Cuộc cách mạng 4.0 bùng nổ, trở thành xu thế mới trên khắp thế giới. Trong đó, chuyển đổi số nổi lên như một giải pháp thiết yếu giúp doanh nghiệp thực hiện tái cơ cấu lại hoạt động sản xuất hướng tới cải tiến thông minh, cải thiện nhân lực và công nghệ.
Chuyển đổi số - giải pháp thiết yếu
Dù đại dịch Covid-19 đã được kiếm soát nhưng đã gây ra những tác động không nhỏ tới nền kinh tế Việt Nam và tác động tiêu cực đến hoạt động của nhiều ngành và doanh nghiệp. Sản xuất, kinh doanh của nhiều doanh nghiệp (DN) gặp khó khăn do sự đứt gãy chuỗi cung ứng khiến nguồn cung nguyên liệu gián đoạn hoặc khan hiếm; thị trường đầu ra giảm mạnh, đặc biệt là các sản phẩm xuất khẩu.
Tại Hội thảo chuyên ngành “Thúc đẩy chuyển đổi số hướng tới sản xuất thông minh” diễn ra mới đây, ông Phạm Tuấn Anh - Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết, những năm qua, xu thế toàn cầu hóa và việc tham gia các hiệp định của Việt Nam đã có những ảnh hưởng sâu sắc đối với các DN cũng như yêu cầu tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu. Điều này đòi hỏi các DN có những cách tiếp cận mới để thúc đẩy sản xuất, nâng cao khả năng cạnh tranh và sự kết nối trong các nền kinh tế của Việt Nam.
"Chuyển đổi số nổi lên là một trong những giải pháp tất yếu, quan trọng, mang lại bứt phá cho DN cũng như từng bước thay đổi cách thức vận hành truyền thống của chuỗi cung ứng và chuyển đổi số hiệu quả thành công sẽ giúp DN giảm bớt chi phí, tăng doanh thu - đây là lợi thế cạnh tranh của DN trước xu hướng thị trường càng ngày càng khốc liệt như hiện nay" - ông Phạm Tuấn Anh nói.
Cũng theo ông Phạm Tuấn Anh, trước những biến động khó lường và những tác động tích cực, tiêu cực đan xen của nền kinh tế thế giới tới nền kinh tế Việt Nam, để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp trong chuyển đổi số cũng như thúc đẩy ngành công nghiệp hỗ trợ, Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản tạo hành lang pháp lý thuận lợi như Nghị định số 111/2015/NĐ-CP của Chính phủ về phát triển công nghiệp hỗ trợ, Nghị quyết số 115/NQ-CP về các giải pháp thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ với nhiều chính sách mới.
Chuyển đổi số là giải pháp thiết yếu giúp doanh nghiệp thực hiện tái cơ cấu lại hoạt động sản xuất hướng tới cải tiến thông minh, cải thiện nhân lực và công nghệ.
Hơn thế nữa, để bắt kịp với xu hướng số hoá toàn cầu, Thủ tướng Chính phủ đã ký ban hành Quyết định số 749/QĐ-TTg phê duyệt chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030. Điều này khiến nhiều DN kỳ vọng có thể là cú hích lớn để phát triển lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp chế biến, chế tạo Việt Nam.
Chia sẻ sâu hơn về vấn đề này, ông Darryl James Dong - Chuyên gia Tài chính trưởng của IFC tại Việt Nam cho rằng, chuyển đổi số là vấn đề thiết yếu giúp một DN thành công trong thời kỳ công nghệ số hiện nay.
“Đại dịch Covid là một hồi chuông cảnh báo khi một khảo sát của McKinsey cho thấy những công ty sớm thực hiện chiến lược chuyển đổi số đã ứng phó với điều kiện hoạt động mới trong đại dịch tốt hơn hẳn so với các công ty khác. Chuyển đổi số giúp cải thiện sự tăng trưởng của DN trong dài hạn, nâng cao tính bền vững và khả năng chống chịu cho DN trước các cú sốc", ông Darryl James Dong nhấn mạnh.
