Chỉ họp một phiên duy nhất mỗi năm, nhưng Chợ Viềng lại tạo nên một kiểu mua bán khác biệt, nơi người mua ít mặc cả, người bán cũng không quá nặng chuyện lời lãi. Trong không khí đầu xuân, niềm tin dường như có sức nặng hơn vài chục nghìn đồng chênh lệch.
Các mặt hàng nông cụ, nơm, đó được bày bán dày đặc tại Chợ Viềng, thu hút đông người dừng lại lựa chọn trong phiên chợ đầu xuân.
Mua may, không ai muốn kỳ kèo mặc cả
Năm nay, Lễ hội Chợ Viềng Xuân - Phủ Dầy 2026 được tổ chức sớm hơn và kéo dài từ tối mùng 6 đến mùng 8 tháng Giêng, thay vì chỉ tập trung vào đêm mùng 7 như trước đây. Thời gian tổ chức dài hơn khiến lượng du khách đổ về từ sớm, không khí mua bán đã rộn ràng ngay trong ngày mùng 7.
Gần trưa mùng 7, lối vào chợ ken đặc người, tiếng mời chào và trả giá vang lên liên tục. Các mặt hàng bày bán không khác nhiều so với mọi năm như cây cảnh, nông cụ, đồ đồng cũ, vật dụng sinh hoạt. Phần lớn không niêm yết giá, người mua và người bán trao đổi trực tiếp.
Anh Phạm Minh Đức (Hà Nội) dừng lại trước một cây sung cảnh được báo giá 350.000 đồng. Anh trả 320.000 đồng và người bán gật đầu, giao dịch kết thúc khá nhanh.
“Giá cũng nhỉnh hơn ngày thường,” anh nói. “Nhưng đầu năm tôi không muốn trả giá nhiều. Mua lấy may là chính.”
Theo một tiểu thương bán cây cảnh, giá trong phiên chợ có thể cao hơn khoảng 10–15% so với ngày thường, tùy mặt hàng. Tuy nhiên, số khách mặc cả đến cùng không nhiều. “Họ vẫn hỏi giá, nhưng ít ép xuống quá thấp. Đầu năm ai cũng muốn thuận,” chị cho hay.
Ở gian hàng nông cụ, một chiếc nơm được phát giá 80.000 đồng. Sau một lời trả xuống 70.000 đồng, người bán đồng ý ngay. Anh Đỗ Hùng (Ninh Bình) rút ví thanh toán. “Chênh vài chục nghìn không đáng. Tôi mua treo trong nhà, coi như lấy lộc làm ăn,” anh nói.
Nếu ở chợ thường, mức chênh 10.000–20.000 đồng có thể kéo theo thêm vài vòng trả giá. Nhưng tại đây, nhiều giao dịch kết thúc nhanh hơn. Người mua cân nhắc, mặc cả nhẹ rồi quyết định.
Tuy vậy, không phải ai cũng hoàn toàn mua theo cảm xúc. Anh Lê Minh, từ Hà Nội về cùng bạn bè, cho biết: “Tôi đi lễ và du xuân là chính. Còn chuyện mua may thì cũng tin, nhưng giá quá cao vẫn phải cân nhắc trước khi mặc cả. Dù vậy, trong không khí này mình cũng dễ mở ví hơn.”
Sự hiện diện của những người mua thực dụng cho thấy Chợ Viềng không đứng ngoài quy luật thị trường. Giá cả vẫn được cân nhắc, chỉ là mức độ gay gắt trong thương lượng giảm đi.
Các mặt hàng nông cụ, nơm, đó được bày bán dày đặc tại Chợ Viềng, thu hút đông người dừng lại lựa chọn trong phiên chợ đầu xuân.
“Bán đắt” không chỉ là giá cao
Với người bán, đây là phiên chợ quan trọng nhất trong năm, khi doanh thu gần như dồn vào vài giờ cao điểm. Chị Phùng Ánh, chuyên bán nông cụ, cho biết khách rất đông và không khí mua bán khá thoải mái. “Họ vẫn trả giá, nhưng không ép xuống quá thấp như ngày thường,” chị nói. Phần lớn giao dịch được chốt nhanh chỉ sau vài câu trao đổi, không kéo dài như ở chợ thường.
