Cơ hội nào cho các nhà xuất khẩu khi dự báo thị trường suy giảm?

Dự báo triển vọng kém tại nhiều thị trường càng khiến hoạt động xuất khẩu gặp khó. Vậy cơ hội nào cho các nhà xuất khẩu Việt Nam bứt tốc trong năm 2023?

Tăng trưởng thương mại quốc tế năm 2023 vẫn tiếp tục chậm lại do kinh tế toàn cầu đang xấu đi, rủi ro địa chính trị và gián đoạn chuỗi cung ứng vẫn còn. Vì vậy, giới phân tích chỉ kỳ vọng tốc độ tăng trưởng sẽ phục hồi vào nửa cuối năm 2023.

Bàn về xuất khẩu (XK) trong báo cáo chiến lược năm 2023 mới công bố, Bộ phận phân tích của Công ty chứng khoán Mirae Asset cho rằng, triển vọng tăng trưởng toàn cầu ảm đạm khiến niềm tin của người tiêu dùng và doanh nghiệp (DN) suy giảm. Đặc biệt là lạm phát cao và triển vọng kém ở các thị trường XK chính. Chỉ số quản lý thu mua (PMI) sản xuất toàn cầu báo hiệu nhu cầu đang xấu đi. Sản xuất công nghiệp của Việt Nam gần đây cũng đã chậm lại.

Trong năm 2022 vừa qua, tuy kim ngạch XK của Việt Nam tăng 10,6% so với năm trước (đạt 371,85 tỷ USD), nhưng ước tính sơ bộ của Tổng cục Thống kê cho thấy, XK đã giảm tốc đáng kể từ tháng 9 (chủ yếu đến từ thị trường Mỹ và EU).

Theo Hiệp hội Chế biến và XK thuỷ sản Việt Nam (Vasep), khi lạm phát ngấm sâu vào các nền kinh tế thế giới, nhất là các thị trường thuộc khối G7, người tiêu dùng đã và sẽ tiếp tục siết chặt chi tiêu đối với các mặt hàng thực phẩm giá cao. Do vậy, dự báo XK sang một số thị trường chủ lực trong quý I/2023 sẽ sụt giảm mạnh vì đơn hàng giảm và kết quả năm 2023 khó duy trì được như năm 2022, nhất là Mỹ, EU.

Tuy nhiên, theo Vasep, DN cá tra vẫn có thể linh hoạt điều chỉnh thị trường XK vì vẫn có những tín hiệu lạc quan và cơ hội tích cực ở một số thị trường hoặc khối thị trường. Chẳng hạn như Trung Quốc chắc chắn sẽ là kỳ vọng lớn nhất với ngành cá tra trong năm 2023, sau khi nước này bỏ các quy định kiểm soát, xét nghiệm Covid đối với hàng nhập khẩu. Nới lỏng chính sách kiểm soát Covid sẽ thúc đẩy mạnh mẽ nhu cầu tiêu thụ thực phẩm và thủy sản của thị trường này. Dự báo các phân khúc tiêu thụ thực phẩm như khách sạn, nhà hàng, dịch vụ sẽ bùng phát nhu cầu trở lại từ Tết Nguyên đán 2023.

Hay như thị trường các nước ASEAN, so với các khu vực kinh tế khác thì thị trường khu vực này vẫn tăng trưởng tốt hơn và chịu tác động lạm phát ít hơn. Cùng với lợi thế về địa lý, ít rủi ro và ảnh hưởng bởi vấn đề logistics, lợi thế về thuế quan ưu đãi nhờ các hiệp định thương mại tự do (FTA) khu vực và song phương với Việt Nam, ASEAN sẽ trở thành điểm đến hấp dẫn với nhiều DN XK trong năm nay.

Ngoài ra, Trung Đông cũng có sức hút lớn đối với các DN XK của Việt Nam. Đồng thời, khối thị trường Hiệp định đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) vẫn có sức hút với các DN vì lợi thế thuế quan và một số thị trường trong khối có tăng trưởng kinh tế ổn định và khả quan so với các thị trường khác.

Theo giới chuyên gia, bối cảnh thị trường quốc tế cho thấy nhiều khó khăn ở phía trước, song đó cũng là lúc đòi hỏi các DN cần có cái nhìn tỉnh táo và linh hoạt hơn để điều chỉnh chiến lược XK của mình. Đơn cử như với mảng XK mặt hàng thời trang trong năm nay, theo gợi ý của Công ty tư vấn quản trị toàn cầu Mc Kinsey, các nhà XK nên “siêu địa phương hóa từng thị trường”.

Mc Kinsey cho rằng sự gián đoạn trong quá trình phục hồi của các nền kinh tế quốc gia riêng lẻ cũng sẽ là một thách thức cần được giải quyết. Do đó, giải pháp được áp dụng ở đây là tạo ra các chiến lược đặc biệt theo từng khu vực, cả về tiếp thị, dịch vụ khách hàng và tăng trưởng thực tế.

Giới phân tích cũng cho rằng, việc tận dụng các FTA cũng sẽ cách để các nhà xuất khẩu mở rộng “cánh cửa” cho nhiều ngành hàng chủ lực của Việt Nam. Theo ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam: Năm 2023, thị trường còn nhiều biến động và khó khăn. Để đạt được mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu ngành dệt may đề ra trong năm 2023, từ 45 đến 48 tỷ USD, chúng tôi tiếp tục chủ động tận dụng hiệp định thương mại tự do (FTA) mở rộng “cánh cửa” cho ngành dệt may...; trong đó, duy trì thị phần tại thị trường lớn như Hoa Kỳ, tận dụng ưu đãi từ EVFTA. Với Hiệp định EVFTA, 100% hàng dệt may của Việt Nam sẽ được giảm thuế nhập khẩu về 0% sau tối đa 7 năm kể từ khi hiệp định có hiệu lực.

Theo thống kê của Bộ Công thương, đối với ngành dệt may, EU sẽ xóa bỏ thuế quan với 77,3% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam sau 5 năm và 22,7% kim ngạch còn lại sẽ được xóa bỏ thuế sau 7 năm. Đây được coi là cơ hội vàng cho ngành may mặc Việt Nam khi vào thị trường 27 nước thành viên EU.

Bối cảnh thị trường toàn cầu những quý đầu tiên của năm 2023 dự báo sẽ khó khăn, nhiều yếu tố tác động tiêu cực đến nhu cầu tiêu dùng cũng như sự suy giảm ở một số thị trường lớn khiến các nhà xuất khẩu gặp khó. Dù vậy, cơ hội với các nhà xuất khẩu vẫn còn nhiều, điều quan trọng là chúng ta phải nắm rõ thị trường, phản ứng nhanh với diễn biến kinh tế toàn cầu để thích ứng và nắm bắt cơ hội từ các thị trường tiềm năng.

Thái Đạt