Hướng đến mô hình sản xuất thông minh
Hiện nay, trên thế giới, xu hướng nhà máy thông minh đang xuất hiện ngày một nhiều hơn. Đây chính là nơi các DN có thể ứng dụng các giải pháp công nghệ như AI (trí tuệ nhân tạo), Big Data (dữ liệu lớn), điện toán đám mây hay IoT (Internet vạn vật)… vào sản xuất. Phát triển theo mô hình nhà máy thông minh sẽ giúp các doanh nghiệp nhất là lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, chế biến chế tạo đáp ứng nhu cầu trong nước và nâng cao khả năng cạnh tranh trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Đại diện Công ty Toyota Việt Nam cho biết, thời gian qua, Toyota Việt Nam đã hỗ trợ xây dựng năng lực cho một số DN trong nước, đồng thời tăng cường liên kết giữa DN trong nước đó với các nhà lắp ráp ô tô; kết hợp với Bộ Công Thương tìm kiếm và hỗ trợ các nhà cung cấp tiềm năng để từng bước tham gia vào chuỗi cung ứng cho ngành ô tô, đóng góp cho sự phát triển của ngành công nghiệp ô tô Việt Nam.
Ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô Việt Nam sẽ hưởng lợi từ sản xuất thông minh.
Một DN khác đang hỗ trợ tư vấn cho DN Việt Nam xây dựng nhà máy thông minh đó chính là Công ty Samsung Việt Nam. Phí Samsung cho biết, thời gian qua Dự án hợp tác phát triển nhà máy thông minh đã được Samsung phối hợp cùng Bộ Công Thương ký kết biên bản ghi nhớ vào tháng 2/2022 với mục tiêu đào tạo 100 chuyên gia Việt Nam và hỗ trợ tư vấn, cải tiến 50 DN áp dụng nhà máy thông minh trong 2 năm (2022-2023) nhằm nâng cao khả năng chuyên môn của đội ngũ chuyên gia tư vấn trong nước, cải tiến năng lực vận hành sản xuất trên nền tảng công nghệ thông tin của DN.
Theo ông Jang Yoon Ho, Giám đốc bộ phận hỗ trợ đối tác - Công ty điện tử Samsung Việt Nam, các DN trong ngành công nghiệp hỗ trợ nên thực hiện chuyển đổi số càng sớm càng tốt bởi đây là nền tảng của nhà máy thông minh. Việc chuyển đổi số không chỉ là áp dụng công nghệ thông tin mà phải được “chuyển đổi” trong tư duy của lãnh đạo nhằm tối hưu hoá quy trình sản xuất và tăng tính cạnh tranh. Trong đó, công nghệ thông tin chỉ là công cụ chứ không phải đích đến.
Là một trong những DN Việt đã và đang chuyển đổi số trong lĩnh vực nhà xưởng thông minh, đại diện Công ty Trí Cường (TCI) cho rằng, xu thế tất yếu của các DN ô tô, cơ khí, điện tử Việt Nam hiện nay là ứng dụng công nghệ số và tự động hóa trong toàn bộ hoặc một số bước trong quy trình sản xuất, kinh doanh.
Tuy nhiên, để DN có thể tồn tại và phát triển, cần phải đẩy nhanh việc thay đổi phương thức kinh doanh truyền thống sang chuyển đổi số, sản xuất thông minh. Đây là một quá trình dài, cần có chiến lược và giải pháp phù hợp.
Trong bối cảnh hiện tại, mức độ sẵn sàng và tiếp cận của phần lớn các DN trong ngành công nghiệp hỗ trợ đối với sản xuất thông minh nhìn chung còn chưa cao. Quá trình chuyển đổi này là thách thức lớn đối với DN Việt Nam khi phần lớn có quy mô nhỏ và vừa, yếu cả về nguồn lực tài chính và nhân lực.
Như vậy, trong khi áp dụng chuyển đổi số, DN cần có giải pháp về tài chính, nguồn nhân lực, sự trợ giúp của nhà cung cấp giải pháp chuyển đổi số tiên phong và đáng tin cậy, đồng thời cần có sự hỗ trợ về thể chế và triển khai từ phía cơ quan quản lý nhà nước để tạo điều kiện thuận lợi cho DN triển khai chuyển đổi số, phát triển sản xuất thông minh đạt kết quả cao.
Minh Hải