Theo chị, “bán đắt” không đơn thuần là bán giá cao hơn, mà là bán được hàng trong tâm thế thuận lợi. “Đầu năm ai cũng muốn vui. Khách trả thấp một chút, mình bớt một chút. Hai bên đều thoải mái.”
Một tiểu thương bán cây cảnh cũng chia sẻ: “Ngày thường khách trả thấp quá là khó chịu. Nhưng hôm nay khác. Họ mua lấy lộc nên mình cũng không tính toán từng đồng.”
Sự khác biệt nằm ở bầu không khí chung. Khi cả người mua lẫn người bán bước vào giao dịch với tâm lý tích cực, quá trình thương lượng diễn ra nhanh hơn, thời gian mặc cả rút ngắn và giao dịch được chốt sớm.
Nhiều giao dịch được chốt nhanh chỉ sau vài câu trao đổi tại khu vực bán nông cụ và đồ đan tre.
Khi niềm tin tác động đến quyết định mua bán
Phần lớn hàng hóa tại Chợ Viềng không phải mặt hàng hiếm. Cây cảnh, nông cụ hay đồ đồng cũ đều có thể tìm thấy ở nơi khác với mức giá tương đương. Nhưng tại đây, mỗi món đồ được gắn thêm ý nghĩa đầu năm, cây tượng trưng cho sinh sôi, nông cụ gắn với làm ăn, đồ cũ mang hàm ý bền vững.
Chính ý nghĩa đó khiến nhiều người chấp nhận mức giá cao hơn một chút. Họ không chỉ cân nhắc giá trị sử dụng, mà còn cân nhắc cảm giác an tâm.
Trao đổi với phóng viên, bà Trần Thị Kim Huệ, Thủ nhang Phủ chính Tiên Hương - Phủ Dầy, cho biết người dân địa phương và du khách đều đặt nhiều kỳ vọng vào phiên chợ “mua may - bán đắt”. Theo bà, khi đến Chợ Viềng đầu năm, đa số bước vào mua bán với mong muốn một năm hanh thông, thuận lợi, vì vậy cách ứng xử trong giao dịch mua bán cũng nhẹ nhàng, vui vẻ và không quá nặng nề chuyện đắt rẻ.
Ở Chợ Viềng, giá cả không phải điều duy nhất quyết định cuộc mua bán. Tâm lý đầu năm và kỳ vọng về một khởi đầu thuận lợi khiến nhiều người sẵn sàng chi tiền dễ hơn.
Trong thị trường hiện đại, hiện tượng tương tự cũng diễn ra khi người tiêu dùng chấp nhận trả giá cao hơn cho sản phẩm có thương hiệu hoặc uy tín. Khi đã tin, họ ít so đo hơn và quyết định nhanh hơn.
Càng gần đến đêm chính phiên chợ, dòng người xuôi ngược ra vào càng đông. Trên tay những người đã “mua may” là chậu cây, chiếc nơm hay vài món đồ nhỏ. Giá trị vật chất có thể không lớn, nhưng với nhiều người, điều quan trọng là cảm giác đã có một khởi đầu thuận lợi cho năm mới.
Giữa một thị trường cạnh tranh từng đồng, Chợ Viềng cho thấy có những thời điểm vài chục nghìn đồng không quyết định giao dịch. Điều quyết định nằm ở tâm lý và ở niềm tin mà người mua mang theo khi bước vào phiên chợ đầu năm.
Ở góc độ thị trường, Chợ Viềng cho thấy một thực tế đáng chú ý. Khi niềm tin đủ lớn, chi phí thương lượng tự nhiên giảm xuống. Người mua không mất quá nhiều thời gian so đo, người bán cũng không phải căng mình giữ giá, giao dịch vì thế diễn ra nhanh và trôi chảy hơn. Trong kinh doanh hiện đại, điều tương tự cũng đúng khi doanh nghiệp có uy tín thường không cần cạnh tranh bằng mức giá thấp nhất, bởi khách hàng sẵn sàng trả thêm để đổi lấy sự an tâm. Niềm tin vì vậy không chỉ là yếu tố tinh thần mà còn là một lợi thế kinh tế thực sự.
Tiến Thanh