hay là nhà cung ứng họ đều phải thấy được hiệu quả trước khi họ áp dụng một công nghệ nào đó.

Đối với các sản phẩm của người nông dân phải đặt ở một cái vị trí trang trọng nào đó trong cái chuỗi cung ứng, làm cho cái kệ hàng hóa mà phải được đối xử sản phẩm với một cái giá trị nó khác biệt.

Dẫn chứng, ông Khoa lấy ví dụ về chuỗi thịt heo có truy xuất nguồn gốc theo  chuỗi cung ứng mà TP.HCM đang làm của TE-FOOD được áp dụng quy trình rất là chặt chẽ, giá bán lúc đầu nền kinh tế áp giá cao hơn 10% tuy nhiên sau cùng cũng bằng với mọi người. Trong khi những doanh nghiệp làm tương tự như trên tại TP.HCM lại chiếm tỷ lệ rất bé so hàng không có điểm truy xuất nguồn gốc. Như vậy thì làm sao để cho nông dân họ cảm thấy rằng việc ứng dụng như vậy mang lại hiệu quả thiết thực cho họ.

Bên cạnh đó, việc áp dụng công nghệ nó đòi hỏi một cái khoản chi phí lớn khi  nghiên cứu gần đây cho thấy công nghệ áp dụng mới cho các cái hệ thống, trong đó có hệ thống bán lẻ gọi là "công nghệ đột phá". Thường mọi người hay nhầm công nghệ thay thế, công nghệ duy trì thì thực sự những cái công nghệ thay thế, duy trì mức kinh phí đầu tư ban đầu nó thấp, hiệu quả có thể thấy ngay. Tuy nhiên công nghệ đột phá mất khoản đầu tư với mức kinh phí lớn và hiệu quả không thể thấy liền trong một vài năm đầu. Qua đây đòi hỏi câu chuyện là chúng ta phải đầu tư một cái ngân sách khá lớn.

"Như vậy thì đối với người nông dân, với kinh phí hẹp hòi, với cái đầu ra mà chúng ta chưa thấy được hiệu quả ngay, thì để thuyết phục họ thì đây là một câu chuyện mà tôi nói thực sự là khó", Phó Chủ tịch AVR đặt vấn đề.

Thêm vào đó, tại các vùng sâu, vùng xa hạ tầng công nghệ còn kém ví dụ như heo trích xuất nguồn gốc như đã nêu thì phải nuôi ở những trang trại cách biệt với với với khu dân cư, như vậy thì làm sao hạ tầng có thể tốt được?

Để giải quyết cái bài toán tổng thể này, ông Khoa cho rằng phải có cơ chế đồng bộ từ chính sách áp dụng và việc kiểm tra, hậu kiểm đối với các sản phẩm trôi nổi trên thị trường hiện nay thì mới khuyến khích doanh nghiệp và đặc biệt nông dân thực thi cái việc là truy xuất nguồn gốc đối với sản phẩm nông nghiệp nói riêng và những cái sản phẩm khác nói chung. 

Đầu tư vào AI có xứng đáng? 

Theo nghiên cứu của ông Nguyễn Phúc Khoa - Phó Chủ tịch AVR thực nghiệm 650 mẫu trên cả nước dựa trên nghiên cứu các CEO, CTO (tối thiểu là giám đốc của một cửa hàng tại một cái khu vực từ phía Bắc cho đến tận cùng phía Nam), cho thấy một trong những nhân tố ảnh hưởng tới quyết định của nhà lãnh đạo về mặt tổ chức làm sao đầu tư vào công nghệ có liên quan tới "tỷ lệ đầu tư vào công nghệ" - đây là một chỉ số rất quan trọng.

Cũng tại nghiên cứu trên ghi nhận, 95% trong đó là các doanh nghiệp vừa và nhỏ và chỉ có 5% là doanh nghiệp là trung bình và lớn.

Đồng thời, sự cạnh tranh mà khảo sát đối với những doanh nghiệp FDI, những doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài có thể thấy họ đầu tư công nghệ khá lớn. Điều này cho thấy sự tụt hậu nếu doanh nghiệp trong nước không có sự đầu tư đúng mức. Như vậy thì cuộc cạnh tranh hiện nay không chỉ liên quan tới việc doanh nghiệp có bao nhiêu điểm bán hàng mà còn là sự phát triển cho công nghệ.

Hành vi khách hàng trong thời gian gần đây rõ ràng nó có sự thay đổi cực kỳ lớn, trong đó cái lòng trung thành khách hàng, đặc biệt đối với khu vực Châu Á giảm sút mạnh so với khu vực Châu Âu. Do đó, nếu doanh nghiệp không đầu tư việc trước sau bị loại khỏi cuộc chơi là chắc chắn.

Mặt khác, ông Khoa chỉ ra là làn sóng của thương mại điện tử xuyên biên giới. Ông chỉ ra nghịch lý khi các chủ cửa hàng trên đường Nguyễn Trãi, khu vực đường Lê Lợi và Nguyễn Huệ đều là những con phố mua sắm tại khu vực trung tâm cho thuê, giảm giá rất nhiều nhưng hầu như không có giao dịch. Lý giải cho điều trên, ông cho rằng hiện nay, người tiêu dùng đang nhìn nhận cửa hàng ở khu vực mặt tiền, khu vực trung tâm chỉ như một nơi để trải nghiệm để người ta giao tiếp.

"Như vậy nếu mà chúng ta thấy thói quen, hành vi và kể cả cái xu hướng của thị trường cũng đang thay đổi mà lại không áp dụng công nghệ, chúng ta không có AI, chúng ta không có Big Data chúng ta sẽ thất bại trong cuộc đua này', ông Khoa nêu quan điểm.

Nói thêm, ông Khoa chỉ ra nghiên cứu của GS.TS Đại học Quốc gia Hà Nội cho thấy sau năm 2022 tại Hà Nội và các tỉnh phía Bắc trên cái hệ thống bán lẻ của Hapro, Intimex, Lan Chi và một số các hệ thống bán lẻ khác ghi nhận có 5 công nghệ hiện nay cho dù doanh nghiệp nhỏ cũng áp dụng, trong đó có 2 công nghệ là AI và Big Data.

Xét về mặt học thuật, về mặt xu hướng thị trường, về cả phương thức đầu tư sắp tới, ông Khoa cho rằng dù ROI không đạt kỳ vọng nhưng nếu không dành một ngân sách đáng kể đầu tư thì việc bị loại khỏi cuộc chơi chắc chắn do đó các lựa chọn tốt nhất vẫn là thuyết phục lãnh đạo công ty đầu tư vào công nghệ. 

Nguyễn Trang - Thiên An